6 сентябрь куни Кобулда Афғонистонга инвестицияларни жалб қилиш ва энергетика соҳасини қўллаб-қувватлаш бўйича биринчи конференция бўлиб ўтди, деб хабар қилди Ўзбекистон Энергетика вазирлиги матбуот хизмати .
Тадбирда Афғонистон ҳукумати вакиллари, Ўзбекистон, Туркманистон ва Тожикистон Энергетика вазирликлари делегациялари, шунингдек, халқаро ташкилотлар ва дипломатик миссиялар вакиллари иштирок этди.
Афғонистон бош вазирининг иқтисодий масалалар бўйича ўринбосари Абдул Ғани Бародар Охунд матбуот хизматининг таъкидлашича, 9123 МВт электр энергияси ишлаб чиқариш, энергетика инфратузилмасини қуриш бўйича ўзаро англашув меморандумлари, шунингдек, Афғонистоннинг Da Afghanistan Breshna Sherkat (DABS) давлат энергокомпанияси ва қатор инвесторлар ўртасида 284 МВт қувват ишлаб чиқариш бўйича шартномалар имзоланди.
Анжуман давомида 220−500 кВ кучланишли электр узатиш линиялари ва нимстанцияларни қуриш бўйича ҳам молиявий келишув имзоланиб, лойиҳа расман ишга туширилди.
17 август куни Ўзбекистон Афғонистон билан умумий инвестиция ҳажми 250 миллион долларлик (илгари 243 миллион доллар деб хабар қилинганди) бир қатор шартномаларни имзолади, жумладан:
- узунлиги 200,6 км бўлган 500 кВ «Сурхон — Пули-Хумри» электр узатиш линиясини қуриш (ушбу электр узатиш линияси бўйича ишларни бошлаш муддати бир неча бор кечиктирилган) ва «Хўжа-Алвон» нимстанциясини кенгайтириш;
- «Арганда» нимстанциясини 500/220 кВ га кенгайтириш ва қувватини 800 МВА га ошириш;
- «Бутхақ» нимстанциясидан (Кобул) «Шайх Мисри» нимстанциясигача (Нангарҳор) узунлиги 125 км бўлган янги 220 кВ икки занжирли электр узатиш линиясини қуриш;
- қуввати 2×25 МВА ва 2×40 МВА бўлган 220 кВ «Шайх Мисри» (Нангарҳор) подстанциясини қуриш.
Томонлар 2027 йилнинг 1 апрелига қадар амалга оширилиши режалаштирилган ушбу лойиҳаларга старт берди. Энергетика вазирлигининг таъкидлашича, бу Ўзбекистон ва Афғонистон ўртасида энергетика соҳасидаги шерикликни чуқурлаштириш йўлидаги қадам бўлади.
Ташкилот, шунингдек, Афғонистоннинг тақсимлаш тармоқларини модернизация қилиш, ақлли ўлчаш тизимларини жорий этиш, саноатда шаффофликни ошириш ва техник экспертиза орқали ишончли электр таъминотини таъминлашда ёрдам беришга тайёрлигини тасдиқлади.
Бироқ лойиҳалар айнан қандай молиялаштирилиши маълум қилинмаган. Gazeta Ўзбекистон Энергетика вазирлигига сўров юборди.
Абдул Ғани Бародар Охунд анжуманда мамлакатда сув, шамол ва қуёш энергиясининг улкан захиралари мавжудлиги, улардан фойдаланиш электр энергияси билан ўзини-ўзи таъминлаш имконини бериши ва уни бошқа давлатларга экспорт қилиш имкониятини яратишини таъкидлади.
Ўзбекистон Афғонистонга 2002 йилдан бери электр энергияси етказиб беради. Ўтган йилнинг декабрь ойида Ўзбекистон Афғонистонга электр энергияси экспорти бўйича келишувни 2025 йилгача узайтирди. Афғонистон электр энергиясининг 80 фоизини Ўзбекистон, Тожикистон, Туркманистон ва Эрондан импорт қилади, қолган қисми эса мамлакат ичида ишлаб чиқарилади.