Эрон ўт очишни тўхтатиш шартларини бажаришни «жуда ёмон уддаламоқда», деб баёнот берди АҚШ президенти Дональд Трамп.
«Эрон Ҳурмуз бўғози орқали нефть ўтишини таъминлаш масаласини жуда ёмон — ҳатто инсофсизларча деса ҳам бўлади — уддаламоқда. Бу биз тузган келишув эмас!» — деб ёзди Трамп Truth Social ижтимоий тармоғида.
Бошқа бир постида Трамп Эронни Ҳурмуз бўғозидан ўтаётган кемалардан ҳақ ундиришдан огоҳлантирди. «Эрон Ҳурмуз бўғозидан ўтаётган танкерлардан пул ундираётгани ҳақида хабарлар пайдо бўлмоқда — бу шундай бўлмагани маъқул, агар шундай бўлса, уларга буни зудлик билан тўхтатишни маслаҳат бераман», — деб ёзди у.
Reuters АҚШ ва Эрон ўртасидаги икки ҳафталик сулҳни «нозик» деб атаб, унинг жума куни — Покистондаги музокаралар бошланишидан бир кун олдин янада инқирозли ҳолатга келганини таъкидлади. Вашингтон Теҳронни Ҳурмуз бўғози бўйича берган ваъдаларини бузишда айблаётган бир пайтда, Исроил Ливанга зарбалар бермоқда — Эрон бу ҳужумларни сулҳ шартларининг бузилиши деб даъво қиляпти.
Жумладан, сулҳ эълон қилинганидан сўнг Исроил қирувчи самолётлари Ливан бўйлаб 10 дақиқалик шиддатли ҳаво ҳужумини амалга оширди. Ливан соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, ушбу йирик ҳужум оқибатида камида 303 киши ҳалок бўлди ва 1150 киши яраланди.
Эрон томонидан бўғозда ўрнатилган ва дунё энергия таъминотида тарихдаги энг оғир узилишларга сабаб бўлган қарийб тўлиқ блокада олиб ташланаётганидан ҳеч қандай дарак йўқ. Теҳрон Исроилнинг Ливанга давом этаётган ҳужумларини (жумладан, чоршанба кунги энг кучли зарбаларни) келишувга тўсиқ бўлаётган асосий сабаб сифатида келтирмоқда.
Трамп 8 апрелга ўтар кечаси Эрон билан икки ҳафталик сулҳ эълон қилди ва Ҳурмуз бўғози зудлик билан очилиши шарти билан АҚШ бомбардимонларни тўхтатишини ваъда берди. Трампнинг сўзларига кўра, АҚШ Эрондан музокаралар учун асос бўлиши мумкин бўлган ўнта банддан иборат таклиф олган.
Кейинчалик маълум бўлишича, Эрон ва АҚШ музокараларни бошлаш учун зарур бўлган ўт очишни тўхтатиш шартларини турлича тушунмоқда. Ҳурмуз бўғози ҳали ҳам амалда ёпиқлигича қолмоқда, у ердан ўтаётган кемалар эса Эрон билан келишишга мажбур бўлмоқда.
Трамп сешанба куни эълон қилган ўт очишни тўхтатиш келишувининг дастлабки 24 соати ичида бўғоз орқали атиги битта нефть маҳсулотлари ташувчи танкер ва бешта қуруқ юк ташувчи кема ўтган. Урушга қадар ушбу бўғоз орқали кунига ўртача 140 та кема ўтар ва дунёдаги нефть ҳамда суюлтирилган табиий газ оқимининг бешдан бир қисми ташилар эди.
Аввалроқ Axios нашри АҚШ ва Эрон сулҳга қандай эришганини очиқлаб, ўртада ҳамон келишмовчиликлар мавжудлиги ҳақида ёзганди.