АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) 19 апрель куни АҚШ кучлари Эрон портларининг денгиз блокадасини ёриб ўтишга уринган Touska юк кемасини қўлга олганини маълум қилди.
CENTCOM`нинг таъкидлашича, АҚШ Ҳарбий-денгиз кучларининг Spruance ракета эсминеци олти соат давомида Touska кемасини огоҳлантирган, бу вақтда контейнер ташувчи кема Арабистон денгизи орқали Эроннинг Бандар-Аббос порти йўналишида ҳаракатланаётган бўлган. Кема огоҳлантиришларни бажармагач, АҚШ эсминеци MK 45 русумли 5 дюймли тўпдан зарба бериб, Touska`нинг ҳаракат қисмини ишдан чиқарган. Кейинроқ кема бортига АҚШ денгиз пиёдалари чиққан ва кема назоратга олинган, дейилади CENTCOM баёнотида.
Эрон ҳукумати кеманинг қўлга олинишини сулҳнинг бузилиши деб атади ва жавоб қайтаришга ваъда берди.
«АҚШ зиддиятли хатти-ҳаракатлар қилиб ва сулҳ шартларини доимий равишда бузиб, дипломатик жараёнга жиддий ёндашмаётганини кўрсатди», — деб баёнот берди Эрон ТИВ вакили Эсмаил Багаи.
Унинг қўшимча қилишича, АҚШнинг Ливан билан келишувларни бузиши ва АҚШ армияси томонидан Эронга денгиз блокадасини қўллашга уринишлар — «БМТ резолюцияларига мувофиқ, тажовузкор ҳаракатларнинг яққол намунасидир».
Бундан аввал АҚШ президенти Дональд Трамп Эронни сулҳни бузишда айблаган эди. «Эрон Ҳурмуз бўғозида ўт очди — бу ўт очишни тўхтатиш тўғрисидаги келишувнинг тўлиқ бузилишидир. Франция ҳарбий кемаси ва Британия савдо кемаси ўққа тутилди. Бу жуда хунук иш бўлди, шундай эмасми?» — деб ёзди у Truth Social ижтимоий тармоғида.
Трамп, шунингдек, унинг вакиллари Покистоннинг Исломобод шаҳрига музокаралар учун йўл олаётганини маълум қилди.
«Биз жуда адолатли ва оқилона КЕЛИШУВ таклиф қиляпмиз. Умид қиламанки, улар буни қабул қилади. Агар йўқ бўлса, АҚШ Эрондаги барча электр станцияларини ва барча кўприкларни истисносиз ишдан чиқаради, — деб ёзди Оқ уй раҳбари. — Энди мулозамат қилиб ўтирмаймиз! Улар жуда тез ва осон қулайди. Агар улар келишувга рози бўлишмаса, бошқа президентлар охирги 47 йил давомида Эрон билан қилиши керак бўлган ишни амалга ошириш мен учун шараф бўлади».
Оқ уй вакилининг хабар беришича, АҚШ делегациясига яна АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс бошчилик қилади. Шунингдек, маслаҳатлашувларда президентнинг махсус вакиллари Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер иштирок этади; улар бир ҳафта олдин Вэнс билан биргаликда биринчи раундда қатнашган эди. Ўша музокаралар натижасиз якунланган. Шу билан бирга, Трамп ABC News ва MS Now телеканалларига берган интервьюсида Вэнс Покистонга бормаслигини айтган.
Бу ишда АҚШ ва Эрон ўртасида асосий воситачи бўлиб чиқаётган Покистон музокараларга тайёргарлик кўрмоқда, деб ёзади Reuters. 19 апрель куни Исломободдаги авиабазага АҚШ делегацияси учун ускуналар ва транспорт воситаларини олиб келган АҚШнинг иккита юк самолёти қўнди. Исломобод марказида жамоат транспорти ва оғир вазнли автомобиллар ҳаракати тўхтатилди.
Бироқ Эрон давлат ОАВ якшанба куни Эрон вакиллари иккинчи раундда иштирок этишни режалаштирмаётгани ҳақида ёзди. Бунга Эрон портларининг блокадаси давом этаётгани, АҚШ томонидан янграётган таҳдидли риторика ва «ҳаддан ташқари юқори талаблар» сабаб қилиб кўрсатилган.
Эрон ТИВ маслаҳатлашувларда иштирок этиш нияти йўқлигини тасдиқлади. «Ҳозирги вақтда бизда музокараларнинг навбатдаги раунди бўйича ҳеч қандай режа йўқ», — деб баёнот берди 20 апрель куни Эсмаил Багаи.
- АҚШ ва Эрон 8 апрелга ўтар кечаси икки ҳафталик сулҳга келишиб олган эди. Келишувнинг асосий шартларидан бири Ҳурмуз бўғозини очиш бўлган. Теҳрон сулҳ кучга кирган биринчи куни бир нечта кемани ўтказиб юборган, бироқ кейинроқ Исроилнинг Ливанга берган зарбалари сабабли бўғозни қайта тўсиб қўйган. Бунга жавобан АҚШ Эрон портларига кемалар ўтишини блоклашини эълон қилган. Икки давлатнинг Покистондаги тинчлик музокаралари натижасиз якунланди.
- 17 апрель куни Исроил ва Ливан ўртасида ўт очишни тўхтатиш тўғрисида келишув тузилгач, Эрон Ҳурмуз бўғозини барча тижорат кемалари учун очди. Бир кун ўтиб, Теҳрон бўғозни яна тўсиб қўйди ва у АҚШ Эрон кемалари ҳамда портларидан блокадани ечмагунча ёпиқ қолишини билдирди.