Халқаро хотин-қизлар куни арафасида Тошкент фотосуратлар уйида пойтахтлик фотограф Наталья Ильинанинг «Мен откритка эмасман» номли фотокўргазмаси очилди. 26 та аёллар портретидан иборат экспозиция ташриф буюрувчиларни одатий юзаки таассуротлардан воз кечиб, эътиборни қаҳрамонларнинг шахсиятига қаратишга чорлайди. Лойиҳа номи аёл қиёфасида, аввало, эстетикани кўришга одатланган маданий анъанага ишора қилади ва унга зид равишда намоён бўлади.
«Кадрда нафақат юз тузилиши ва ташқи кўриниш, балки руҳий ҳолат, тин олиш, ички сукут ёки ҳаяжон, заифлик ва таянч нуқтаси ҳам муҳим. Булар доим ҳам кўзга ташланмайди, лекин ҳис қилинади», — дейилади кўргазма куратори Инна Орлованинг илова матнида.
Наталья Ильина аёл ўзлигига бағишланган фотолойиҳа ғояси 2024 йил февраль ойида танишининг таклифи билан пойтахтдаги хусусий мактаблардан бирига борганида туғилганини сўзлаб берди. Фотограф бошланғич синф ўқитувчиларига фотосессияда иштирок этишни таклиф қилган ва бунинг натижаси Халқаро хотин-қизлар кунига бағишланган кичик кўргазма бўлиши мумкин эди.
Ўқув муассасасида бу ғоя қўллаб-қувватланди. 24 нафар педагог лойиҳа қаҳрамонларига айланди. Уларга «Дар» тренинг-студиясининг икки нафар психологи ҳам қўшилди. Суратга олиш ишлари тахминан икки ҳафта давом этди. Ильинанинг сўзларига кўра, кўпчилик иштирокчилар учун бу ғайриоддий тажриба бўлди: аёллар илк бор ўзлари ҳақидаги қотиб қолган қарашлардан чиқиб, турли қиёфаларни синаб кўрди ва ўзларида илгари пайқамаган гўзалликни кўра бошлади.
«Аёл — кўплаб қирралари бўлган олмос. Кундалик ҳаётда биз кўпинча улардан фақат биттасини — ролни, мажбуриятларни, одатий қиёфани кўрамиз. Мен эса шахсиятнинг бутун кўп қирралилигини, баъзан аёлларнинг ўзлари ҳам пайқамайдиган ўша теранлик ва гўзалликни кўрсатмоқчиман. Кўп йиллик иш фаолиятимдан келиб чиқиб, шуни айтишим мумкинки, баъзан ташқи кўринишдаги кичик ўзгаришлар ҳам аёлнинг ўзига ва ҳаётга бўлган муносабатини ўзгартириб юбориши мумкин», — дейди Наталья Ильина.
У 2005 йилдан бери фотосуратлар билан ишлайди. Фаолиятини болалар ва оилавий суратга олишдан бошлаган, вақт ўтиши билан камера қаршисида ўрта ёшдаги аёллар — ўз характери, тажрибаси, кечинмалари, ўзига хос вазмин ишончи ва Натальянинг сўзларига кўра, йиллар ўтиши билан йўқолмайдиган, балки фақат ўзгарадиган гўзаллиги билан тобора кўпроқ намоён бўла бошлади.
«Ёшлар билан ишлаш осонроқ — улар ўзларини қандай кўрсатишни билади. Етук ёшдаги аёллар билан ишлаш мураккаброқ. Улар бошқа шароитларда улғайган, камтарин бўлишга одатланган, объектив қаршисида очилишни доим ҳам билавермайди ёки ўзларига бунга изн бермайди. Мен учун қизиқиш ҳам айнан шунда — уларнинг ички дунёси анча чуқурроқ ва кўп қатламли. Мен аёллар билан ишлашни, уларга ўзларини эркинроқ ҳис қилишларига ёрдам беришни ва фотосуратлар орқали уларнинг гўзаллигини, ирода кучини ва босиб ўтган ҳаёт йўлини кўрсатишни яхши кўраман», — дейди Наталья Ильина.
Наталья Ильина.
Фотограф 2024 йил февраль ойида ўтказган суратга олиш ишларидан сўнг лойиҳа устидаги ишларни Натальянинг даволаниши сабабли қолдиришга тўғри келди — 2021 йилдан бери аёл онкологик касаллик билан курашиб келмоқда.
У аёллар кўргазмасини ташкил этиш ҳақидаги ўйларга ўтган йили Тошкентда кўкрак бези саратонига қарши миллий кампаниянинг бир қисмига айланган, онкоташхис қўйилган аёллар ҳақидаги «Тана. Вақт. Ҳаёт» фотолойиҳасини тақдим этганидан кейин қайтди. Ўша кўргазманинг ҳам, ҳозиргисининг ҳам куратори онкопсихолог Инна Орлова бўлди. У концепцияни шакллантиришга, портретларга қаҳрамонларнинг шахсий интонацияларини бериб, уларни «сўзлатишга» ёрдам берди.
Наталья Ильина ўз ижоди орқали аёлларга ўзларини севиш, ички ўзгаришларни пайқаш, арзимасдек туйилган қувончлардан ва ҳаётнинг ўзидан баҳра олиш қанчалик муҳимлигини эслатиб қўймоқчи эканини таъкидлайди.
«Барча аёллар гўзал. Ҳар бирида куч ва нур бор», — дейди фотограф.
«Мен откритка эмасман» фотокўргазмаси 14 мартгача давом этади. Кириш бепул.