Исроил ва АҚШ разведкаси, жумладан, АҚШ Марказий разведка бошқармаси (МРБ) Эрон олий раҳбари оятуллоҳ Али Хоманаий ўлдирилишидан олдин бир неча ой давомида уни кузатиб борган, деб ёзмоқда New York Times ва CNN ўз манбаларига таяниб.
CNN суҳбатдошларининг сўзларига кўра, разведка хизматлари Хоманаийнинг кундалик ҳаётини — қаерда яшаши, кимлар билан учрашиши ва ҳужум хавфи туғилганда қаерга яшириниши мумкинлигини кузатиб борган. Шу билан бирга, одатда оятуллоҳ билан учрашиш учун камдан-кам ҳолларда ҳаммаси бир жойга тўпланадиган Эроннинг юқори мартабали сиёсий ва ҳарбий раҳбарлари устидан ҳам кузатув олиб борилган.
МРБ 28 февраль куни эрталаб Хоманаийнинг Теҳрондаги қароргоҳида эронлик юқори мартабали мулозимларнинг учрашуви бўлишини ва унда оятуллоҳнинг шахсан ўзи иштирок этишини аниқлаган. Ушбу маълумот Исроилга топширилган ва Исроил ўз маълумотларидан ҳам фойдаланган ҳолда операцияни амалга оширган.
CNN манбасининг қайд этишича, ҳаддан ташқари эҳтиёткор бўлган Эрон олий раҳбари кундуз кунлари ўзини хавфсизроқ ҳис қилиб, ҳушёрликни бўшаштирган. Исроил ва АҚШ мулозимлари бундай имкониятни бой бериб бўлмайди, деб ҳисоблган.
Даставвал зарбани тунда бериш режалаштирилган эди, бироқ кейинроқ Эроннинг юқори мартабали шахслари йиғилишини кутиш учун у эрталабга кўчирилган.
Исроил қирувчи самолётлари ўз базаларидан тахминан соат 06:00 да ҳавога кўтарилган. NYT`нинг ёзишича, зарба бериш учун кам сонли самолётлар талаб этилган, бироқ улар узоқ масофали ва юқори аниқликдаги ўқ-дорилар билан қуролланган эди. Икки соатдан сўнг узоқ масофали ракеталар бинолар мажмуасига келиб урилган. Зарба берилган вақтда Эрон мулозимлари қароргоҳ биноларидан бирида, Хоманаий эса яқин атрофдаги бошқа бинода бўлган.
Исроилнинг ҳисоб-китобларига кўра, учрашувда Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси (ИИҚК) қўмондони генерал Муҳаммад Пакпур, оятуллоҳнинг катта ҳарбий маслаҳатчиси Али Шамхоний, мудофаа вазири Азиз Насирзода, ИИҚК Ҳаво-космик кучлари қўмондони Саййид Мажид Мусавий, разведка вазири ўринбосари Муҳаммад Широзий ва бошқалар иштирок этиши керак эди. Якшанба куни Эроннинг IRNA давлат ахборот агентлиги Шамхоний ва Пакпур ҳалок бўлганини тасдиқлаган.
CNN`нинг қайд этишича, АҚШ минтақада катта ҳарбий кучларни тўплаган бир пайтда Эрон олий раҳбариятини Теҳрон марказида, Хоманаий билан бир жойда тўпланишга нима мажбур қилгани ҳозирча номаълум.
Бир неча соат ўтгач, АҚШ президенти Дональд Трамп Хоманаийнинг ўлимини эълон қилди. «У бизнинг разведкамиз ва юқори технологияли кузатув тизимларимиздан қочиб қутула олмади, Исроил билан яқин ҳамкорликда ҳаракат қилинди, у ва у билан бирга ўлдирилган бошқа етакчилар ҳеч нарса қила олмади», — деб ёзди Оқ уй раҳбари Truth Social тармоғида.
BBC News`нинг ёзишича, Хоманаийнинг турган жойи ҳақидаги маълумот воқеа жойидаги агентдан олинган бўлиши мумкин, бироқ оятуллоҳнинг жойлашуви бошқа Эрон расмийларининг ҳаракатланишини замонавий технологиялар ёрдамида кузатиш орқали аниқлангани эҳтимоли юқорироқ.
2025 йил июнь ойидаги 12 кунлик уруш давомида Исроил Эрон ядро дастурига алоқадор олимлар ва мулозимларга ҳужум қилган бўлиб, бунда айрим шахсларнинг ҳаракатланишини кузатиш учун телекоммуникация ва мобил телефон тизимларини бузиб киришдан фойдаланган эди. Бир қатор ҳолларда бу асосий мансабдор шахсларга ҳамроҳлик қилувчи тансоқчиларининг ҳаракатланишини кузатишни ҳам ўз ичига олган.
Узоқ муддатли истиқболда бу етакчининг кундалик ҳаётидаги «паттернларни» шакллантириш ва заиф нуқталарни аниқлаш имконини берган.
Эрон ўзининг олий раҳнамаси душманлар нишонида эканини биларди. Шу боис бир неча ой давомида бу заифликларнинг аниқланмагани ва бартараф этилмагани ё Эрон хавфсизлик ва контрразведка тизимининг чуқур заифлигидан, ё Исроил ва АҚШнинг ўз усулларини мослаштириб, кузатувнинг янги йўлларини топа олганидан далолат беради, деб қайд этади BBC News.
Али Хоманаий 86 ёшда эди. У 1981−1989 йилларда Эрон президенти, 1989 йилдан бери эса олий раҳнамо бўлган.