Ўзбекистонда мажбурий сертификатлаштириш бекор қилинади ва бозор назоратига ўтилади. Бу ҳақда 12 февраль куни президент Шавкат Мирзиёев ҳузурида ўтказилган тақдимотда сўз борди.
Давлат раҳбари матбуот хизматининг хабарида қайд этилишича, охирги тўрт йил ичида миллий стандартларнинг ярми халқаро талаблар билан уйғунлаштирилди. Ўзбекистон лабораторияларининг натижалари бугунги кунда дунёнинг 37 та давлатида, жумладан, Германия, Япония ва Жанубий Кореяда тан олинмоқда. 156 та товар позицияси учун мажбурий давлат рўйхатидан ўтказиш бекор қилинди, мажбурий сертификатлаштирилиши лозим бўлган товарлар рўйхати эса 27 фоизга қисқарди.
Корхона назоратидан бозор назоратигача
Шу билан бирга, соҳада ҳали ечимини кутаётган масалалар кўп, дейилади хабарда. Ўзбекистоннинг Жаҳон савдо ташкилотига аъзо бўлиш жараёнида техник жиҳатдан тартибга солиш тизими халқаро талабларга тўлиқ мос келиши керак.
Аввало, маҳсулотни баҳолашда корхона фаолиятини текшириш амалиёти тадбиркорлар норозилигига сабаб бўлаётгани кўрсатиб ўтилди. Амалдаги тартибга кўра, талабга жавоб бермайдиган маҳсулот аниқланганда, унинг айланмаси эмас, уни ишлаб чиқарган тадбиркорнинг фаолияти чекланмоқда.
Ривожланган давлатларда хавф-хатарларни таҳлил қилишга асосланган бозор назорати тизими қўлланади. Бунда ишлаб чиқарувчи товарнинг стандартларга мувофиқлигини ўзи декларация қилади ва унинг сифати ҳамда хавфсизлиги учун тўлиқ жавобгарликни ўз зиммасига олади.
Шу муносабат билан давлат назоратидан босқичма-босқич воз кечиш ва бозор назорати механизмларига ўтиш режалаштирилмоқда. Бунинг учун «Бозор назорати тўғрисида»ги алоҳида қонун лойиҳаси тайёрланган.
Президент эскирган стандартлар ва самарасиз техник регламентлардан воз кечиш ҳамда халқаро стандартларга тўлиқ ўтиш масаласига тўхталиб ўтди. Бугунги кунда мамлакатда 33 мингдан ортиқ стандарт амал қилмоқда, уларнинг қарийб 50 фоизи эскирган ёки халқаро талабларга жавоб бермайди.
Ҳукумат 6 та техник регламентни бекор қилишни ва яна 29 тасини қайта кўриб чиқишни режалаштирмоқда. Жорий йилда 4460 та, 2027 йилда 2500 тадан ортиқ, 2028 йилда эса 817 та халқаро стандартни қабул қилиш кўзда тутилган.
Янги қоидаларни жорий этиш босқичма-босқич амалга оширилади ва иқтисодиётнинг барча асосий соҳаларини қамраб олади. 1 июлдан бошлаб тўқимачилик, чарм-пойабзал, мебелсозлик, электротехника, автомобилсозлик ва ахборот технологиялари соҳаларида маҳсулот ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатишда халқаро стандартлар жорий этилади.
Нефть-газ, металлургия, транспорт тармоқларида, қурилиш материаллари ва тиббий буюмлар индустриясида ўтиш 2027 йилга, энергетика, кимё саноати, экология ва хизмат кўрсатиш соҳаларида эса 2028 йилга режалаштирилган.
Президент амалдаги сертификатлаштириш тизими маҳсулот таннархининг ошишига олиб келаётганини, бюрократия ва коррупция учун замин яратаётганини таъкидлади.
Шу муносабат билан, хавф-хатарлар таҳлили асосида баҳолашни жорий этиш, қолган товар позициялари бўйича мажбурий сертификатлаштиришни бекор қилиш ва босқичма-босқич мувофиқликни декларациялашга ўтиш режалаштирилмоқда.
Ислоҳот доирасида янги «Маҳсулотнинг умумий хавфсизлиги тўғрисида»ги қонунни қабул қилиш кўзда тутилган.
Йиғилишда, шунингдек, UzTest марказини тугатиш, Аккредитация марказини эса Вазирлар Маҳкамаси бўйсунувига ўтказиш режалаштирилаётгани маълум қилинди. Синов ва сертификатлаштириш хизматлари тўлиқ хусусий секторга ўтказилади. «СUz» миллий мувофиқлик белгисини жорий этиш таклиф этилмоқда.