АҚШ Адлия вазирлиги жинсий жиноятлар учун ҳукм қилинган марҳум молиячи Жеффри Эпштейн иши бўйича миллионлаб янги файлларни ўтган ҳафта охирида эълон қилди.
Бу 2025 йил ноябрь ойида Эпштейн файлларининг шаффофлиги тўғрисидаги қонун қабул қилинганидан бери эълон қилинган энг катта ҳажмдаги ҳужжатдир. Жами 3 миллион саҳифали матн, 180 минг фотосурат ва 2000 та видеоёзув оммага тақдим этилди.
АҚШ Адлия вазирлиги баёнотидан келиб чиқсак, ушбу файллар охиргиси бўлади. «Бугунги очиқлаш Америка халқи учун шаффофликни таъминлаш ва қонунчилик талабларига риоя қилиш мақсадида ҳужжатларни аниқлаш ва текширишнинг жуда кенг қамровли жараёни якунланганини англатади», — деди АҚШ бош прокурори Пэм Бонди.
Ҳужжатларда кўплаб таъсир доирасига эга шахслар: технология магнатларидан тортиб сиёсатчиларгача бўлган инсонлар тилга олинган, деб ёзмоқда Associated Press ва BBC News. Уларнинг барчаси вояга етмаганлар ва ёш аёлларни жинсий зўрлашга алоқадорликларини рад этган. Шу билан бирга, уларнинг айримлари Эпштейн 2008 йилда жинсий жиноятлар учун биринчи марта ҳукм қилинганидан кейин ҳам у билан дўстона муносабатларни давом эттирган, деб таъкидлайди AP.
Архивда Эпштейннинг қамоқдаги вақти ҳақидаги тафсилотлар, жумладан, психологик хулоса, унинг ҳибсда бўлган вақтдаги ўлими ҳақидаги ҳисобот ва вояга етмаган қизлар савдосига ёрдам бергани учун ҳукм қилинган Эпштейннинг шериги Гислейн Максвеллга нисбатан тергов материаллари мавжуд. Шунингдек, унга Эпштейн ва юқори лавозимли шахслар ўртасидаги электрон почта ёзишмалари ҳам киритилган.
Эпштейн 2019 йил август ойида Нью Йоркдаги Метрополитен ахлоқ тузатиш марказидаги камерасида ўз жонига қасд қилган.
AP ва BBC News Эпштейн файлларида тилга олинган машҳур шахслар ҳақида қисқача шарҳ тайёрлади. Gazeta уларнинг материалларини таржима қилди.
Эндрю Маунтбеттен-Виндзор
Фото: Chatham House / Wikimedia Commons.
Илгари Британия шаҳзодаси Эндрю сифатида танилган Эндрю Маунтбеттен-Виндзор Эпштейн билан дўстлиги сабабли йиллар давомида қаттиқ кузатув остида бўлган. Эпштейнни айбловчи энг машҳур шахс — Виржиния Жуффренинг таъкидлашича, молиячи уни 17 ёшида Маунтбеттен-Виндзор билан жинсий алоқа қилишга мажбурлаган.
Собиқ шаҳзода ҳар қандай ноқонуний хатти-ҳаракатларни бир неча бор рад этган. Бироқ 2025 йил октябрь ойида қирол Карл III Эндрюнинг Эпштейн билан алоқалари ҳақидаги навбатдаги фош этувчи маълумотлардан сўнг 65 ёшли укасини қироллик унвонларидан, жумладан, шаҳзода ва Йорк герцоги деб аталиш ҳуқуқидан маҳрум қилган.
Маунтбеттен-Виндзорнинг исми ўтган жума куни эълон қилинган материалларда камида бир неча юз марта, жумладан, Эпштейннинг шахсий электрон почта ёзишмаларида учрайди.
Бу ҳужжатларга Эпштейннинг Букингем саройидаги кечки овқатга таклифномаси, Эпштейннинг Эндрюни 26 ёшли россиялик аёл билан таништириш таклифи, шунингдек, Маунтбеттен-Виндзор экани тахмин қилинаётган шахснинг ерда ётган аёл устида тиз чўкиб, унинг белига тегиб турган фотосуратлари киритилган. Фотосуратдаги юз қисми молиячининг қурбонларини ҳимоя қилиш мақсадида АҚШнинг Эпштейн файллари шаффофлиги тўғрисидаги қонуни талабига биноан яширилган.
