Дунёнинг бир нечта мамлакатларида оғир жиноятлар, жумладан, одам савдоси, жинсий эксплуатация ва порнография бизнеси кабиларлар айбланиб, терговларга дуч келган онлайн инфлюэнсер Эндрю Тейт 4 апрель куни Ўзбекистонга келганини маълум қилиб, ўзининг X тармоғидаги саҳифасига видео жойлади. Қолдирган изоҳида у Тошкентда «илиқ кутиб олинганини», бу ерда уни «жуда муҳим ишлар» кутаётганини, «ғарб қулаганда, янги имкониятлар бўй кўрсатишини» билдирган.
Шунингдек, Амир Темурдан иқтибос келтириб, «Куч адолатдадир!» дея қўшимча қилган. Унинг айнан қандай иш билан мамлакатга келгани очиқланмаган.
Тейт — Тошкент ва Самарқанд бўйлаб
https://twitter.com/Cobratate/status/2040293210371805424?s=20
Ижтимоий тармоқларда тарқатган видеоларига кўра, Эндрю Тейтнинг бир неча кун давомида Ўзбекистонда, жумладан, Тошкент ва Самарқандда бўлганини кўриш мумкин.
У эрта тонгда Тошкент кўчаларини машинада сайр қилгани, пичоқ ўткирлагани, шунингдек, ўз фанатлари билан кўришгани, вокзалда яна тантанали кутиб олиниб, нон тишлагани, поездда газета ўқиб кетаётгани, Самарқанддаги Имом Бухорий мажмуасига боргани акс этган видеолар ҳам жойлади.
Бошқа бир видеоси эса Самарқанддаги Амир Темур ҳайкали ёнидан олинган ва унга «Тарих фақат мардлар учун мавжуд» дея изоҳ ёзилган. Тейт саркарданинг «ўз фаолиятини қароқчиликдан бошлаган»ини айтади.
https://twitter.com/Cobratate/status/2040798493170962910?s=20
«Орқамдаги ҳайкал Темур исмли инсонга тегишли, унинг оёғи шикастланган эди, шу сабабли уни Оқсоқ Темур деб аташган. Шунга қарамай, у 1400-йилларда Марказий Осиёнинг катта қисмини забт этишга муваффақ бўлган. Менимча, у ўз фаолиятини қароқчиликдан бошлаган. У одамларни тунаган ва Ипак йўли бўйлаб савдогарларни талаб юрадиган ўз тўдасига эга бўлган, кейинчалик эса барча ҳудудларни забт этиб, жуда адолатли, оқилона ва ҳурматга сазовор ҳукмдорга айланган», — дейди Тейт ўз видеосида.
Тейт, бундан ташқари, Регистон майдонида ҳам кўриниш берди.
«Меҳмондўстликнинг ҳам чегараси бўлиши керак»
Эндрю ва унинг укаси Тристан Тейтларнинг Ўзбекистонда тантанали кутиб олиниб, ҳатто тўн кийдирилиши жамоатчилик танқидига сабаб бўлди ва муҳокамаларни келтириб чиқарди. Фаоллар, шунингдек, уларнинг мамлакатга ташрифи кимнинг ташаббуси экани тўғрисидаги саволларни ўртага қўйди.
Иқтисодчи Ботир Қобилов бу вазият ҳақида шундай ёзди:
«Агар Жеффрей Эпштейн ва Бернард Мейдофф ҳам оламдан ўтиб кетишмаганда, уларни ҳам Эндрю Тейтга ўхшаб карнай-сурнай ва тўн кийдириш маросими билан кутиб олган бўлармидик?.. Аэропортда уларни тантанали кутиб олганимизни кўриш ғалати бўлди. Меҳмондўстликнинг ҳам чегараси бўлиши керак», — дейди у.
Ботир Қобилов, ўз навбатида, «нотўғри одамлар (жиноятчилар) чақириб улуғланаётгани»ни айтиб, «ёшларга улар ўрнак бўлмасин, мутлақо», дея ўз фикрини якунлади.
Ўзбекистонда зўравонликка қарши лойиҳа бўлмиш Nemolchi.uz ҳам ака-укаларнинг бундай илиқ кутиб олинганига эътибор қаратиб, улар билан боғлиқ жиноий ишларни эслатиб ўтди.
