Тошкентда чоршанба куни Иқтисодий ҳамкорлик бўйича Ўзбекистон-Россия ҳукуматлараро комиссиясининг 26-йиғилиши бўлиб ўтди. «Геосиёсий турбулентлик» шароитида томонлар узоқ муддатли ривожланиш инфратузилмасини — ҳисоб-китоб тизимларидан тортиб саноат платформаларигача шакллантиришга ҳаракат қилмоқда.
Бош вазир ўринбосарлари Жамшид Ходжаев ва Денис Мантуров раислигида ўтган йиғилишда турли вазирлик ва ҳудудлар — Тошкент, Фарғона, Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятлари, шунингдек, Нижний Новгород ва Омск вилоятлари, Бошқирдистон ва Красноярск ўлкаси раҳбарлари иштирок этди.
Ўзаро савдо — шу жумладан сўм ва рубль бўйича
Жамшид Ходжаев. Фото: Ўзбекистон ИССВ
2024 йилда мамлакатлар ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми 11 миллиард доллардан ошди, бу олти йил олдинги кўрсаткичдан деярли икки баравар кўпдир, деди Ўзбекистон бош вазири ўринбосари, комиссия ҳамраиси Жамшид Ходжаев. «Биз жорий йил якунлари бўйича товар айирбошлаш ҳажмини 12 миллиард долларга етказишни кутмоқдамиз», — деди у.
Январь-октябрь ойларида Ўзбекистондан экспорт 3,6 млрд долларни ташкил этди. Россия Ўзбекистоннинг асосий ҳамкорларидан бири бўлиб, умумий ташқи савдо айланмасининг қарийб 16 фоизини ташкил этади. «Ўзбекистон ҳам Россиянинг энг йирик савдо ҳамкорлари ўнталигига киради. Бу иқтисодий ҳамкорлигимизнинг бир томонлама эмас, ўзаро характерини кўрсатади», — деди Ходжаев.
Жорий йилнинг тўққиз ойида ўзаро савдо ҳажми, Россия томони маълумотларига кўра, яна 8 фоизга ошди. «Энг муҳими, бу экспорт ва импорт таъминотининг мувозанатли ўсиши билан таъминланади,» — деди Россия Федерацияси бош вазирининг биринчи ўринбосари, комиссия ҳамраиси Денис Мантуров.
Томонлар 2030 йилга бориб 30 миллиард долларлик савдо кўрсаткичини белгилаган. Кўрсаткичлар ўсишини қўллаб-қувватлаш учун мамлакатлар миллий валюталарда ўзаро ҳисоб-китобларни фаол жорий этмоқда — уларнинг умумий ҳажми аллақачон 75 фоиздан ошди.
Жамшид Ходжаев бу кўрсаткични «жиддий қадам» деб атади ва «тўлов каналларини ривожлантириш, тизимларни интеграция қилиш, киберхавфсизлик ва комплаенс даражасини ошириш орқали мустаҳкамлаш кераклигини» таъкидлади.
«Геосиёсий нотинчлик фонида Денис Валентинович [Мантуров] билан биз доимо буни кун тартибига қўямиз: тўлов инфратузилмаси ва рақамли хизматлар барқарорлиги асосий мавзулардан бирига айланмоқда», — дея қўшимча қилди Ўзбекистон бош вазири ўринбосари.
Денис Мантуров «Россия электрон савдо платформалари савдо-иқтисодий ҳамкорликни ривожлантиришга салмоқли ҳисса қўшаётганини» таъкидлади. Ўтган йил якунларига кўра, Wildberries майдончасида сотилган Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган маҳсулотлар ҳажми 605 миллион АҚШ долларини ташкил этди. «Шу билан бизнинг маркетплейсимиз ўзбек товарлари учун энг йирик савдо тармоғига айланди. Компания 100 минг квадрат метрга эга бўлган республикадаги энг йирик логистика марказини қуришни режалаштирмоқда. Инвестициялар ҳажми 11 миллиард рублдан ортиқни, янги иш ўринлари сони эса 7500 га яқинни ташкил этади. Келгуси йил охиригача омбор мажмуасини босқичма-босқич ишга тушириш режалаштирилган», — деди у.
Энергетика
Мажлиснинг журналистлар учун очиқ бўлган қисмида энергетика блоки ниҳоятда эҳтиёткорлик билан муҳокама қилинди. Жамшид Ходжаевнинг таъкидлашича, Россия томони Ўзбекистонга нефть экспортини оширди, «газ соҳасида эса келишув мавжуд».
Денис Мантуров, ўз навбатида, Ўзбекистонга Россия энергия ташувчиларини етказиб бериш бўйича мулоқот ривожланаётганини маълум қилди.
Денис Мантуров. Фото: Ўзбекистон ИССВ
Томонлар аниқ параметрларни маълум қилмаган — бу, эҳтимол, Россия нефть-газ секторига нисбатан санкциялар босими туфайли бўлиб, бу ошкораликни нозик омилга айлантиради.