Илон Маск
Фото: Marcel Grabowski / UK Government.
Миллиардер, Tesla ва SpaceX раҳбари файлларда камида бир неча бор тилга олинган. 2012 ва 2013 йилларда Маск Эпштейн билан ёзишмалар олиб борган ва молиячининг Кариб денгизидаги шахсий оролида ўтказиладиган зиёфатларга бориш имкониятини муҳокама қилган.
2012 йил ноябрдаги хатлардан бирида у Эпштейндан «бизнинг оролдаги энг даҳшатли зиёфат» қачонга режалаштирилганини сўрайди ва у ерга ўша пайтдаги рафиқаси Талула Райли билан боришни режалаштираётганини аниқлаштиради. Эпштейнга 2012 йил декабрида ёзилган бошқа бир хатда миллиардер молиячидан бирор-бир зиёфат ўтказишни режалаштираётганини сўрайди, чунки унга «ҳордиқ чиқариш» керак бўлган.
Якунда бу ташрифлар амалга ошганми-йўқми, номаълум. Маск Эпштейннинг ўз оролига келиш ҳақидаги таклифларини бир неча бор рад этганини таъкидлайди.
Ўтган шанба куни Маск X ижтимоий тармоғида шундай деб ёзди: «Мен [Эпштейн] билан бўлган баъзи электрон хатлар нотўғри талқин қилиниши ва ғаразгўйлар томонидан исмимни қоралаш учун ишлатилиши мумкинлигини жуда яхши англайман».
«Мени бу безовта қилмайди, лекин Эпштейн билан бирга оғир жиноятлар содир этганларни, айниқса, вояга етмаган қизларга нисбатан даҳшатли эксплуатация қилишда айбдорларни, ҳеч бўлмаганда, жавобгарликка тортишга уринишимиз кераклиги мени ташвишга солади», — дея у қўшимча қилди.
Ричард Брэнсон
Фото: Wikimedia Commons.
Миллиардер, Virgin Group асосчиси Эпштейн билан электрон почта орқали хабар алмашган.
2013 йилдаги ёзишмаларда Брэнсон Эпштейнни ўзининг Кариб денгизидаги шахсий оролига таклиф қилган, у ерда мунтазам равишда йирик конференциялар, хайрия тадбирлари ва ишбилармонлик учрашувлари ўтказиб турилади.
«Яқин атрофда бўлсанг, сени истаган вақтда кўришдан хурсанд бўламан, — деб ёзган у. — Энг муҳими, ўз ҳараминг билан кел!»
Ўша йилги бошқа бир хабарда Брэнсон Эпштейнга ўз обрўсини тиклашни таклиф қилган: бунинг учун Microsoft асосчиси Билл Гейтсни Эпштейн унга «қандай қилиб ажойиб маслаҳатчи бўлгани» ва у «сабоқ чиқариб, ўшандан бери ҳеч қандай ноқонуний иш қилмагани» ҳақида омма олдида гапиришга кўндириш кераклигини айтган.
Virgin Group вакили файлларни шарҳлар экан, Брэнсон томонидан ҳеч қандай қонунбузарлик бўлмаганини ва унинг Эпштейн билан ҳар қандай алоқалари ўн йилдан кўпроқ вақт олдин «гуруҳли ёки ишбилармонлик форматлари билан чекланганини» таъкидлади.
Компаниянинг билдиришича, Брэнсоннинг жамоаси «жиддий айбловларни аниқлаганидан» сўнг Брэнсон ва унинг рафиқаси Эпштейннинг хайрия эҳсонидан воз кечган ҳамда у билан бошқа учрашмасликка ва мулоқот қилмасликка қарор қилган.
