Menu
Categories
Дилдорбек ҳожи Раҳмонов: СУЛТОН МИНГБОШИНИНГ НАБИРАСИ
03/04/2016 Воқеа ва ҳодисалар
Иззатуллаев Азизулло
СУЛТОН МИНГБОШИНИНГ НАБИРАСИ
Улуғ Октябр инқилобидан олдин Ўш шаҳрини тўртта мингбоши бошқарган бўлса, улар бир-бирига қариндош ва қуда эди. Ўш шаҳрининг Оқбура дарёсининг шарқий қирғоғи улус дейилиб, уни қариндошларимиз Насриддин ва Мамажон мингбошилар бошқаришган. Оқбуранинг ғарбий қирғоғини аммам Назокатхоннинг қайнотаси Султон Тоирбоев ва унинг укаси Қудрат мингбошилар бошқаришган.
Кейинчалик ўгай катта оппоқдадам Ғози мингбоши бошқарган. Ўшнинг мингбошилари катта илмга эга бўлишиб, ўз фарзандларига ҳам пухта билим беришарди. Мингбошилар ичида Султон мингбошининг авлодлари Ўш ва Ўзбекистонда катта мавқега эга эди. Ушбу мақолада Султон Тоирбоев мингбошининг невараси, менинг амаким хақида маълумот бермоқчиман.
Катта аммам Назокатхон Султон мингбошининг ўғли Иззатулло билан турмуш қуриб 4 феврал 1925 йили Азизулло исмли фарзанд кўришади. Отаси авлоди томонидан у Султон Тоирбоев мингбошига невара, Ўзбекистон ССР вазирлар кенгаши раиси ўринбосари (1945-1948 йиллар), академик ва драматург Иззат Султон, Ўзбекистон ССР таълим вазири Султонов, Ўзбекистон ССР ички ишлар вазири 1 ўринбосари (1979-1985 йиллар) милиция генерал-майори Мухтор Насруллаевич Султоновлар билан ака-укани фарзандлари.
Ўш шаҳар милициясининг асосчиси ва биринчи бошлиғи Болтиҳожи Султонович Султонов ва Ўзбекистон ССР вазирлар кенгаши раиси ўринбосари, ташқи ишлар вазири (1954-1959 йиллар) Ғани Султонович Султоновлар амакилари. Тожикистон ССР вазирлар кенгаши раиси (1937-1946 йиллар), Ўш вилояти ва Ўш шаҳар ижроия қўмиталари раиси, Ўш шаҳар Помир автотрестининг директори (уни бошчилигида 1120 та одам ишлаган) Мамадали Қурбонов (аммаси Раҳимахонни (Тоживой амакисини қизи) умр йўлдоши) поччаси бўлади. Поччаси Мамадали Қурбонов шарафига Ўш шаҳар 15 сонли мактаби ва Душанба шаҳрида кўча номига қўйилган.
Азизулло 9 ёшга тўлганда, 1934 йили онаси Назокатхон вафот этади. Ўшда қийинчилик, очарчилик вақтлари эди. Отаси Иззатулло Султонов ўғли Азизуллони олиб Тошкент вилояти, Шуралисой қишлоғига кўчиб кетади. У ерда Иззатулло Шуралисой қишлоқ кенгашини тузиб, маъсул котиби, сўнг раиси лавозимларида ишлайди ва янги ерлар ўзлаштиришда, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштиришда фаол иштирок этади. Шуралисойда янги театр очиб, унга амаким Жўрахонни чақиртиради ва у умр йўлдоши Ойимхон билан келади. Жўрахон Раҳмонов театрни асосчиси ва бадиий раҳбари бўлган. У театрда қариндошларимиз Зулфия, Каромат опалар, поччамиз Тошкентбой найчилар ишлашган.
1943 йили 18 ёшга тўлганда Азизулло ўз хохиши билан урушга бориш учун военкоматга боради. Военкоматда командир русчалаб: “Фамилиянг нима”-деб сўрайди, Азизулло русчани тушунмагани учун жавоб беришга қийналади. Шунда командир русча-ўзбекча аралаштириб: “Отангни исми нима?”-деб сўрайди. Азизулло: “Иззатулла”-деб жавоб беради. Шундан кейин Азизулло Султоновни фамилияси ҳарбий хужжатларига Иззатуллаев деб ёзилиб қолади. Урушдан кейин амаким Азизулло госпиталда Татьяна исмли қиз билан танишиб қолади ва уни Янгийўлга олиб келади. Татьяна Совет Иттифоқи қахрамони Зоя Космодемьянскаяни яқин қариндоши бўлади.
Азизулло Султонович Иззатуллаев урушдан қайтгач педагогика сохаси бўйича ўқиб мактаб ўқитувчиси бўлиб ишлади. Сўнг Янгийўл шаҳар В.Маяковский номли мактаб директори, Янгийўл тумани маориф бўлими бошлиғи, темир йўл депоси партия бошланғич ташкилоти котиби, туман партия қўмитасининг масъул ходими, туман ижроия қўмитаси масъул котиби, раис ўринбосари лавозимларида ишлаган.
Бир неча марта туман кенгашига депутат бўлиб сайланган. Амаким Азизулло Иззатуллаев ўзининг ташкилотчилиги, иқтидори, тиришқоқлиги ва билимдонлиги билан Тошкент вилояти, Янгийўл туманида 30 йилдан ошиқ давр ичида раҳбарлик лавозимларида ишлади ва кўплаб халқ хўжалиги иншоотларини, объектларини қурди.
