Норвегиянинг иқтисодий жиноятларга қарши курашиш бошқармаси (Oekokrim) мамлакат собиқ бош вазири Турбьёрн Ягландга нисбатан коррупцияда гумонлаб тергов бошлади. Бу қарор марҳум молиячи ва жинсий жиноятларда айбланган Жеффри Эпштейн иши билан боғлиқ яқинда эълон қилинган материаллар таҳлилидан сўнг қабул қилинди, деб хабар бермоқда Reuters.
75 ёшли Ягланд Норвегия бош вазири (1996−1997) ва мамлакат ташқи ишлар вазири (2000−2001) бўлган. У 2009 йилдан 2019 йилгача Европа Кенгаши бош котиби лавозимида ҳам фаолият юритган. Шунингдек, 2009 йилдан 2015 йилгача Нобель тинчлик мукофотини топширувчи Норвегия Нобель қўмитасига раҳбарлик қилган.
«Махфийликдан чиқарилган ҳужжатлар қамраб олган даврда у Нобель қўмитаси раиси ва Европа Кенгаши бош котиби лавозимларини эгаллаб турганини ҳисобга олсак, тергов ўтказиш учун етарли асослар мавжуд деб ҳисоблаймиз», — дейилади Oekokrim раҳбари Паал Лёсетнинг баёнотида.
Терговчилар Ягланд юқорида қайд этилган лавозимларда ишлаган даврида совғалар қабул қилганми, саёҳатларга чиққанми ёки кредитлар олганми — шуни текширади.
Шунингдек, полиция Норвегия Ташқи ишлар вазирлигига Ягланднинг аввалги дипломатик хизмати туфайли эга бўлган дипломатик дахлсизлигини бекор қилиш илтимоси билан мурожаат қилди. Ташқи ишлар вазирлиги ушбу сўровни қаноатлантирди.
Ягландга ҳозирча аниқ айбловлар қўйилгани йўқ. Унинг адвокати Андерс Брёвсет полиция билан ҳамкорлик қилишга тайёрлигини билдирган.
«Ҳозиргача кўрган маълумотларимизга таяниб айтадиган бўлсак, биз ишнинг натижасига ишончимиз комил», — деди у Reuters агентлигига.
Норвегия монархияси атрофидаги можаро
Турбьёрн Ягланд — Эпштейн билан алоқалари туфайли жамоатчиликнинг диққат марказига тушган Норвегиядаги бир нечта таниқли шахслардан биридир.
Молиячининг ҳужжатларида кронпринцесса Метте-Марит ҳам тилга олинган. Маълум бўлишича, у Эпштейн билан ҳатто у 2008 йилда жинсий жиноятлар учун биринчи марта судланганидан кейин ҳам яқин ёзишмалар олиб борган. Кронпринцесса Эпштейн билан алоқаси учун қироллик оиласидан аллақачон узр сўраган.
«Мен Эпштейннинг таржимаи ҳолини синчиклаб текширмаганим ва унинг қандай инсон эканини вақтида тушуниб етмаганим учун масъулиятни ўз зиммамга олишим керак», — дейилади Метте-Маритнинг баёнотида.
Жаҳон иқтисодий форуми раҳбарига нисбатан текширув
Куни кеча Давосдаги Жаҳон иқтисодий форуми (ЖИФ) Эпштейн ҳужжатлари очиқлангач, ўз бош директори Бёрге Брендега нисбатан текширув бошланганини эълон қилди. Ҳужжатлардан маълум бўлишича, норвегиялик дипломат 2018 ва 2019 йилларда Нью Йоркда Эпштейн билан уч марта кечки овқатда бўлган, шунингдек, у билан электрон почта ва SMS орқали мулоқот қилган.
Норвегиянинг собиқ ташқи ишлар вазири Бренде бу текширув учун ўзи ташаббус кўрсатганини ва уни тўлиқ қўллаб-қувватлашини билдирди. ЖИФ раҳбари ўз баёнотида Эпштейн билан биринчи кечки овқат Норвегия бош вазирининг собиқ ўринбосари таклифига биноан бўлиб ўтганини, кейингилари эса бошқа дипломатлар ва бизнес етакчилари иштирокида ўтганини айтди. Бренденинг таъкидлашича, бундан ташқари, унинг Эпштейн билан алоқалари «бир нечта электрон хатлар ва SMS хабарлар» билан чекланган.
«Мен Эпштейннинг ўтмиши ва унинг жиноий фаолияти ҳақида мутлақо билмаганман… акс ҳолда, таклифларни рад этган бўлардим», — деди 2017 йилдан бери ЖИФни бошқариб келаётган Бренде.
Европа мамлакатларида можаронинг оқибатлари
Эпштейн иши бўйича ҳужжатлар келтириб чиқарган можаролар оқибатлари бир нечта Европа давлатларида ўзини кўрсатди, деб қайд этмоқда Reuters. АҚШ Адлия вазирлиги томонидан ўтган ҳафтада эълон қилинган улкан ҳужжатлар тўпламида Эпштейннинг сиёсатчилар, қироллик оиласи аъзолари ва бадавлат шахслар билан янги алоқалари аниқланган.
Британиялик нуфузли сиёсатчи лорд Питер Мандельсоннинг исми Эпштейн ҳужжатларида пайдо бўлиши бош вазир Кир Стармерни қийин аҳволга солиб қўйди. Гап шундаки, Стармер 2025 йил февралида Мандельсонни Британиянинг АҚШдаги элчиси этиб тайинлаган эди. Бироқ Эпштейн иши бўйича терговлар сабабли сентябрь ойида у элчиликдан бўшатилган.
Бош вазир Стармер Мандельсоннинг Эпштейн билан алоқада бўлганини аввалдан билганини тан олди, лекин уларнинг дўстлиги бунчалик яқин бўлганидан бехабар эканини билдирган. Стармернинг айтишича, дипломат унга муносабатлари ҳақида ёлғон маълумот берган. Можаро ортидан февраль ойи бошида Мандельсон Лейбористлар партиясидан чиқишини ва Лордлар палатасини тарк этишини эълон қилди.
Буюк Британия қироли Карл III нинг укаси Эндрю Маунтбеттен-Виндзор Эпштейн билан яқин дўстлиги маълум бўлгач, аввалроқ қироллик унвонидан маҳрум этилган эди. Молиячининг иши бўйича янги ҳужжатлар эълон қилинганидан сўнг у Виндзордаги қароргоҳини зудлик билан бўшатиб қўйди.
Словакияда эса бош вазир Роберт Фицонинг миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси Мирослав Лайчак Эпштейн билан ёш аёллар ҳақида муҳокама юритган электрон хатлари ошкор бўлганидан кейин истеъфога чиқди.