Инсон ҳуқуқлари бўйича «Эзгулик» жамиятига антикоррупция лойиҳаси учун ютган 500 млн сўм грант маблағи берилмагани юзасидан Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ахборот хизмати Gazeta сўровига жавобан муносабат билдирди.
Жамият раҳбари устидан жамоавий мурожаат
Таъкидланишича, «Ижтимоий шериклик тўғрисида»ги қонунга асосан, Антикоррупция агентлиги томонидан «Оммавий ахборот воситалари вакиллари ва блогерларни коррупцияга қарши курашиш соҳасига кенг жалб этиш» мавзусидаги 500 млн сўм қийматдаги лойиҳани амалга ошириш бўйича ижтимоий буюртма берилган.
Ушбу буюртма асосида Олий Мажлис ҳузуридаги Фуқаролик жамияти институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди маблағларини бошқариш бўйича парламент комиссияси томонидан ўтказилган танловда «Эзгулик» инсон ҳуқуқлари жамияти лойиҳаси ғолиб деб топилган. Шундан кейин уч томонлама шартнома электрон тизим орқали имзолаш учун агентликка келиб тушган.
«Бироқ ушбу шартнома келиб тушган вақтда қуйидаги омиллар унинг имзоланмаслигига асос бўлди. Биринчидан, агентликка „Эзгулик“ жамиятининг бир гуруҳ аъзолари томонидан жамият раиси Абдураҳмон Ташановнинг ноқонуний хатти-ҳаракатлари, хусусан, ажратилаётган ижтимоий буюртма, грант ва бошқа маблағларни шахсий эҳтиёжлари йўлида ўзлаштириб келаётгани юзасидан 2025 йил 22 сентябрь куни жамоавий мурожаат келиб тушди. Унда жамият раисининг 2024 йилда олинган лойиҳа маблағлари ўзлаштириб юборилганига оид важларнинг мавжудлиги агентликнинг келгусида ушбу жамият билан ҳамкорликда у ёки бу лойиҳани амалга ошириш самарадорлигига ишонч ҳосил қилиш учун уларга ойдинлик киритиш заруратини келтириб чиқарди», — дейилади муносабатда.
«Шунга кўра, мурожаатда назарда тутилган важларнинг асосли эканини ҳар томонлама ўрганиш учун мазкур мурожаат манфаатдор ташкилотларга юборилди. Ўрганиш якунлари бўйича расмийлаштирилган маълумотномада жамият томонидан айрим харажатлар Олий Мажлис фонди билан тузилган шартнома талабларига амал қилинмасдан ишлатилгани аниқланган», — дейилади ахборотда.
Платформадаги техник носозлик
Антикоррупция агентлигига кўра, Адлия вазирлигининг 2025 йил 24 ноябрдаги хатида «Давлат ижтимоий буюртмасини бериш тартиби ва шартлари тўғрисида»ги низомнинг 10.1−10.4-бандларига мувофиқ, юқоридаги ҳолатлар юзасидан Олий Мажлис фонди маблағларини бошқариш бўйича парламент комиссиясининг хулосаси олиниши лозимлиги кўрсатилган.
«2025 йил 5 декабрь куни ушбу ҳолатлар бўйича Олий Мажлис фондига „Эзгулик“ жамияти томонидан шартнома талабларига амал қилинмагани ҳолатларини ваколат доирасида кўриб чиқишни сўраб, хат юборилган. Шунга қарамасдан, агентлик томонидан Олий Мажлис фонди ягона платформаси орқали уч томонлама ижтимоий шериклик шартномасини имзолаш бўйича бир неча бор амалий ҳаракатлар амалга оширилган, бироқ платформадаги (агентликка боғлиқ бўлмаган) техник носозликлар туфайли имзолаш имконияти бўлмади», — дейилади муносабатда.
Таъкидланишича, бу борада фонд масъулларига бир неча бор мурожаат қилинган, охирги расмий мурожаат 2025 йил 25 декабрда юборилган. Шунга қарамай, мазкур техник носозликлар 30 декабргача бартараф этилмагани боис агентлик томонидан ижтимоий буюртмалар бўйича шартномаларни имзолаш имконияти бўлмаган.
«Олий Мажлис ҳузуридаги Фуқаролик жамиятининг институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди маблағларини бошқариш бўйича парламент комиссиясининг 29 декабрдаги 01−10/54-сонли қарори билан Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг давлат ижтимоий буюртмаси бўйича ғолиб деб топилган иккита: „Эзгулик“ жамияти ва Нотариал палатанинг лойиҳасини молиялаштириш бекор қилингани маълум бўлди. Мазкур қарорда агентликнинг шартномаларни имзолашга тайёрлиги, лекин электрон платформа ишламагани ҳолати ҳам қайд этилган», — дейилади агентлик ахборотида.
2025 йилда 3,7 млрд сўмлик грант лойиҳалар
Агентликнинг эслатишича, Олий Мажлис фонди давлат ижтимоий буюртмаларини бериш бўйича танлов ташкил этади, Парламент комиссияси фонд томонидан киритилган фуқаролик жамияти институтларининг ижтимоий буюртмалари лойиҳаларини кўриб чиқади, баҳолайди ва ғолибларни аниқлайди, маблағ ажратиш ёки буюртмани бекор қилиш ҳақида қарор қабул қилади. Мазкур жараёнларда буюртма берган давлат ташкилоти иштирок этмайди.
