Ўзбекистон миллий инвестиция фонди (ЎзМИФ) рўйхатга олиш ҳужжатини эълон қилиш ва акцияларни бирламчи оммавий жойлаштириш (IPO) имкониятини кўриб чиқиш ниятида эканини маълум қилди. Бу ҳақда Gazeta’га жамғарма матбуот хизмати хабар берди.
Фонднинг қимматли қоғозлари бир вақтнинг ўзида иккита платформада сотилиши кутилмоқда:
- оддий акциялар — «Тошкент» Республика фонд биржасида (ТСЕ);
- глобал депозитар тилхатлар (GDR) — Лондон фонд биржасининг (LSE) асосий бозорида.
УзМИФ нима ва у нимага эгалик қилади?
Жамғарма 2024 йил август ойида мамлакатдаги энг йирик корхоналардаги давлат улушларини бошқариш ва хорижий инвестицияларни жалб қилиш мақсадида ташкил этилган. Жамғарманинг ягона акциядори ҳозирда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳисобланади.
2025 йил 31 декабрь ҳолатига кўра, жамғарма активларининг соф қиймати (NAV) 2,44 миллиард долларни ташкил этди. ЎзМИФ портфелига 13 та давлат компаниясидаги миноритар улушлар киради:
Дивиденд сиёсати: Фойданинг 50% акциядорларга берилади
ЎзМИФнинг чакана ва институтсионал инвесторлар учун жозибадорлигининг асосий омилларидан бири қатъий дивиденд сиёсати ҳисобланади.
Фонднинг портфель компаниялари 2030 йилгача соф фойдасининг камида 50 фоизи миқдорида дивиденд тўлаши шарт.
ЎзМИФ 2026 йил якунлари бўйича дивидендларнинг биринчи тўлови 2027 йилда амалга оширилишини кутмоқда. Келгусида тўловларни ҳар йили амалга ошириш режалаштирилган.
IPO йўл харитаси: 2028 йилгача 6 та давлат корхонаси
ЎзМИФ нафақат улуш эгаси, балки давлат секторини бозорга тайёрлаш механизми сифатида ҳам намоён бўлади. Ҳукумат режаларига кўра, 2028 йил охиригача фонд портфелига кирувчи олтита компаниянинг индивидуал IPO’ларини ўтказиш режалаштирилган:
- Uzbekistan Airways
- Миллий электр тармоқлари;
- «Ўзбектелеком»
- «Ўзбекгидроэнерго»;
- «Ҳудудий электр тармоқлари»;
- «Ҳудудгазтаъминот».
Фондни ким бошқаради?
Franklin Templeton Asset Management хорижий корхонаси ЎзМИФнинг ишончли бошқарувчиси ҳисобланади. У 1,74 триллион доллардан ортиқ активларни бошқарадиган ва молия бозорларида 75 йиллик тажрибага эга бўлган глобал Franklin Templeton компаниясининг шўба корхонаси ҳисобланади.
«Таклиф этилаётган IPO Ўзбекистоннинг халқаро инвестиция майдонидаги мавқеини янада мустаҳкамлашга хизмат қилади, чунки у халқаро инвесторларга амалга оширилаётган ислоҳотлар доирасида жадал модернизация қилинаётган мамлакат иқтисодиётига кириш учун биринчи имкониятни тақдим этади», — деди Темплетон Global Investments компаниясининг Марказий Осиё бўйича бош директори Мариус Дан.
Эҳтимолий сотув тафсилотлари
Акцияларнинг сотувчиси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги бўлади. Компаниянинг ўзи (ЎзМИФ) сотувдан маблағ олмайди, тушум давлат ихтиёрига ўтказилади.
Таклифни икки қисмга бўлиш режалаштирилган:
- Тошкент таклифи: институционал ва чакана инвесторлар (Ўзбекистон фуқаролари) учун оддий акциялар;
- халқаро таклиф: Мамлакатдан ташқаридаги институтсионал инвесторлар учун GDR.
Жисмоний шахслар учун муҳим: IPO доирасида акцияларга обуна бўлиш муддати чекланганлиги сабабли, чакана инвесторларга олдиндан тайёргарлик кўриш, хусусан, Ўзбекистонда брокерлик ҳисобварақларини очиш тавсия этилади.
Битим ташкилотчиси Jefferies International Limited, букраннерлар — Abu Dhabi Commercial Bank, Raiffeisen Bank International, WOOD & Company ва бошқалар бўлади.
Маҳаллий менежерлар сифатида Alkes Research, Avesta Investment Group ва Bluestone Financial Group кўрсатилган.
Жойлаштиришнинг аниқ саналари ва нарх параметрлари кейинроқ эълон қилинади.