2025 йилда Ўзбекистондаги давлат болалар боғчаларида санитария, гигиена ва овқатланиш учун 567 миллиард сўмдан ортиқ маблағ ажратилади. 18 декабрь куни бўлиб ўтган йиғилишда Олий Мажлис Сенати ҳукумат ушбу харажатларнинг шаффофлигини таъминлаш ва тўғридан-тўғри харидларнинг олдини олиш учун қандай механизмлардан фойдаланмоқчи экани ҳақида сўради.
Сенатор Дилбар Сувонованинг маълум қилишича, «ижтимоий соҳани янада ривожлантириш ва аҳолини ижтимоий қўллаб-қувватлашни кучайтириш мақсадида ушбу соҳага қўшимча 1,9 триллион сўм ажратилган».
Хусусан, «Тоза қўллар» дастури доирасида соғлиқни сақлаш ва таълим муассасаларини қўл ювиш воситалари ва санитария-гигиена воситалари — суюқ совун, ҳожатхона қоғози ва антисептиклар билан таъминлаш учун 311,4 миллиард сўм ажратилди.
Бундан ташқари, 2025 йилги бюджетда бундай харажатлар йўқлигига қарамай, давлат боғчаларида ҳар бир бола учун кунлик озиқ-овқат харажатларини белгилаш ва аутсорсинг озиқ-овқат хизматларини ташкил этиш учун 255,8 миллиард сўм ажратилган.
«Менинг саволим шундай: вазирлик ушбу икки соҳага ажратилган 567 миллиард сўмдан ортиқ маблағнинг тўғри ва мақсадли ишлатилишини, шунингдек, режалаштирилган натижаларга эришишни таъминлаш механизмларига эгами? Хусусан, тўғридан-тўғри давлат харидларининг олдини қандай олиш мумкин ва бу харажатлар йил охирига қадар болаларга тўлиқ етиб боришини қандай очиқ ва шаффоф механизм таъминлайди?», — деб сўради сенатор.
Темуржон Комилов. Фото: Сенат
Мактабгача ва мактаб таълими вазири ўринбосари Темуржон Комилов саволга жавобан президентнинг 2025 йил 30 январдаги (ПФ-16) фармонига мувофиқ, «Тоза қўллар» дастурини амалга ошириш доирасида қонун лойиҳасида таълим ва тиббиёт муассасалари учун зарур санитария-гигиена воситаларини сотиб олиш учун 311 миллиард сўм ажратилганини айтди. Ушбу маблағнинг 172 миллиард сўми мактаб ва болалар боғчаларга белгиланган.
«Бу мутлақо ўринли савол. Ҳар бир молиялаштириш бирлигидан тўғри фойдаланилишини таъминлаш учун биз Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда СЭС билан биргаликда ҳар бир сотиб олинган маҳсулот тури учун стандартларни тасдиқладик, минимал талабларни аниқладик ва амалдаги қонунчилик билан рухсат этилган платформалар орқали харидларни амалга ошириш бўйича кўрсатмалар бердик. Бу соҳада ҳудудларда ҳам мониторинг ишлари олиб борилмоқда», — деди у.
Вазир ўринбосарининг сўзларига кўра, ҳудудий бошқармалар санитария-гигиена маҳсулотларини тасдиқланган талаблар асосида сотиб олмоқда ва вазирлик ушбу харидлар натижаларини 2025 йил охирига қадар тўлиқ назорат қилишни режалаштирган.
«Ҳар бир суммадан самарали фойдаланиш устидан назорат яхши йўлга қўйилган», — деди вазир ўринбосари.
Озиқ-овқат маҳсулотларини молиялаштиришга оид иккинчи йўналиш ҳақида изоҳ берар экан, Темуржон Комилов илгари ҳудудлар «анъанавий ва эскирган аутсорсинг усулларидан» фойдаланганини, бунда «менюлар болалар боғчаси ошхонаси ходимларининг ўзлари томонидан тасдиқланганини» ва нархлар беқарор бўлганини (нархлар ҳар ойда ёки ҳар чоракда ўзгариб туриши) таъкидлади.
«Ҳукумат қарорига мувофиқ, янги тизим жорий этилди. Бир бола учун кунлик озиқ-овқат нормалари тасдиқланди, СЭС эса бир хил типдаги менюларни белгилади. Марказлаштирилган озиқ-овқат таъминоти йўлга қўйилди. Бундан ташқари, жамоатчилик назорати жорий этилди, харид қўмиталарини кучайтириш бўйича ишлар олиб борилмоқда», — деди у.
Унинг сўзларига кўра, ушбу маблағлар янги аутсорсинг тизимига ўтиш даврида молиялаштириш тақчиллигини қоплаш, шунингдек, олдинги йилларда тўпланган қарзларни тўлаш учун ишлатилмоқда. Бу масала бўйича ишлар Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан ҳамкорликда олиб борилмоқда.
Шаффофлик ва самарадорликни таъминлаш учун, — таъкидлади вазир ўринбосари, — ягона тўғри йўл рақамлаштириш ҳисобланади.
«Ҳозирда мактабгача таълим ахборот тизимида рақамлаштириш ишлари учта йўналишда олиб борилмоқда: болаларнинг давомат ҳисоблари, мактабгача таълим муассасаси ходимларининг ҳисоблари ва озиқ-овқат харажатлари учун бухгалтерия ҳисоби ва ҳисобот моделларини такомиллаштириш. Ушбу чора-тадбирлар ажратилган маблағларнинг тўғри ва самарали ишлатилиши устидан назоратни таъминлайди», — дея фикрини якунлади у.
Эслатиб ўтамиз, президент 2025 йилги давлат бюджети харажатларини 3,43 млрд долларга оширувчи тузатишларни тасдиқлаган. Ходимлар иш ҳақини оширишга икки баравар кўп маблағ ажратилди — индексация эртароқ ва кўпроқ ҳажмда ўтказилган. Ҳуқуқни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик идоралари харажати 1,5 млрд долларга оширилди.