Ўзбекистон автомобиль бозорида рақобатнинг ривожланиши UzAuto Motors’нинг етакчи мавқеини сақлаб қолиш мақсадида тартибга солинмоқда. Бу ҳақда Moody’с Ratings рейтинг агентлиги хабарида айтилади.
Агентлик UzAuto Motors’нинг корпоратив рейтингини ва кредитга лаёқатлилик баҳосини «барқарор» прогнозини сақлаб қолган ҳолда тасдиқлади.
Рейтингнинг тасдиқланиши агентликнинг беш йиллик облигацияларнинг режалаштирилган жойлаштирилиши компанияга ликвидликни мустаҳкамлаш ва 2026 йил май ойида муддати тугайдиган 300 миллион долларлик евробондларни қайта молиялаштириш имконини бериши ҳақидаги умидларини акс эттиради. Автомобиль ишлаб чиқарувчиси жалб қилинган маблағларни халқаро ва маҳаллий кредитларни қоплашга йўналтирмоқчи. Муваффақиятсиз жойлаштириш рўй берса, UzAuto Motors, Moody’s ҳисоб-китобларига кўра, муқобил молиялаштиришни тезда жалб қила олади.
2025 йил июнь ойида якунланган 12 ойлик давр мобайнида сотувлар ва EBITDA кўрсаткичларининг вақтинчалик пасайиши ҳамда қарз юкининг ошишига қарамай, компаниянинг кредит кўрсаткичлари барқарорлигини сақлаб қолмоқда. Ушбу тебранишлар агентлик прогнозларига мос келадиган бўлиб-бўлиб тўлаш орқали сотиш моделига «стратегик ўтиш» билан боғлиқ.
Бу компаниянинг кредит фоизлари, солиқлар, амортизация ва эскириш харажатларидан олдинги фойдаси кўрсаткичидир. EBITDA компаниянинг кредитлар, солиқлар ва ускуналар харажатларини ҳисобга олмаган ҳолда асосий фаолиятидан қанча даромад олишини кўрсатади.
UzAuto Motors Ўзбекистон енгил автомобиллар бозорининг қарийб 82 фоиз улушини сақлаб қолмоқда ва мамлакатнинг энг йирик автомобиль ишлаб чиқарувчиси бўлиб турибди. Сўнгги 12 ой ичида (2025 йил июнь ҳолатига кўра) компаниянинг даромади 4 миллиард долларни, тузатилган EBITDA эса 471 миллион долларни ташкил этди.
Сотувнинг янги моделини қўллаб-қувватлаш мақсадида UzAuto айланма маблағларни қоплаш учун қарз маблағларини кўпайтирди, натижада қарз юки 2024 йил 31 декабрдаги 1,3 баробардан 2025 йил 30 июнда 1,6 баробарга ошди. Moody’s компаниянинг янги савдо моделига мослашиши ва мижозларни ташқи молиялаштириш механизмларини жорий этиши билан кейинги икки йил ичида кўрсаткичларнинг босқичма-босқич яхшиланишини кутмоқда.
UzAuto рейтинги давлат томонидан қўллаб-қувватланиш эҳтимоли юқорилигини ҳисобга олади, чунки компания акцияларининг 99,7 фоизи Ўзбекистон ҳукуматига тегишли. Агентликнинг қайд этишича, компания арзон автомобиллар билан таъминлаш, саноат сектори ва экспортни ривожлантириш, шунингдек, иш ўринларини яратишда муҳим роль ўйнайди.
Бунга давлатнинг мавжуд назорат иштироки, ишлаб чиқаришни кенгайтириш учун илгари кўрсатилган молиявий ёрдам, шунингдек, рақобатни чеклайдиган ва компаниянинг бозордаги мавқеини ҳимоя қиладиган тартибга солиш ёрдам беради.
Компания рейтинги қуйидагилар томонидан дастакланади:
- Ўзбекистон иқтисодиётининг жадал ўсиши ва ички автотранспорт бозорининг ривожланмагани, бу эса янада кенгайтириш учун салоҳият яратиши;
- автомобиль компонентлари ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш ва экспорт салоҳиятини оширишга қаратилган давлатнинг саноат сиёсатида автосаноатнинг стратегик аҳамияти;
- компаниянинг пухта ўйланган молиявий сиёсати ва барқарор кредит кўрсаткичлари.
