Ўзбекистонда 1 июндан бошлаб аҳоли ва юридик шахслар учун электр энергияси ҳамда табиий газ тарифлари ошиши кутилмоқда. Бу ҳақдаги ҳукумат ҳужжати 15 май куни — янги нархлар кучга киришидан 15 кун олдин қабул қилинди. Истеъмолчилар учун тарифлар ўсиши тахминан ўртача 9,9 фоизни ташкил этади. Gazeta нархларнинг кутилаётган ошиши ҳақида апрель ойи охирида хабар берган эди.
Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Энергетика вазирлиги вакиллари 14 май куни журналистлар билан бўлиб ўтган учрашувда тарифлар ошишини, хусусан, энергетика инфратузилмасининг эскиргани ҳамда тармоқлар, подстанцияларни модернизация қилиш ва янги линиялар қуриш учун сезиларли маблағ жалб этиш зарурлиги билан изоҳлади.
Ҳукуматнинг ўтган йилги қарори билан 2026 йилдан бошлаб энергоресурслар нархини ҳар йили 1 майдан инфляция даражасини ҳисобга олган ҳолда, лекин 10 фоиздан кўп бўлмаган миқдорда ошириш механизми белгиланган. Жорий ўсиш йиллик инфляция даражасидан юқори, ваҳоланки апрель ойи якунларига кўра инфляция 7 фоизни (2025 йилнинг апрелига нисбатан) ташкил этган.
Тарифлар ошиши ҳисобига олинган маблағларни электр ва газ тармоқларини, подстанцияларни модернизация қилиш ҳамда янги линиялар қуришга йўналтириш режалаштирилган. Вазирлик вакилларининг сўзларига кўра, истеъмолнинг ўсиши, хусусан, кондиционерлар, маиший техника ва электромобиллар сони ортиши фонида энергия тизими ишончлилигини таъминлаш учун бундай инвестициялар зарур ҳисобланади.
Тарифлар қандай ўзгаради?
Маиший истеъмолчилар учун 1 кВт/соат электр энергияси нархи қуйидагича белгиланади:
- 200 кВт/соатгача — 1 кВт/соат учун 600 сўмдан 650 сўмгача (+8,3%);
- 201−500 кВт/соат — 800 сўмдан 900 сўмгача (+12,5%);
- 501−1000 кВт/соат — 1000 сўмдан 1100 сўмгача (+10%);
- 1001−5000 кВт/соат — 1500 сўмдан 1600 сўмгача (+6,7%);
- 5001−10 000 кВт/соат — 1750 сўмдан 1900 сўмгача (+8,6%);
- 10 000 кВт/соатдан юқори — 2000 сўмдан 2200 сўмгача (+10%).
Электр плиталари билан жиҳозланган кўп квартирали уйларда яшовчи аҳоли учун тарифлар одатда базавий нархнинг 50 фоизини ташкил этади:
- 200 кВт/соатгача — 1 кВт·соат учун 300 сўмдан 325 сўмгача (+8,3%);
- 201−500 кВт/соат — 400 сўмдан 450 сўмгача (+12,5%);
- 501−1000 кВт/соат — 500 сўмдан 550 сўмгача (+10%);
- 1001−5000 кВт/соат — 750 сўмдан 800 сўмгача (+6,7%);
- 5001−10 000 кВт/соат — 875 сўмдан 950 сўмгача (+8,6%);
- 10 000 кВт/соатдан юқори — 1000 сўмдан 1100 сўмгача (+10%).
Иситиш мавсумида (ноябрдан февралгача) аҳолига етказиб бериладиган 1 кубометр табиий газ нархи қуйидагича ошади:
- 500 кубометргача истеъмол қилинганда (иситиш мавсумидан ташқари вақтда 100 кубометргача) — 1 кубометр учун 1000 сўмдан 1100 сўмгача (+10%);
- 501−2500 кубометр (иситиш мавсумида) — 1800 сўмдан 2000 сўмгача (+11,1%);
- 2501−5000 кубометр — 2100 сўмдан 2300 сўмгача (+9,5%);
- 5001−10 000 кубометр — 2500 сўмдан 2700 сўмгача (+8%);
- 10 000 кубометрдан юқори — 3000 сўмдан 3300 сўмгача (+10%).
Юридик шахслар (жумладан, тадбиркорлар) учун тарифлар:
- Электр энергияси — 1 кВт/соат учун 1000 сўмдан 1100 сўмгача (+10%);
- Табиий газ — 1 кубометр учун 1800 сўмдан 2000 сўмгача (+11,1%);
- Метан заправкалар учун газ — 1 кубометр учун 2500 сўмдан 2750 сўмгача (+10%).
Овқат тайёрлаш учун газ плитасидан фойдаланувчи, газни ҳисоблагичсиз ишлатувчи ва белгиланган қатъий сумма тўловчи истеъмолчилар учун тарифлар қуйидагича оширилади:
- овқат тайёрлаш ва иссиқ сув таъминоти учун — бир кубометр учун 1800 сўмдан 2000 сўмгача (+11,1%);
- уйни иситиш учун — 1400 сўмдан 1550 сўмгача (+10,7%).
Аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламини қўллаб-қувватлаш
Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг Gazeta`га маълум қилишича, аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларини электр ва газ тарифлари ошиши оқибатларидан ҳимоя қилиш учун пул компенсацияларининг махсус механизми кўзда тутилган. Тўловлар Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги орқали амалга оширилади.
Аввалги йилларда ҳам берилган ушбу компенсациялар энергия ресурслари истеъмолининг белгиланган ижтимоий нормадан ортган қисми учун харажатларни қоплаши керак.
Электр энергияси бўйича давлат базавий меъёрдан ташқари яна 150 кВт/соатгача бўлган миқдор учун ҳақ тўлаб беришга тайёр. Табиий газ бўйича компенсация лимити иситиш мавсумида — ноябрдан февралгача — меъёрдан ташқари 250 кубометргача, йилнинг қолган вақтида эса 150 кубометргача бўлган миқдорни ташкил этади.
Иқтисодиёт ва молия вазирлиги вакилининг сўзларига кўра, давлат бюджетида ушбу механизмнинг узлуксиз ишлаши учун маблағлар аллақачон режалаштирилган.
2024 йил 1 майдан Ўзбекистонда сўнгги беш йил ичида — 2019 йил август ойидан бери — илк бор электр энергияси ва газ нархлари оширилди ҳамда истеъмолнинг ижтимоий нормалари жорий этилди. Аҳоли учун электр энергиясининг базавий тарифи ижтимоий норма доирасида 1 кВт/соат учун 295 сўмдан 450 сўмгача (+52,5%), газ нархи эса 1 кубометр учун 380 сўмдан 650 сўмгача (+71%) кўтарилди. Бунда истеъмол ҳажми ортган сари тарифлар сезиларли даражада ошиб боради. 2025 йил 1 майдан бошлаб тарифлар яна бир бор оширилди. Электр энергиясининг базавий нархи яна 33,3 фоизга ошиб, 1 кВт/соат учун 600 сўмни, газ нархи эса 53,8 фоизга ошиб, 1 кубометр учун 1000 сўмни ташкил этди.