Шунга қарамай, Ҳукуматлараро комиссия доирасида энергетика мулоқоти сақланиб қолаётгани ҳамкорликнинг узоқ муддатли хусусиятидан далолат беради. Томонлар энергетика соҳасида «флагман» деб атайдиган Жиззах вилоятида АЭС қурилиши лойиҳаси муҳим омил бўлиб қолмоқда.
Инвестициялар ва маҳаллийлаштириш
Йиғилишда инвестиция ва маҳаллийлаштириш ҳақида очиқ-ошкора гапирилди. Россия бизнеси Ўзбекистонда энг кўп тақдим этилган компаниялардан бири бўлиб қолмоқда: Россия капитали иштирокидаги 3000 дан ортиқ компаниялар. Сўнгги йиллардаги динамиканинг секинлашишига қарамай — хитойлик инвесторлар иштирокининг кўпайиши фонида юқори кўрсаткич сақланиб қолмоқда.
«Россия билан қўшма инвестиция лойиҳаларининг умумий портфели 55 миллиард доллар эквивалентидан ошади. Шу билан бирга, фақатгина 2025 йилнинг ўзида 5 миллиард долларлик Россия сармояси ўзлаштирилишини кутмоқдамиз,» — деди Жамшид Хўжаев. Унинг баҳолашича, бу «янги ишлаб чиқариш корхоналари, иш ўринлари ва солиқ тушумлари кўринишида сезиларли самара бериши лозим бўлган» жиддий пойдевордир.
Мамлакатлар 2024 йил май ойида Россия президенти Владимир Путиннинг Ўзбекистонга ташрифи чоғида келишилган қўшма инвестиция платформаси доирасида ҳамкорлик қилмоқда. Денис Мантуров шундай деди: «Бугун биз ушбу воситанинг имкониятларини кенгайтиришга хизмат қиладиган бир қатор ўзгартиришлар киритишга келишиб олдик.» Хусусан, Тошкент вилоятида алкоголсиз ичимликлар ишлаб чиқаришни кенгайтириш бўйича инвестициялар ҳажми 3 миллиард рублдан ортиқ бўлган пилот лойиҳа ишга туширилишига тайёргарлик кўрилмоқда.
Чирчиқ ва Жиззахдаги, шунингдек Навоий ва Бухорода режалаштирилаётган қўшма саноат зоналари саноат ҳамкорлигининг асосий нуқталари сифатида белгиланди.
«Савдо ҳажмининг янада ўсиши, албатта, қайта ишлаш ва кооперацияни чуқурлаштириш ҳисобига бўлиши муҳимдир. Комиссия доирасида асосий эътиборни машинасозлик, кимё, қурилиш, фармацевтика, озиқ-овқат ва енгил саноат каби қўшма қўшилган қиймат занжирларини шакллантиришга қаратиш мақсадга мувофиқ, деб ҳисоблаймиз», — деди Жамшид Ходжаев.
Ўзбекистон бош вазири ўринбосари икки мамлакат идораларига қўшма саноат инжиниринг марказларини ташкил этишни тезлаштириш вазифасини юклашни таклиф қилди. «Биз, Денис Валентинович, идораларимизга муҳандислик маркази лойиҳасини айнан Россия Федерацияси билан қандай амалга оширишимиз мумкинлиги ҳақида ўйлаб кўришни топширишни таклиф қиламиз. Ҳамкасблар қўллаб-қувватласа, бу биз учун янги вазифа бўлади», — деди у.
Ҳудудлар ҳамкорлиги
Минтақавий ҳамкорлик ҳақида алоҳида илиқ фикрлар билдирилди. Россиянинг 80 га яқин субъекти Ўзбекистон ҳудудлари билан тўғридан-тўғри алоқа ўрнатган. 2024 йилда ташкил этилган Ҳудудлар кенгаши Тошкент ва Москва вилоятларида иккита йиғилиш ўтказди.
ҲК йиғилиши якунида минтақалараро ҳамкорликни мустаҳкамлаш бўйича 2025−2030 йилларга мўлжалланган чора-тадбирлар йўл харитаси имзоланди. Бундан ташқари, 2025−2026 йилларга мўлжалланган Ўзбекистон ва Бошқирдистон ўртасидаги савдо-иқтисодий ҳамкорлик бўйича чора-тадбирлар режаси, шунингдек, «Кичик ва ўрта саноат» корпорацияси ва Ўзбекистон енгил саноатни ривожлантириш агентлиги ўртасида ўзаро англашув меморандуми имзоланди.
Фото: Президент матбуот хизмати
Шу куни кечқурун Россия делегацияси — Денис Мантуров, Россиянинг тўртта вилояти ва қатор компаниялари раҳбарлари Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев қабулида бўлди. ҲК йиғилишининг якунлари самарали бўлгани таъкидланди. Россиялик ишбилармонлар президентга ИТ, энергетика, электротехника, машинасозлик, кимё, фармацевтика, тўқимачилик ва озиқ-овқат саноатидаги лойиҳаларни тақдим этди.