1 майдан бошлаб Тошкент ва Самарқанд вилоятида «Инфаркт ва инсультга қарши курашиш» миллий дастури ишга туширилади, деб хабар берди президент матбуот хизмати 20 январь куни давлат раҳбари томонидан ўтказилган соғлиқни сақлаш масалалари бўйича йиғилишдан сўнг.
Синов босқичидан сўнг, дастур 1 октябрдан бошлаб Андижон, Наманган ва Фарғона вилоятларини, 2027 йилдан эса бошқа ҳудудларни қамраб олади.
Бу йил молиялаштириш учун 239 млрд сўм, 2027 йилдан эса 280 млрд сўм ажратилади.
«Олтин соат» тамойили
Инсульт ва юрак хуружига учраган беморларга ёрдам кўрсатиш протоколлари халқаро ва дастурлари асосида ишга туширилади.
Ушбу қоидалар фавқулодда вазиятларда «олтин соат» тамойилига асосланган. Инсульт ва инфаркт аломатлари бошланганидан кейинги дастлабки 60 дақиқа самарали даволанишни максимал даражада ошириш, қон оқимини тиклаш ва ногиронлик ва ўлим хавфини камайтириш учун жуда муҳим деб ҳисобланади.
Соғлиқни сақлаш вазирлиги қошидаги «Соғлиқни сақлаш лойиҳалари маркази» директори Элдор Одиловнинг «Ўзбекистон 24» телеканалига интервьюсида айтишича, дастур инфаркт ва инсульт хавфи юқори бўлган беморларни қайси тиббиёт муассасасига олиб бориш кераклигини аниқ белгилаб беради.
Ушбу дастур бўйича тиббий ёрдам кўрсатувчи тиббий муассасалар икки босқичга бўлинган. Биринчи босқич — МСКТ аппаратлари билан жиҳозланган муассасалар. Иккинчи босқич — ихтисослашган инсульт ва кардиология марказлари.
Тошкентда ҳар бир босқич учун тўртта тиббиёт маркази мавжуд. Намуна сифатида Тошкент харитасида улар ранглар билан белгиланган: биринчи босқич тиббий муассасалари кўк рангда, иккинчи босқич — қизилда.
«Ўзбекистон 24» видеосидан кадр.
«Тез ёрдам хизмати беморларни МСКТ мавжуд бўлган энг яқин тиббиёт муассасасига олиб боради. Ускуналар ёрдамида инсульт ташхиси қўйилади, шундан сўнг бемор иккинчи босқичга — Тошкентдаги ихтисослашган марказларга: Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази, Республика кардиология маркази, Миллий тиббиёт марказига йўналтирилади. Бу муассасаларда ангиографик ускуналар мавжуд бўлиб, улар ёрдамида мия ёки юрак томирларидаги тромблар олиб ташланади ёки стентлаш амалиётлари ўтказилади», — деб тушунтирди Элдор Одилов.
Унинг сўзларига кўра, шу кўринишдаги ўз вақтида ёрдам кўрсатиш беморларнинг нормал ҳаётга тезроқ қайтишига ва ногиронлик хавфини камайтиришга имкон беради.
Шошилинч стационар тиббий ёрдам кўрсатишга нодавлат тиббий ташкилотларни ҳам жалб этиш режалаштирилмоқда. Ўткир юрак-қон томир ва цереброваскуляр касалликлар ҳолатларида кўрсатиладиган тиббий хизматлар Давлат тиббий суғурта жамғармаси ҳисобидан молиялаштирилади.
«Электрон соғлиқни сақлаш» ахборот тизимида беморлар ва хавф остидаги аҳолининг электрон реестри юритилади.
Ускуналар
Дастур доирасида тиббий бригадалар телеметрик электрокардиографлар ва мониторли дефибрилляторлар билан жиҳозланади. Сунъий интеллект ёрдамида таҳлил қилиш, ЭКГ натижаларини ахборот тизими орқали узатиш, шунингдек, бригадалар ва шифохоналар ўртасида реал вақт режимида маълумот алмашиш имкониятлари яратилади.
Стационар тиббиёт муассасаларида инсультни сунъий интеллект асосида аниқлаш имконияти жорий этилади. Шифохоналар тромб эритувчи дори воситалари ва шошилинч жарроҳлик амалиётларини ўтказиш учун зарур сарф материаллари билан таъминланади.
Ўқитиш ва ахборот кампанияси
Дастур доирасида 28 мингдан ортиқ тиббиёт ходими ўқитилади.
ОАВ ва ижтимоий тармоқларда ижтимоий роликлар, инфографикалар, анимациялар ва қисқа видеоларни тарқатиш режалаштирилган. Бозорлар ва савдо марказлари яқинида тематик билдордлар ва баннерлар ўрнатилади.
Таълим муассасалари, корхоналар ва маҳаллаларда юрак хуружи ва инсульт белгиларини эрта аниқлаш бўйича ўқув машғулотлари ўтказилади.
Халқаро дастури доирасида мактаб ўқувчилари учун Angels Initiative махсус машғулотлари бошланади.
Ҳар йили 29 сентябрь — Халқаро юрак куни ва 29 октябрь — Жаҳон инсультга қарши кураш куни муносабати билан қон босими, шакар ва холестерин миқдорини ўлчаш, шунингдек, шошилинч тиббий ёрдам ҳақида жамоатчиликнинг хабардорлигини ошириш учун бепул оммавий тадбирлар режалаштирилган.
Дастур 30 ёшдан ошган аҳоли ўртасида йиллик сўровномалар ўтказишни ва ушбу натижалар асосида аниқланган хавф гуруҳларида мақсадли тиббий кўрикларни ўтказишни ўз ичига олади.
Президент ушбу дастурни босқичма-босқич ва дарҳол амалга ошириш ҳамда хорижий мутахассисларни жалб қилиш вазифасини қўйди.