Эрон ҳукумати намойишлар иштирокчиларини қатл этишни режалаштирмаяпти. Бу ҳақда 14 январь куни АҚШ президенти Дональд Трамп маълум қилди.
«Эронда қотилликлар тўхтатилмоқда. Улар тўхташди. Улар тўхтайди. Қатл этиш режаси ҳам йўқ. Ишончли манбалардан шундай хабар олдим», — деди у Овал кабинетда матбуот билан мулоқот чоғида.
Мухбирлардан бири бу Трамп Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларни истисно қилганини англатадими, деб сўради. «Биз воқеалар ривожини кузатамиз. Аммо содир бўлаётган воқеалардан хабардор бўлган одамлардан жуда яхши хабар олдик», — деб жавоб берди у.
Бошқа бир журналистнинг Эрондаги вазият ҳақидаги маълумот қаердан олингани ҳақидаги аниқлаштирувчи саволига Трамп шундай жавоб берди: «Нариги томондаги жуда муҳим манбалар қотилликлар тўхтатилгани ва қатллар бўлмаслигини айтишди. Бугун кўплаб қатллар бўлиши керак эди, лекин бўлмайди. Биз буни билиб оламиз. Яъни билиб оламан. Шундан сўнг сиз ҳам билиб оласиз».
«Улар кўпчилик айтаётган қатлларни амалга оширмайди. Бугун қатл куни бўлиши керак эди», деб қўшимча қилди АҚШ президенти.
Гап тахминан бир ҳафта олдин ҳибсга олинган 26 ёшли намойишчи Эрфан Солтанини чоршанба куни қатл этиш режалаштирилгани ҳақида кетмоқда, дея аниқлик киритди CNN. Солтанининг қариндошлари телеканалга қатл амалга оширилмаганини, бироқ бекор қилинмаганини айтишган. Шу билан бирга, IRIB давлат ахборот агентлиги Эрон суд идораларига таяниб, Солтани ўлим жазосига ҳукм қилинмаганини даъво қилмоқда.
13 январь куни Трамп Эрон расмийларини намойишчиларни қатл қилишдан огоҳлантириб, АҚШ бунга жавобан «қаттиқ чоралар» кўришини айтганди. «Агар улар буни қилишса, биз жуда қаттиқ чоралар кўрамиз», — деган у CBS News телеканалига берган интервьюсида, бу қандай ҳаракатлар бўлишига аниқлик киритмасдан.
«Агар улар намойиш ўтказмоқчи бўлишса — бу бошқа гап. Лекин минглаб одамларни ўлдиришни бошлаб, энди менга дорга осишлар ҳақида гапираётган бўлсангиз, бунинг оқибати улар учун қандай бўлишини кўрамиз. Бу яхшилик билан тугамайди», — деди Трамп.
Эрон ТИВ раҳбари Аббос Аракчи Fox News телеканали эфирида Трампнинг бу сўзларига изоҳ бериб, намойишчиларни қатл этиш «истисно» қилинганини айтди.
«Ишонч билан айтишим мумкинки, қатл этиш режалари умуман йўқ», — деди Аракчи ва қатл ҳақидаги хабарлар «президент Трампни провокация қилиш ва уни ҳалокатли оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган бу масалага жалб қилиш»га қаратилган «дезинформация кампанияси»нинг бир қисми эканини қўшимча қилди.
- Эрондаги норозилик намойишлари 2025 йил 28 декабрда Теҳрондаги дўкон эгаларининг иш ташлаши билан бошланган. Улар Эрон риалининг АҚШ долларига нисбатан курси янада кескин тушиб кетгани, бу эса инфляцияни тезлаштирганидан норозилик билдирган. Тез орада акциялар мамлакатнинг барча вилоятларига тарқалган.
- Американинг Human Rights Activist New Agency (HRANA) инсон ҳуқуқлари ташкилоти маълумотларига кўра, 14 январь ҳолатига кўра 2615 киши, жумладан, 2435 нафар намойишчи (13 нафар бола) ҳалок бўлган. 18 мингдан ортиқ киши қўлга олинган. Сўнгги кунларда мамлакатда интернет деярли ўчирилган, қурбонларнинг аниқ сони номаълумлигича қолмоқда.
- Эронда бундай миқёсдаги намойишлар охирги марта 2022 йилда, ахлоқ полицияси томонидан ҳибсга олинган Маҳса Аминийнинг ўлимидан кейин мамлакатни оммавий норозилик ва тартибсизликлар қамраб олганида содир бўлганди.