Gazeta аёлларга нисбатан камситувчи қарашлари ҳамда ҳашаматли турмуш тарзини кўз-кўз қилиши билан танилган инфлюэнсер Эндрю Тейт шахси ҳамда ака-ука Тейтларга нисбатан эълон қилинган айбловлар тўғрисида қисқача обзор тайёрлади.
Эндрю Тейт ўзи ким?
39 ёшли Эмори Эндрю Тейт келиб чиқиши британ-америкалик собиқ кикбоксчи. Тейт кикбоксинг бўйича тўрт карра жаҳон чемпиони, бироқ унинг бугунги кундаги шуҳрати интернетдаги фаол инфлюэнсерлик фаолияти билан боғлиқ.
Эндрю Тейт ақлий ва жисмоний интизом, тадбиркорлик ҳамда аёлларни бўйсундиришни тарғиб қилиб, тармоқларда ёш йигитлардан иборат катта аудитория тўплаган. У, шунингдек, қимматбаҳо машиналар, хусусий самолётлар ва яхталардан иборат ўта ҳашаматли турмуш тарзини кўз-кўз қилувчи контенти орқали танилган.
The New York Times нашрига кўра, Эндрю Тейт укаси Тристан Тейт билан Британия ва Руминияда порнография бизнесини юритган. Шунингдек, пул, фитнес ва танишув бўйича онлайн курслар сотган.
Эндрю Тейтнинг аёлларга нисбатан кескин камситувчи қарашлари ҳам шов-шувларга сабаб бўлиб, унинг интернет оламида танилишида муҳим роль ўйнаган. BBC нашрининг ёзишича, интервьюларидан бирида Эндрю Тейт ўзини «мизогинист» (аёллардан нафратланадиган — таҳр.) эканини айтган. Шунингдек, у аёлларни «табиатан дангаса» деб таърифлаган ва «мустақил аёл деган тушунчанинг ўзи йўқ»лигини таъкидлаган.
2022 йилда аёлларга нисбатан камситувчи ва агрессив кайфиятдаги контенти сабаб Мета (Facebook ва Instagram), TikTok ва YouTube платформалари Тейтни блоклаган, шунга қарамай, унинг Х ва Rumble платформаларида фаол саҳифалари бор.
Тейтнинг суд ишлари
Эндрю Тейт 2022 йил декабрь ойида Руминия пойтахти Бухарестда одам савдоси ва жинсий зўравонлик бўйича тергов доирасида укаси Тристан билан бирга ҳибсга олинган. Эндрю Тейтга, шунингдек, аёлларни жинсий эксплуатация қилиш мақсадида уюшган жиноий гуруҳ тузиш айблови қўйилган.
2023 йил июнь ойида ака-ука Тейтлар ва гумонланувчи яна икки руминиялик аёлга айблов эълон қилинган. Хусусан, айблов хулосасида Руминия прокуратураси Тейт ва унинг 37 ёшли укаси Тристанни уюшган жиноий гуруҳ тузиб, етти нафар аёлни ўзларининг порно-бизнесига жалб қилганликда айблаган.
2024 йил декабрида суд айблов хулосасини процессуал хатоларга таяниб, бекор қилган ва уни прокурорларга қайтарган. Ҳозирда прокурорлар хатоларни тузатиш устида ишламоқда, қолаверса, иш кўлами кенгайган.
Суд ҳужжатларига кўра, прокуратура ака-укалар сабаб 30 дан ортиқ аёл, жумладан, 17 ёшли қиз одам савдоси қурбони бўлгани ҳақидаги даъволарни текширмоқда. Улар, шунингдек, Эндрю Тейтни вояга етмаган — 15 ёшли қиз билан жинсий алоқада бўлганликда ва уни калтаклашда гумонланади. Прокурорларга кўра, ака-ука Тейтлар ва уларнинг шериклари аёлларни эксплуатация қилиш орқали камида 2,8 млн доллар даромад олган.
Тейтлар жиноий қилмишларни рад этади. Айни пайтда, веб сайтининг ҳозирда ўчириб ташланган саҳифасида Эндрю Тейт аёлларни «катталарга мўлжалланган кўнгилочар индустрияга» олиб кирганини қайд этган. Шунингдек, ака-укалар терговчилар томонидан одам савдосидан жабрланганлар сифатида кўрсатилган аёллар ўзларини бундай ҳисобламасликларини таъкидлаган.