Булар кўп қаватли уйлар, корхоналар, ташкилотлар, мактаблар, ЗАГС биноси, маиший ва хизмат дўконлари ва бошқалар. Янгийўл туманида кўплаб янги бинолар қурилишини, янги шаҳарчалар барпо этилишини, ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш ишларини уюштирди ва бошқарди.
Кўп янгийўлликларга ўз ёрдамини аямади, қабулига келган ҳар бир фуқарони масаласини қонун доирасида ижобий ҳал этишга ҳаракат қилди, кўпларини уйлик қилди, ёшларни ўқитди, кўп ўзбек миллий кадрларни тайёрлади. Амакимни яхши кўрган мақоласи бор эди: “Иш қиламан деса минг хил имконият, иш қилмайман деса минг хил бахона”.
Янгийўл тумани партия қўмитасининг биринчи котиби Азизулло Иззатуллаевни туман маиший хизмат комбинатига бошлиқ этиб тайинлайди. Бир ҳафтадан сўнг Азизулло биринчи котиб қабулига кириб: “Мана бу янги олган баллонли курткамни аҳволини кўр (у пайтда баллонли куртка камёб маҳсулот бўлиб, қиммат эди) бу ҳаммаси пул тиқавериб, олмасам ҳам чўнтакларимни йиртиб юриб пул тиқишяпти, энди баллонли курткамни тўла, тезда мени бошқа ишга ўтказ”- деб қаттиқ талаб қилади.
1 котиб: “Азизулло ака ҳеч бўлмасам олти ой чидаб ишлаб беринг” – деса. “Олти соат ҳам ишламайман, бу маиший хизмат комбинати турган битгани порахўрлар уяси экан, берган пулларини олмасам ҳам, уйимга нарсалар ташлаб кетишяпти, уйдагилар эшикни очмай қўйса, дарвозамни тагига бир машина тарвуз тўкиб кетишибди, ким тўкканини топа олмаяпман. Мен қамалиб кетмай туриб, бошқа ишга ўтказ”- дейди ва бошқа ишга ўтади. Азизулло Иззатуллаев мана шундай пора олмайдиган, ҳалол, покиза, баркамол инсон эди.
КПСС МҚ сиёсий бюроси аъзолигига номзод, Ўзбекистон МҚ биринчи котиби Шароф Рашидов Янгийўлдаги ҳукумат дала-ҳовлисида дам олаётганида, Азизулло Ўш шаҳридаги Киров (Бобур) номли театрнинг янги биноси (1979 йили қурилган) қурилишига пул маблағлари ажратишга ёрдам беришини сўраган. Чунки унинг тоғалари Ўринбой ва Жўрахон Раҳмоновлар ва онаси томонидан оппоқдадаси Раҳмонберди Мадазимов ушбу театрнинг асосчилари бўлишган.
Азизулло Иззатуллаев персонал нафақага чиққан бўлса-да, катта раҳбарлик тажрибага эга бўлганлигини инобатга олиб туман раҳбари уни туман кенгаши референтлар гуруҳи раҳбари лавозимига тайинлайди. 1988 йили Ўшга келганда Азизулло амаким менга: “М.Горбачёвнинг сиёсати туфайли СССР парчаланиб кетади, пуллар, одамлар қадрсизланади, уйларни, олтинни ва бошқа ҳаридоргир маҳсулотларни баҳоси кескин кўтарилади” – деганда ишонмовдим. Лекин уч йил ўтгач амакимни башорати амалга ошганлигига гувоҳ бўлдим.
Коммунистик партия ва Совет ҳукумати Азизулло Иззатуллаевни Улуғ Ватан урушида кўрсатган қахрамонликларини, давлат ва жамият олдидаги хизматларини юксак баҳолади. У II даражали “Ватан уруши”, “Ҳурмат белгиси” орденлари, кўплаб медаллари, Ўзбекистон Компартия МҚ ва Олий Кенгаши раёсатининг фахрий ёрлиқлари билан тақдирланган.
Турмуш ўртоғи Норпошшохон Йўлдошева Чиноз ва Янгийўл туманлари хотин-қизлар қўмитаси раиси, “Янгийўл” туман рўзномасининг бош мухаррири, Янгийўл тумани 44 сонли Ҳамза номли мактаб директори, “Ўзбекистонда хизмат кўрсатган ўқитувчи” фахрий унвони билан тақдирланган. Давлат ва жамият олдидаги хизматлари юксак баҳоланиб, персонал нафақахўр ҳисобланади.
25 январ 1991 йил Азизулло Иззатуллаев ўз иш жойида вафот этди. Вафот этганда, “Янгийўл” рўзномасининг 29 январ 1991 йил сонида таъзияномаси чиққан.
Қабристондаги хайрлашув маросимида Ўзбекистон Республикаси Президенти давлат маслаҳатчиси Мавлон Умурзоқов, Республика хотин-қизлар қўмитаси раиси, Бош вазир ўринбосари шоира Ҳалима Худойбердиева, Тошкент вилояти ва Янгийўл тумани ҳокимлари ва бошқа масъул раҳбарлар қатнашган ва нутқ сўзлашган.
Давлат ва жамоат арбоби Азизулло Иззатуллаев ўзининг меҳнати ва қилган ижобий ишлари билан халқимиз хотирасида абадий сақланиб қолган.
Дилдорбек ҳожи РАҲМОНОВ,
Ўш шаҳри, Қирғизистон
“Дунё ўзбеклари” учун махсус
Leave a Reply
*