Ўзбекистонда нефтнинг жаҳон котировкалари ўсишига қарамай, ёқилғи нархлари барқарор сақланиб қолмоқда, ички нефть маҳсулотлари захиралари эса етарли даражада. Бу ҳақда 20 апрель куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида «Ўзбекнефтгаз» вакиллари хабар берди, дея маълум қилади Gazeta мухбири.
Компаниянинг нефть маҳсулотларини ишлаб чиқариш департаменти бошлиғи Нуриддин Мухторовнинг таъкидлашича, қайта ишлаш учун хомашёнинг бир қисми импорт қилинади, шунинг учун жаҳон нархлари бозорга ўз таъсирини кўрсатади.
«Бухоро нефтни қайта ишлаш заводи томонидан қайта ишланадиган хомашёнинг 40 фоизгача бўлган улуши импорт ҳисобидан таъминланади. Яқин Шарқдаги геосиёсий вазиятнинг кескинлашуви натижасида жаҳон нефть котировкалари кескин кўтарилди. Агар ўша даврда Brent маркали нефть нархи 70 долларни ташкил этган бўлса, кейинчалик у 130 долларгача кўтарилди — бу 80 фоизлик ўсиш демакдир», — деди у.
Шу билан бирга, бугунги кунда Brent маркали нефть 95 доллар атрофида сотилмоқда.
Унинг сўзларига кўра, бир қатор мамлакатларда ёқилғи нархининг ўсиши Ўзбекистондагига қараганда анча юқори бўлган.
«Европа ва Ғарб мамлакатларида автобензин ва дизель ёқилғиси нархи 80 фоизгача ёки икки бараварга ошди. Шу билан бирга, Бухоро нефтни қайта ишлаш заводимиз томонидан сотилаётган автобензин нархи атиги 1,4 фоизга кўтарилди. Сотиш нархига қарайдиган бўлсак, дизель ёқилғиси 17,5 фоизга қимматлашган», — дея қайд этди Мухторов.
Жаҳон котировкалари пасайган тақдирда нархлар тушиши мумкинлиги ҳақидаги саволга жавоб берар экан, компания матбуот котиби Мўмин Ибодов бу жараён кечикиш билан юз беришини тушунтирди.
«Тушади, фақат маълум вақтдан кейин тушади. Чунки шартномалар тузишда ўз муддатлари бор. Агар бир баррель нефть нархи тебраниб, бир ҳафта пасайса, иккинчи ҳафта ошса, Ўзбекистонда у бир ҳафтада пасаймайди. Шартномалар бор, муддатлар бор — олти ойлик, уч ойлик шартномалар бўлади», — деди у.
«Ўзбекнефтгаз» АЖ бошқаруви раисининг қайта ишлаш бўйича ўринбосари Аброржон Худойберганов мамлакатда етарли даражада ёқилғи захиралари шакллантирилганини маълум қилди.
«Бугунги кунда республикамиздаги нефть базалари автомобиль бензини билан тўла — Аи-92, Аи-95 ва бошқа маркали 130 минг тонна бензин мавжуд. Бундан ташқари, давлат захиралари ҳам бор, лекин мен уларни ошкор қила олмайман», — деди у.
Унинг сўзларига кўра, мамлакатда ёқилғи етказиб бериш диверсификация қилинган.
«Бизда уч-тўртта муқобил вариант бор: табиий газ, суюлтирилган газ, автомобиль бензини ва дизель ёқилғиси. Бугунги кунда захиралар бор, вазият сизни хавотирга соладиган даражага етмайди», — дея қайд этди Худойберганов.
Унинг қўшимча қилишича, жаҳон бозорларида нархларнинг ошиши шароитида давлат мамлакат ичидаги нархларни жиловлаш чораларини кўрмоқда.
Товар-хомашё биржаси маълумотларига кўра, 1 мартдан 20 апрелгача Аи-92 бензинининг биржа нархлари 4,8 фоизга — бир тоннаси учун 12,05 млн сўмдан 12,6 млн сўмгача ошган. Дизель ёқилғисининг нархи маркасига қараб бир тонна учун 13,09 млн сўмдан 11,5−16,4 млн сўмгача кўтарилган.
Ёқилғи импорти
Божхона қўмитаси маълумотларига кўра, 2026 йилнинг январь-март ойларида Ўзбекистонга нефть ва нефть маҳсулотлари импорти ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 42,2 фоизга ошиб, 315,9 млн доллардан 449,1 млн долларга етган.
Ўсишга асосий ҳисса бензин етказиб бериш орқали қўшилган. Унинг импорти икки баравардан кўпроққа — 204,9 млн литрдан 428,2 млн литрга (+109%) ошган, қиймати эса 119,6 млн доллардан 246,2 млн долларга (+106%) етган. Бунда ўртача нарх деярли ўзгармаган ва бир литр учун тахминан 0,57−0,58 долларни ташкил этган.
Дизель ёқилғиси импорти ҳам ошган — ҳажм бўйича 38 фоизга (125,5 минг тоннагача) ва қиймат бўйича 33 фоизга (98 млн долларгача). Ўртача нарх бир килограмм учун 0,81 доллардан 0,78 долларгача пасайган.
Мазут импорти ҳажм бўйича 86 фоизга, қиймати бўйича эса 90 фоизга камайди, бунда ўртача нарх бир килограмм учун 0,39 доллардан 0,27 долларга тушди.
Керосин импорти эса, аксинча, ҳажм бўйича 70 фоизга ва қиймат бўйича 76 фоизга ошди. Ўртача нарх бироз кўтарилиб, бир килограмм учун 0,99 долларни ташкил этди.