«Агар уларда тўлиқ манзара ва барча маълумотлар бўлганида эди, ҳеч қандай алоқа ўрнатилмаган бўларди, — дейилади компания баёнотида. — Ричард Эпштейннинг хатти-ҳаракатларини жирканч деб ҳисоблайди ва унинг кўплаб қурбонларининг адолатга бўлган ҳуқуқини қўллаб-қувватлайди».
Дональд Трамп
Фото: World Economic Forum / Benedikt von Loebell.
АҚШ президенти молиячи Эпштейн билан кўп йиллар давомида дўст бўлган, аммо унинг сўзларига кўра, 2000-йилларнинг бошида у билан мулоқотни тўхтатган. Трамп, шунингдек, Эпштейннинг жинсий жиноятларидан хабардор бўлганини ёки уларга алоқадорлигини инкор этади.
AP ҳисоб-китобларига кўра, Оқ уй раҳбари сир сақланган файлларда минглаб марта тилга олинган. Бироқ, агентликнинг таъкидлашича, уларнинг аксарияти Трамп ва Эпштейн ўртасидаги муносабатларга қўшимча ойдинлик киритмайди. Улар орасида Эпштейн ва бошқалар Трамп ҳақидаги янгиликларни ўзаро бўлишган, унинг сиёсати ёки сиёсий қарашларини шарҳлаган ёхуд у ва унинг оиласи ҳақида ғийбат қилган хатлар мавжуд.
Архивда, шунингдек, ўтган йилнинг август ойида Миллий таҳдидларга қарши кураш марказининг ишонч телефонига келиб тушган хабарлар асосида тузилган айбловлар жадвали ҳам бор. Рўйхат Трамп ва бошқа юқори лавозимли шахсларга қарши илгари сурилган жинсий зўравонлик айбловларини ўз ичига олади.
BBC News нашрининг ёзишича, бу айбловларнинг аксарияти текширилмаган хабарларга асосланган ва тасдиқловчи далилларсиз илгари сурилган кўринади.
Билл Клинтон
Фото: Bill Clinton / X.
АҚШнинг собиқ президенти молиячи Эпштейн билан йигирма йилдан кўпроқ вақт олдин алоқада бўлган. Клинтон вақти-вақти билан молиячининг шахсий самолётидан фойдаланган ва у билан Оқ уйда учрашган.
Трамп каби Клинтон ҳам Эпштейннинг жиноятларидан хабардор бўлганини рад этади. Унинг вакиллари собиқ президент Эпштейн билан муносабатларини 2006 йилдаги биринчи жиноий айбловлардан кейин тўхтатганини таъкидлайди.
Досьеда Клинтон ва бошқа машҳурларнинг Эпштейн Нью Йоркдаги уйида сақлаган фотосуратлари мавжуд.
Эпштейннинг қурбонларидан ҳеч бири Клинтонни унинг жиноятларига алоқадорликда айбламаган.
Билл Гейтс
Фото: Bill Gates / Facebook.
Эпштейннинг почтасида 2013 йил июль ойи билан саналанган иккита хат бор бўлиб, уларни Эпштейн Гейтсга атаб ёзган, аммо ўзига ўзи юборган.
Эпштейн томонидан Билл ва Мелинда Гейтс жамғармасининг «Борис» исмли ходими номидан ишдан бўшаш ҳақидаги ариза шаклида ёзилган хатлардан бирида Microsoft асосчиси «рус қизлари билан бўлган жинсий алоқа оқибатларини бартараф этиш учун» дори-дармонлар сотиб олишига тўғри келгани айтилади.
Бошқа бир хатда Эпштейн Гейтс у билан дўстликни узганидан норозилигини билдиради ва миллионер жинсий йўл билан юқадиган инфекцияни ўша пайтдаги рафиқаси Мелиндадан яширишга ҳамда унга «яширинча» антибиотиклар беришга ҳаракат қилганини иддао қилади.
Гейтснинг вакили BBC News нашрига хатларнинг мазмуни «мутлақо абсурд ва буткул ёлғон» эканини айтди: «Бу ҳужжатлар кўрсатадиган ягона нарса — Эпштейннинг Гейтс билан доимий муносабат ўрната олмаганидан ҳафсаласи пир бўлгани ва унинг обрўсига путур етказиш учун ҳар қандай ишга тайёр бўлганидир».