«Агентлик буюртмалари асосида 2025 йилда нодавлат нотижорат ташкилотлар учун коррупцияга қарши курашиш йўналишида 3 млрд 761 млн сўмлик маҳаллий ва халқаро грантлар эълон қилинган. Натижада уларни коррупцияга қарши курашиш жараёнларига жалб этиш кўрсаткичлари 2024 йилга нисбатан 40 фоизга, 2022 йилга нисбатан эса 4 бараварга ошди», — дейилади муносабатда.
«Ташкилот бундан буён ҳам ННТларнинг коррупцияга қарши курашиш борасидаги фаолятини қўллаб-қуватлаш ҳамда Олий Мажлис фонди томонидан ушбу йўналишда ННТларга тақдим этиладиган грант ва ижтимоий буюртма маблағлари миқдори оширилиши ва ўз эгаларига етиб бориши тарафдори экани маълум қилинади», — дея қўшимча қилинди ахборотда.
«Туҳмат қилаётганларни судга бериб, жазолатишга ҳаракат қиламан»
Антикоррупция агентлигининг ушбу муносабати бўйича «Эзгулик» жамияти раиси Абдураҳмон Ташанов Gazeta`га ўз фикрларини билдирди.
«Мен Коррупцияга қарши курашиш агентлиги жамоатчилик кенгаши аъзосиман. Агентлик билан доимий равишда бирга ишлайман, лойиҳаларимни амалга ошириш чоғида ҳам ҳамкорлик қилганман. Аммо охирги 500 миллион сўмлик лойиҳанинг барбод бўлгани ҳақида ижтимоий тармоқлар ва оммавий ахборот воситаларида чиққанидан сўнг агентлик муносабати негадир ўзгарди, мени ҳатто тушимга кирмаган қонунбузарликларда айблай бошлашди», — дейди Ташанов.
Унинг сўзларига кўра, жамиятнинг 2024 йилда ютган лойиҳаси ва сарф-харажатлари Олий Мажлис фонди томонидан синчиклаб текширилган, шундан сўнг 2025 йилги лойиҳа учун ариза олинган.
«Бирорта қонунбузарлик ва қоидабузарлик аниқланмаган. Лекин агентликнинг [Gazeta`га берган бу] изоҳи мени ҳайрон қолддирди. Чунки лойиҳа бўйича барча ҳаракатлар Давлат харидлари портали орқали амалга оширилган, ўша пайтдаёқ менинг ҳаракатларимни „ғамхўрлар“ лупа билан ўқишлари ва текширишларини билардим. Келгусида бу борада судга, албатта, мурожаат этиб, менга туҳмат қилаётганларни жазолатишга ҳаракат қиламан», — дея қўшимча қилди «Эзгулик» жамияти раҳбари.
Бурханов ва Ташанов учрашуви
16 февраль куни Антикоррупция агентлиги раҳбари Акмал Бурханов «Эзгулик» жамияти раҳбари Абдураҳмон Ташанов билан учрашиб, мулоқот қилгани маълум бўлди. Бу ҳақда Ташанов Facebook`даги саҳифасида ёзиб қолдирди.
Фото: Facebbok / Abdurakhmon Tashanov
«Очиқ ва самимий ўтган мулоқотнинг фойдали жиҳатлари кўп бўлди. Мазкур агентликда жамоатчилик кенгаши аъзосиман, тез-тез кўришиб турсак-да, очиқ гаплашмасдик. Табиийки, соҳада муаммолар кўп, агентликнинг имкониятлари ҳам чексиз эмас, шунга қарамай, ташкилот доимий ҳаракатда. Сўнгги бир неча кунда можаро нишонига айланган 500 миллион сўмлик грант масаласини гаплашдик, Бурханов бу масалада агентликнинг роли деярли йўқлигини ҳужжатлар билан кўрсатиб берди. Механизмни тушундим, бу масалада парламент комиссиясининг роли юқори экан», — дейилади ҳуқуқ фаолининг постида.
У суҳбат конструктив ўтгани, кейинчалик ҳамкорликни давом эттиришга келишилганини таъкидлади.
«Аччиқ-тизиқ гаплар, гинахонлик ҳам бўлди. Бироқ бу тарздаги мулоқот алоқаларни мустаҳкамлашга хизмат қилади — „тортишмаса беркишмас“ дейишади-ку. Бурханов лойиҳалар устида ишлаймиз, жамоатчиликка янада яқин бўламиз, қалам аҳли билан доимий мулоқотдамиз, деди. Мен у ваъдасининг устидан чиқади, деган яхши гумондаман ва қўл чўзган одам билан доим самимий бўлганман. Қолганини вақт кўрсатади, яхши кайфият билан қайтдим», — деб ёзади Ташанов.
Аввалроқ «Эзгулик» жамиятига коррупцияга қарши курашиш лойиҳаси учун ютган 500 млн сўм грант маблағи берилмайдиган бўлгани ҳақида хабар қилинганди. Парламент комиссиясига кўра, Антикоррупция агентлиги шартнома имзоламагач, пул Молия вазирлигига қайтарилган.