Ўзбекистонда импорт қилинадиган дори воситалари ишлаб чиқарилишини маҳаллийлаштиришни рағбатлантириш, Tashkent Pharma Park кластерини кенгайтириш ва халқаро сертификатлаш харажатларининг бир қисмини қоплаш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда 5 март куни ўтказилган йиғилишда президент Шавкат Мирзиёев маълум қилди.
Импортнинг ярми учта компания ҳиссасига тўғри келмоқда
Йиғилишда келтирилган маълумотларга кўра, импорт қилинадиган дори воситаларининг ярми 34 та хорижий ишлаб чиқарувчи ҳиссасига тўғри келади. Шу билан бирга, учта йирик компания 40 дан ортиқ хорижий фармкомпания маҳсулотларини етказиб бериш бўйича эксклюзив ҳуқуқларга эга бўлган ҳолда импортнинг қарийб ярмини таъминламоқда.
Президент бундай корхоналарни ижтимоий масъулиятни ўз зиммасига олишга ва бошқаларга ўрнак бўлишга — ўзларининг хорижий шериклари билан биргаликда Ўзбекистонда бренд дори воситалари ишлаб чиқаришни йўлга қўйишга чақирди.
Маҳаллийлаштиришни рағбатлантириш учун роялти солиғи (бренддан фойдаланганлик учун хорижий компанияларга тўланадиган тўловлар) 20 фоиздан 5 фоизгача туширилади.
Мисол тариқасида Туркиянинг World Medicine компанияси лойиҳаси келтирилди. Ушбу компания Tashkent Pharma Park фармацевтика кластерида антибиотиклар, вирусларга қарши ва юрак-қон томир препаратлари ишлаб чиқариш бўйича қиймати 30 млн долларлик лойиҳани амалга оширмоқда.
Маҳаллий дори воситалари ишлаб чиқаришни қўллаб-қувватлаш
Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги директори Абдулла Азизов.
Оригинал препарат яратилганидан 20−30 йил ўтгач, бошқа компаниялар унинг аналогларини ишлаб чиқаришни бошлаши мумкин. Йиғилишда таъкидланганидек, ишлаб чиқариш технологиясини тезроқ ўзлаштирган ишлаб чиқарувчи ғалаба қозонади.
Бундай талаб юқори бўлган препаратлар маҳаллийлаштирилганда, уларнинг ички бозордаги нархи беш бараваргача арзонроқ бўлиши мумкин.
Шу сабабли бир йил давомида Ўзбекистонда бундай дори воситаларини ишлаб чиқаришни йўлга қўядиган корхоналарнинг технологиялар трансфери учун сарфлаган харажатларининг ярми Фармацевтика тармоғини қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамғармаси ҳисобидан қоплаб берилади, деб баёнот берди Шавкат Мирзиёев.
Шунингдек, энг кўп импорт қилинадиган 100 та дори воситасини ишлаб чиқаришни йўлга қўймоқчи бўлган тадбиркорлар учун Tashkent Pharma Park кластери ҳудудини яна 100 гектарга кенгайтириш режалаштирилмоқда.
Жанубий кореялик ҳамкорлар аввалроқ фармпаркка бириктирилган 60 гектар ерни бошқарувга олишни, инфратузилмага 40 млн доллар инвестиция киритишни ва майдонга Жанубий Кореянинг етакчи компанияларини жалб қилишни таклиф этган эди.
Мутасаддиларга музокараларни якунлаш ҳамда биофармацевтика ва косметика маҳсулотлари соҳасида қиймати камида 400 млн долларлик лойиҳаларни шакллантириш топширилди.
Сертификатлаш ва давлат харидлари
Фармацевтика тармоғида экспорт ҳажми 220 млн долларга етди, бироқ ушбу ҳажмнинг фақат 7 фоизи бевосита дори препаратлари ҳиссасига тўғри келади.
Мамлакатда дори воситалари ишлаб чиқарувчи барча 58 та фармацевтика корхонаси миллий GMP сертификатини олган. Эндиликда қимматроқ бозорларга чиқиш учун ишлаб чиқаришни EuroGMP талабларига мувофиқлаштириш зарур.
1 июндан маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг EuroGMP сертификатини олиш учун сарфлаган харажатларининг 50 фоизи Савдога кўмаклашиш жамғармасидан қоплаб берилади.
Йиғилишда фармацевтика корхоналарининг давлат харидларида иштирок этиши билан боғлиқ муаммолар ҳам муҳокама қилинди.
51 та корхона 2000 турдаги дори воситалари ва тиббий буюмлар учун маҳаллий маҳсулот сертификатини олган. Бироқ маҳаллийлаштириш даражаси 30 фоизга етмагани сабабли 16 та ишлаб чиқарувчи 178 турдаги маҳаллий маҳсулотларни давлат ташкилотларига етказиб бера олмаяпти.
Шу каби муаммони турли тармоқлардаги — электротехника, озиқ-овқат саноати, тўқимачилик ва бошқа соҳалардаги 811 та корхона ҳам кўтаргани таъкидланди.
Шу муносабат билан 1 сентябрга қадар маҳаллий маҳсулот сертификатига эга бўлган тадбиркорларга, маҳаллийлаштириш даражасидан қатъи назар, давлат харидларида иштирок этишга рухсат берилади.
Мутасадди идораларга маҳаллий маҳсулотни аниқлаш мезонларини илғор халқаро тажриба асосида тўлиқ қайта кўриб чиқиш топширилди.
Бундан ташқари, президент йиғилишда фармзоналар бўш тургани ва лойиҳалар йўқлиги учун ҳокимларни танқид қилди. 1 апрелдан Ўзбекистондаги дори воситалари ишлаб чиқарувчилар, жойлашган манзилидан қатъи назар, ер солиғидан озод қилинади. Фармлойиҳа ишга тушганидан кейин ундан уч йил давомида фойда солиғи ва мол-мулк солиғи ундирилмайди.