Говард Лютник
Говард Лютник ва Дональд Трамп. Фото: Howard Lutnick / X.
АҚШ савдо вазири камида бир марта ўзининг оиласи билан бирга Эпштейннинг Кариб денгизидаги шахсий оролига ташриф буюрган.
Сиёсатчи ўзи «жирканч» деб атаган молиячи билан алоқаларини ўн йиллар олдин узганини таъкидлаганди. Бироқ 2012 йилда Лютник ва унинг рафиқаси электрон почта орқали Эпштейннинг оролига таклифни қабул қилган ва у ерга фарзандлари билан яхтада боришни режалаштирган.
2011 йилда Лютник Эпштейн билан уларнинг Нью Йоркдаги уйлари рўпарасида бино қурилиши бўйича ёзишмалар олиб борган.
АҚШ Савдо вазирлиги файллар эълон қилинишига жавобан Лютникнинг «Эпштейн билан алоқалари рафиқаси иштирокида ва чекланган доирада бўлганини ҳамда у ҳеч қачон бирор-бир ҳуқуқбузарликда айбланмаганини» маълум қилди.
Сергей Брин
Фото: James Davidson / Flickr.
Миллиардер, Google асосчиларидан бири Сергей Брин молиячи вояга етмаганларга нисбатан жинсий зўравонликда омма олдида айбланишидан йиллар олдин, Эпштейн ва Максвелл билан Нью Йоркдаги таунҳаусида учрашишни режалаштирган.
2003 йилдаги ёзишмалардан бирида Максвелл Бринни Нью Йоркдаги фильм намойишига таклиф қилган.
Бир неча ҳафта ўтгач, у Брингга яна хат ёзиб, уни Эпштейннинг уйидаги «ёқимли, оддий ва эркин» кечки овқатга таклиф қилган. Брин эса бу учрашувга Google’нинг ўша пайтдаги бош директори Эрик Шмидтни ҳам таклиф қилишни сўраган.
Жабрланувчиларни идентификация қилиш борасидаги танқидлар
Кўп сонли Эпштейн қурбонлари манфаатларини ҳимоя қилган америкалик адвокат Глория Оллред BBC News’га берган интервьюсида сўнгги эълон қилинган ҳужжатларда кўплаб жабрланувчиларнинг, жумладан, илгари исмлари ошкор қилинмаганларнинг ҳам шахси очиқланиб қолганини айтди.
«Баъзи ҳолларда… исмлар устидан чизилган, лекин уларни барибир ўқиш мумкин. Бошқа ҳолатларда эса илгари ҳеч қачон омма олдида интервью бермаган ва ўз исмини очиқламаган жабрланувчиларнинг фотосуратлари кўрсатилган», — деди у.
АҚШ Адлия вазирлиги эълон қилинган файллардан шахсий маълумотларни ўчириб ташламагани ҳақида Wall Street Journal ҳам ёзмоқда. Нашр камида 43 нафар қурбоннинг, жумладан, 20 дан ортиқ вояга етмаган жабрланувчининг исмларини санаб ўтган. Бир неча аёлларнинг тўлиқ исм-шарифи ҳужжатларда 100 дан ортиқ марта учраган.
WSJ`нинг қайд этишича, қурбонлар исмлари очиқланган файллар жойлаштирилганидан сўнг улар интернетда тазйиқларга учраётганликларини маълум қилган.
«Адлия вазирлиги жиноят қурбонларини ҳимоя қилишга жуда жиддий ёндашади ва айбсиз инсонларни ҳимоя қилиш учун эълон қилинган миллионлаб саҳифалардан минглаб исмларни ўчириб ташлади», — деди Адлия вазирлиги вакили.
Унинг сўзларига кўра, таҳрир қилинмай қолган қурбон исми аниқланганда, вазирлик жамоаси «муаммони бартараф этиш ва тегишли таҳрирлар билан саҳифаларни имкон қадар тезроқ қайта эълон қилиш учун кечаю кундуз ишламоқда».