Бугунги кунга қадар Тошкент ва Тошкент вилоятида 412 мингдан ортиқ электрон рецептлар берилган, аммо дорихоналарда уларнинг фақат ҳар саккизтадан биттаси қўлланган. Бу Фармацевтика саноатини ривожлантириш агентлиги директори Абдулла Азизовнинг тақдимотидан маълум бўлди.
20 январь куни президентга тақдим этилган ҳисоботга кўра, давлат соғлиқни сақлаш муассасаларида 387 мингдан ортиқ, хусусий клиникаларда эса яна 25 400 та электрон рецепт берилган. Шу билан бирга, дорихоналарда атиги 54 700 та рецепт реализация қилинган, бу умумий рецептнинг 13,3% ни ташкил қилади.
«Шу муносабат билан Бош прокуратура билан ҳамкорликни кучайтиришга қарор қилинди: дорихоналар электрон рецептлардан ҳақиқатан ҳам фойдаланилаётганини аниқлаш учун текширилади», — деди Азизов.
Унинг таъкидлашича, бунга параллел равишда Солиқ қўмитаси билан биргаликда айрим тоифадаги дори воситалари савдоси устидан назорат кучайтирилади.
«Гормонал ва антибактериал дорилар, жумладан, антибиотиклар савдоси электрон рецептлар ёрдамида назорат қилинади», — деб таъкидлади у.
Агар тизимни қўллашда муаммолар аниқланса, расмийлар нафақат санкцияларга, балки ўқитишга ҳам эътибор қаратиш ниятида.
«Агар қоидабузарликлар аниқланса, фармацевтлар қайта ўқитилади, иш жараёни тушунтирилади ва барча бозор иштирокчилари электрон рецепт тизимига ўтишини таъминлаш учун амалий ёрдам кўрсатилади», — деди агентлик раҳбари.
Президентга тақдим этилган тақдимотда электрон рецептлар билан ишлаш қоидаларини бузган дорихоналар учун жавобгарлик чоралари, жумладан, жарималар ҳам кўзда тутилган.
«Электрон рецепт тизими 2026 йил охирига қадар Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида жорий этилиши керак», — деди Абдулла Азизов.
Расмийлар электрон рецепт тизимининг тўлиқ жорий этилиши полипрагмазия — ортиқча миқдорда дори ёзиш хавфини камайтиришига умид қилмоқда.
Электрон рецепт тизими 12 декабрь куни Тошкент ва бошқа бир қатор синов ҳудудларида ишга туширилди. Бироқ тиббиёт муассасалари, дорихоналар ва аҳоли тўлиқ тайёр эмаслиги маълум бўлди. 15 декабрь куни Соғлиқни сақлаш вазирлиги давлат ва хусусий сектор мутахассислари билан маслаҳатлашувлар ва фуқароларнинг фикр-мулоҳазаларини инобатга олган ҳолда, тизимни бирданига эмас, балки босқичма-босқич жорий этиш ва уни «иложи борича равон ва тушунарли» қилишга қарор қилинганини маълум қилди.
Биринчи босқич антибиотиклар, синтетик антибактериал препаратлар ва тизимли таъсир этувчи гормонал дори воситаларини қамраб олди. Бу ССВнинг ўша куни — 15 декабрда чиқарилган буйруғида айтилган.
Ўзбекистонда рецептли препаратларни бериш аввал ҳам фақат рецепт мавжуд бўлганда мумкин эди, аммо бу талаб бажарилмасди.
ССВ ва Фармагентлик тизимнинг мақсади ва ишлаши, қайси дорилар рецепт бўйича қабул қилиниши ва шошилинч вазиятда нима қилиш кераклиги ҳақидаги саволларга жавоб берганди.