Ака-ука Тейтларга жинсий зўравонлик ва одам савдоси бўйича Буюк Британияда ҳам жиноий айблов эълон қилинган. 2024 йил март ойида Британия полицияси тегишли тергов доирасида Эндрю Тейт ва укаси Тристанни Буюк Британияга экстрадиция қилиш учун ордер олган.
2024 йил май ойида ака-укалардан жисмоний зарар кўрганини даъво қилаётган тўрт аёлнинг адвокатлари уларга «етказилган жароҳатлар учун товон пули» ундириш мақсадида Британия Олий судида фуқаролик иши очаётганини маълум қилганди.
2025 йилнинг май ойида Англия прокуратураси уч нафар аёл билан боғлиқ ҳолда ака-укаларга нисбатан номусга тегиш, одам савдоси ва жинсий тажовуз бўйича айблов эълон қилишга рухсат берганини билдирган.
Эндрю Тейтга номусга тегиш, баданга шикаст етказувчи тажовуз, одам савдоси ва даромад олиш мақсадида фоҳишабозликни назорат қилиш каби 10 та айблов қўйилган. Тристан Тейтга эса номусга тегиш, баданга шикаст етказиш ва одам савдоси каби 11 та айблов қўйилган.
Тўрт нафар британиялик аёл Эндрю Тейтни бир неча йиллар аввал уларга нисбатан зўравонлик қилганини даъво қилиб, судга берган. Тўртала аёл ҳам уни бўғишда, икки нафари эса номусга тегишда айблаган.
Ака-ука Тейтларнинг вакили бунга жавобан улар «барча айбловларни сўзсиз рад этишини» билдирган.
Буюк Британияда ака-укалар дуч келаётган яна бир ҳуқуқий масала, BBC нашрига кўра, Девон ва Корнуолл полицияси томонидан 2024 йил июль ойида қўзғатилган фуқаролик иши. Унга кўра, Тейтлар ўзларининг онлайн бизнеслари, жумладан, Hustlerʼs University номли онлайн платформасидан олинган 21 млн фунт стерлинг даромаддан ҳеч қандай солиқ тўламаганликда айбланмоқда. Ушбу платформа кўплаб экспертлар томонидан молиявий пирамида сифатида танқид қилинган.
NYT`нинг тергов билан таниш манбаларига таяниб ёзишича, АҚШ Ички хавфсизлик департаментининг одам савдосига қарши кураш агентлари ҳам Тейтлар ишини ўрганяпти. Лекин идора бу борада расман изоҳ беришдан бош тортган.
2025 йилнинг март ойида Флорида бош прокурори Жеймс Усмеер Тейтларга нисбатан жиноий тергов бошланганини эълон қилган, ака-укалар эса буни асоссиз деб атаган.
Руминияда тергов давом этаётган, прокурорлар ишни ўрганаётган пайтда, икки йилдан ортиқ вақт давомида ака-укаларга Руминияни тарк этиш тақиқланган эди. 2025 йил февралида бу тақиқ бекор қилиниб, уларга мамлакатдан чиқишга рухсат берилди. Тақиқлар бекор қилинганидан кейин Тейтлар АҚШ, Руминия, Туркия ва Бирлашган Араб Амирликларида бўлган.
Тейтларнинг биринчи манзили АҚШ бўлди. Қайд этиш жоизки, уларнинг АҚШга ташрифи консерваторлар орасида камдан кам учрайдиган келишмовчиликни юзага келтирди ва Оқ уй бу ишга аралашган бўлиши мумкинлиги тўғрисидаги шубҳаларни кучайтирди, деб ёзади The New York Times.
Нашр суриштирувига кўра, Трамп маъмурияти расмийларининг қўллаб-қувватлаши ака-укаларнинг Руминияда озодликка чиқарилишида ҳал қилувчи роль ўйнаган. Бу Эндрюнинг президент Трампнинг маслаҳатчилари ва оила аъзолари, жумладан, президентнинг ўғли Бэррон Трамп билан ҳамкорлик қилиш йўлидаги кўп йиллик саъй-ҳаракатларининг натижаси экани айтилмоқда.