Шу билан бирга, Moody’s бир қатор чекловчи омилларни кўрсатиб ўтди:
- глобал автомобиль ишлаб чиқарувчиларга нисбатан бизнес кўламининг кичиклиги;
- географик концентрация — сотувларнинг қарийб 90 фоизи Ўзбекистонга тўғри келади, бу эса мамлакатнинг иқтисодий ва сиёсий муҳитига боғлиқликни оширади;
- хусусий автомобиль ишлаб чиқарувчилар томонидан рақобатни кучайтириш, шунингдек, рақобатчи (BYD) томонидан электромобиллар ишлаб чиқаришни ривожлантириш бўйича давлат ташаббуслари, гарчи бу жараёнлар UzAuto Motors’нинг бозордаги етакчи мавқеини сақлаб қолиш учун назорат қилинса ҳам;
- General Motors билан лицензия келишувига ва GM тармоғи орқали компонентларни етказиб беришга боғлиқлиги;
- чекланган ва нисбатан эскирган моделлар қатори;
- сўнгги икки йилдаги салбий эркин пул оқими (FCF) ва айланма маблағларга бўлган катта эҳтиёж туфайли 2025 йилда унинг салбий даражада сақланиб қолиши прогнози.
Ликвидлик ва қарз таркиби
Moody’s UzAuto ликвидлигини облигацияларни муваффақиятли жойлаштириш шарти билан етарли деб баҳоламоқда. Компания маблағларнинг бир қисмини қисқа муддатли мажбуриятларни, шу жумладан, 2026 йилги евробондларни қайта молиялаштиришга йўналтиришни режалаштирмоқда.
UzAuto, шунингдек, «Капиталбанк»да 80 миллион долларлик револьвер кредит линиясига эга бўлиб, уни облигациялар жойлаштирилгандан сўнг ликвидликнинг ушбу манбасига киришни тиклаш учун тўлашни режа қилмоқда.
Компания қарзи таркибида 300 миллион долларлик таъминланмаган евробондлар, «Ипотекабанк» (50 миллион доллар) ва «Капиталбанк»даги кредитлар (80 миллион доллар) мавжуд. Янги жойлаштиришдан сўнг қарз портфелининг асосий қисмини таъминланмаган облигациялар ташкил этади.
Прогноз — барқарор
Барқарор прогноз Moody’s`нинг 2025 йилдан бошлаб савдо ва даромад кўрсаткичлари барқарорлашиши, эркин пул оқими эса 12−18 ой ичида ижобий бўлиши ҳақидаги тахминларини акс эттиради.
Рейтингни ошириш Ўзбекистоннинг суверен рейтингини яхшилаш ва UzAuto`нинг барқарор ўсиши, шу жумладан, экспортни кенгайтириш ва бозорларни диверсификация қилиш орқали амалга оширилиши мумкин.
Шу билан бирга, ликвидлик кўрсаткичлари ёмонлашганда, сотувлар сезиларли даражада пасайганда, шунингдек, General Motors билан ҳамкорлик шартлари ёмонлашганда ёки 2027 йилдан кейин келишув узайтирилмаганда пасайиш мумкин.
UzAuto Motors General Motors билан тузилган лицензия шартномаси асосида Chevrolet бренди остида автомобиллар (жумладан, Cobalt, Damas ва Labo моделлари) ишлаб чиқаради. 2025 йил 30 июнь ҳолатидаги 12 ойлик сотувларга қаралганда, компания томонидан 378 мингга яқин автомобиль ишлаб чиқарилган бўлиб, уларнинг 89 фоизи ички бозорда сотилган, қолган қисми Қозоғистон, Грузия, Арманистон ва Қирғизистонга экспорт қилинган.
Эслатиб ўтамиз, ноябрь ойида Ўзбекистон ва АҚШ ўртасида миллиардлаб долларлик, жумладан, 5 миллиард долларлик автомобиль бутловчи қисмларини импорт қилиш ва Америка компанияларининг UzAuto Motors’ни хусусийлаштиришдаги иштирокини муҳокама қилиш бўйича келишувлар имзоланганди. Компания 2026 йилнинг I чорагида савдога чиқарилиши режалаштирилган.
Шавкат Мирзиёев 6 ноябрь куни General Motors International компанияси директори Шилпан Амин билан автомобилларни маҳаллийлаштиришни чуқурлаштириш ва номенклатурасини кенгайтириш масалаларини муҳокама қилди. «Ўзбекистон — стратегик муҳим мамлакат… Айниқса, Chevrolet’нинг мамлакатда кенг тарқалгани мени қувонтиради», — деди компания вакили.