Нима рўй берди?
Ўтган ҳафта АҚШ Федерал иммиграция ва божхона хизмати (ICE) Жоржия штатидаги Hyundai Motor Group ва LG Energy Solution компанияларининг электромобиллар учун аккумуляторлар ишлаб чиқарувчи заводида рейд ўтказди.
Рейд давомида у ерда 457 киши ҳибсга олинган, улардан 316 нафари, Yonhap маълумотларига кўра, Жанубий Корея фуқаролари бўлган.
Рейдга тайёргарлик бир неча ой давом этган. Бу ICE тарихидаги ноқонуний миграцияга қарши энг йирик операция, дея таъкидлайди Reuters.
Америка томонининг версиясига кўра, ҳибсга олинганлар чегарани ноқонуний кесиб ўтгани ёки муддати ўтган визалар туфайли АҚШда ишлаш ҳуқуқига эга эмас.
Yonhap`нинг аниқлик киритишича, ҳибсга олинган Жанубий Корея фуқароларининг аксарияти АҚШга ESTA визасиз режими дастури бўйича қисқа муддатли саёҳатлар ёки B1 бизнес визаси билан келган. Бундай схема узоқ вақтдан бери Жанубий Корея компаниялари томонидан H-1B визаси — малакали хорижий ишчилар учун ноиммиграцион виза олишдаги қийинчиликлар туфайли қўлланиб келинмоқда, деб ёзади агентлик. АҚШнинг аввалги маъмуриятлари бу амалиётга асосан кўз юмган.
Баъзи ишчилар завод ҳудудидан занжирли кишанлар билан олиб кетилган, деб ёзади BBC News. Ишчилардан бирининг айтишича, қўлга олинганларнинг аксарияти объектда ишлаб чиқариш линияларини ўрнатаётган механиклар бўлган.
Hyundai Motor «қўлга олинганларнинг ҳеч бири компанияда тўғридан-тўғри ишламагани»ни маълум қилди, бироқ бу одамлар заводда қандай вазифада ишлаганига аниқлик киритмади.
Уй томон чартер
9 сентябрь куни Жанубий Корея ташқи ишлар вазири Чо Хён АҚШга етиб борди ва у ерда давлат котиби Марко Рубио билан учрашди. Музокаралардан сўнг Сеул ва Вашингтон ишчиларни озод қилиш ва уларни депортация қилиш эмас, балки ихтиёрий равишда кетиш шаклида уйга қайтаришга келишиб олди. Шунингдек, Чо Хён томонлар Жанубий Корея компаниялари учун виза шартларини яхшилаш бўйича ишчи гуруҳ тузишга келишиб олганини маълум қилди.
Ҳибсга олинганларнинг учиб кетиши 10 сентябрга режалаштирилган эди, бироқ президент Дональд Трамп сўнгги дақиқада ишчиларга АҚШда қолишни таклиф қилганидан кейин улар қолдирилди. Таклифни АҚШда оиласи бўлган фақат бир ишчи қабул қилди. Кўпчилик АҚШга бошқа қайтмасликка қарор қилди.
11 сентябрь куни бортида 316 нафар Жанубий Корея фуқароси ва 14 нафар хорижлик бўлган Korean Air чартер рейси Сеулдаги Инчеон халқаро аэропортига қўнди.
Жанубий Кореядаги рейдга қандай муносабат билдирилди?
Жоржиядаги заводда кореялик ишчиларнинг қўлга олиниши Жанубий Корея жамоатчилигини ҳайратда қолдирди ва ғазаблантирди, деб ёзади Yonhap. Маҳаллий MBC телекомпанияси томонидан ўтказилган сўров шуни кўрсатдики, респондентларнинг 68 фоизи АҚШ ҳукумати ҳозирги вазиятда «Жанубий Кореяни иттифоқчи сифатида ҳурмат қилмаган» деб ҳисоблайди.
Жанубий Корея меҳнат вазири Ким Ёнхун ҳибсга олинганларга нисбатан муносабатни қоралаб, ICE қуролли ходимлари томонидан ишчиларни кишанлаб қўйган кадрлардан «ҳайратда қолганини» айтди.
«Бунинг қандай қилингани… ҳатто ҳарбий асирларга ҳам бундай муносабатда бўлишмасди. Бу кўплаб одамларимиз бошидан кечирган шок эди ва мен ҳам худди шундай ҳис қилдим», — деди у Financial Times нашрига берган интервьюсида.
Вашингтоннинг ноқонуний ишчиларга қарши курашиш ҳуқуқини тан олган Кимнинг айтишича, Жоржиядаги корейс ишчилари «америкаликларнинг иш ўринларини тортиб олмаяпти, балки келажакда америкаликларни иш билан таъминлайдиган завод қурмоқда».
Кимнинг айтишича, Жоржиядаги завод қурилишида иштирок этган корейс компаниялари бу ҳодиса учун «умумий жавобгарликни ўз зиммаларига олишади». Унинг сўзларига кўра, гарчи улар расман ходим бўлмаса-да, «албатта, ҳибсга олинган ишчилар Hyundai`да ишлаган».
Hyundai заводига рейд Жанубий Корея президенти Ли Чжэ Мённинг Америкага ташрифидан икки ҳафта ўтиб уюштирилди. Ташриф арафасида Вашингтон Сеулнинг АҚШ иқтисодиётига 350 миллиард доллар сармоя киритишга, шунингдек, 100 миллиард долларлик АҚШ энергия ресурсларини сотиб олишга тайёрлиги эвазига Корея экспортига бож тўловларини 25 фоиздан 15 фоизгача пасайтиришга рози бўлди.
Ли Чжэ Мён кореялик ишчиларнинг ҳибсга олинишига изоҳ бериб, агар Америка ҳукумати Корея Республикасидан келган ишчилар учун виза тизимини ўзгартирмаса, содир бўлган воқеа Жанубий Корея компанияларининг АҚШга сармоя киритишига салбий таъсир кўрсатиши мумкинлигини айтди.
«Бу узоқ муддатли ишчилар эмас. Корхона қураётганингизда ёки заводга ускуналар ўрнатаётганингизда сизга мутахассислар керак, аммо АҚШда бундай ишчи кучи йўқ ва улар бизнинг ходимларимиз қолиши ва ишни бажариши учун виза бермайди», — деди у.
«Агар бунинг иложи бўлмаса, унда АҚШда маҳаллий корхона ташкил этиш компанияларимиз учун жуда қийин бўлади. Улар бу иш билан шуғулланиш кераклигига шубҳа қилишади», — дея қўшимча қилди Ли.
«Бу АҚШга тўғридан-тўғри инвестицияларга кучли таъсир кўрсатиши эҳтимоли бор», — деди Жанубий Корея президенти. Унинг қайд этишича, Корея Республикаси расмийлари сайёҳлик визаси билан келган АҚШ фуқаролари мамлакатдаги хусусий мактабларда чет тилларини ўқитаётганига хотиржам муносабатда бўлмоқда. «Улар буни доимий равишда қилишади ва биз бунга унчалик аҳамият бермаймиз, шунчаки буни одатий ҳол сифатида қабул қиламиз», — деди Ли.
Hyundai 11 сентябрь куни, шунингдек, миграция рейдидан кейин Жоржия штатидаги завод қурилиши бир неча ойга кечиктирилганини маълум қилди.
«Бу камида икки ёки уч ойга кечикишга олиб келади, чунки одамларнинг барчаси уйга қайтишни хоҳламоқда, — деди Hyundai бош директори Хосе Муньос. — Шундан сўнг биз бу позицияларни қандай алмаштириш кераклигини тушуниб олишимиз керак».
АҚШнинг реакцияси
АҚШ президенти заводдаги рейднинг эртаси куни «ICE шунчаки ўз ишини бажарганини» ва кореялик ишчилар ноқонуний муҳожирлар эканини айтди. Бир неча кун ўтгач, у Truth Social тармоғига шундай деб ёзди: «Биз сизнинг сармоянгизни олқишлаймиз ва жуда ақлли, яхши техник кўникмаларга эга ишчиларингиз жаҳон даражасидаги маҳсулотларни яратиш учун қонуний равишда киришини кутамиз, шунингдек, биз бунинг учун тезда қонуний имкониятларни тақдим этамиз. Бунинг эвазига америкалик ишчиларни ёллаш ва ўқитишни сўраймиз».
Бир кун аввал Трамп АҚШда хорижлик ишчилар «қўллаб-қувватланаётгани» ва инвесторларни «қўрқитишни» истамаслигини айтиб, риторикани юмшатганди. «Мен Америкага хорижий инвестицияларни қўрқитмоқчи ёки уларни рағбатлантиришдан маҳрум қилмоқчи эмасман. Биз улардан, ходимларидан мамнунмиз ва ўрганамиз, шунингдек, яқин келажакда уларнинг „ўйинида“ улардан ўзиб кетамиз, деб ғурур билан айтишга тайёрмиз!» — деб ёзди Америка президенти.
Ўтган якшанба куни Сеулга АҚШ давлат котибининг биринчи ўринбосари Кристофер Ландау ҳам ташриф буюрди. Корея ташқи ишлар вазирининг биринчи ўринбосари Пак Юн Чжу Ландау билан учрашувда АҚШ кореялик ишчиларнинг оммавий ҳибсга олинишидан афсусда эканини ва келажакда бундай ҳолатларга йўл қўймаслик учун ҳаракат қилишини айтди.
Ландаунинг қайд этишича, ватанига қайтган Жанубий Корея фуқаролари АҚШга қайтишда ҳеч қандай қийинчиликка дуч келмайди. Бундан ташқари, у виза масалалари бўйича ишчи музокаралар ўтказишни таклиф қилиб, Америка иқтисодиётига ҳисса қўшаётган Жанубий Корея корпорациялари инвестицияларини қонуний қўллаб-қувватлаш зарурлигини таъкидлади.