1 май куни жиноят ишлари бўйича Термиз шаҳри (Сурхондарё вилояти) судида Россия-Украина урушида Россия томонида жанг қилган 30 ёшли фуқаро Б.А.га нисбатан жиноят иши кўриб чиқилди. Gazeta суд ҳужжати билан танишди.
Суд материалларига кўра, у 2022 йил август ойида даромад топиш мақсадида Россияга кетган. Кейинчалик Россия Қуролли кучлари билан шартнома имзолаб, ҳарбий хизматга ёлланган.
2025 йил 1 август куни у Москва вилоятида жойлашган ҳарбий қисм билан шартнома тузган. Шундан сўнг унга АК-74 автомати бириктирилган ва Донецк йўналишига юборилган.
Суд маълумотларига кўра, Б.А. Донецк ҳудудида 13 кунлик ҳарбий тайёргарликдан ўтган. 2025 йил 2 ноябрь куни у Донецк туманида Украина қўшинларига қарши жанговар ҳаракатларда иштирок этган. Жанг вақтида содир бўлган портлаш оқибатида қўли, елкаси ва иккала оёғидан жароҳат олган.
Шундан кейин у Луганск шаҳридаги ҳарбий госпиталга юборилган. Суд ҳужжатларига кўра, у ерда жарроҳлик амалиёти ўтказилган ва 2026 йил 23 февралга қадар даволанган. 2026 йил 27 февраль куни эса «Внуково — Самарқанд» авиарейси орқали Ўзбекистонга қайтиб келган.
Иш материалларида келтирилишича, суд-тиббий экспертиза унинг танасидаги жароҳатлар портлаган снаряд бўлаклари таъсиридан келиб чиққанини тасдиқлаган. Экспертлар кўкрак қафаси ва оёқ қисмида металл парчалари қолганини аниқлаган. Шунингдек, портрет экспертизаси ҳарбий кийимда тушган фотосуратлардаги шахс айнан судланувчининг ўзи эканини тасдиқлаган.
ИИВ маълумотларига кўра, судланувчи Ўзбекистон фуқароси ҳисобланади ва бошқа давлат фуқаролигини олмаган.
Ўзбекистонга қайтгач, унга нисбатан жиноят иши доирасида «муносиб хулқ-атворда бўлиш ҳақида тилхат» эҳтиёт чораси қўлланилган.
Судланувчининг кўрсатмалари
Судда Б.А. Россияга дастлаб ишлаш ва пул топиш мақсадида кетганини айтди. Унинг кўрсатмасига кўра, 2022 йил 6 август куни Москва вилоятига бориб, Люберци туманидаги нон ишлаб чиқариш цехида ишлаган.
Судланувчи кейинчалик 2023 йилда таниши билан Воронежга йўл олгани, аммо сафар давомида кутилмаган воқеалар юз берганини айтди. Унинг сўзларига кўра, Липецк шаҳрида таниши дўконга кириб кетганидан сўнг полиция ходимлари ижарага олинган автомобилни текшириб, танишига тегишли сумкадан гиёҳванд модда топган.
«Фуқаролик кийимидаги РФ полицияси келиб, автомобилни кўздан кечирди. Танишимга тегишли бўлган сумканинг ичидан гиёҳвандлик моддаси чиққанлиги сабабли мени ҳам полиция идорасига олиб кетишди», — деди у.
Унинг айтишича, Россия Жиноят кодексининг 228-моддаси (гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ёки уларнинг аналогларини ноқонуний сотиб олиш, сақлаш, ташиш, ишлаб чиқариш ёки қайта ишлаш) бўйича айбдор деб топилиб, 9 йилга озодликдан маҳрум қилинган ва Липецк шаҳридаги жазони ижро этиш муассасасига юборилган.
Судланувчининг таъкидлашича, қамоқхонада бўлган вақтида маҳкумларни Украинадаги урушга жалб қилиш бўйича тарғибот ишлари олиб борилган. «Жазо муддатини ўташ давомида муассаса назоратчилари доимий равишда РФ-Украина урушида қатнашишга ундаб келишган», — деди Б.А.
2025 йил 1 август куни Россия Қуролли кучлари билан шартнома имзолаган. «Ноилож РФ қуролли кучлари билан шартнома тузишга мажбур бўлдим», — деди у судда.
Унинг айтишича, шартнома имзолаган маҳкумлардан иборат тахминан 30 нафар киши Нижний Новгород шаҳрига олиб кетилган ва бир ойга яқин ҳарбий тайёргарликдан ўтказилган. Машғулотлар давомида окопларда ҳаракатланиш, ўқ отиш, дронлардан қочиш ва мотоцикл гуруҳларида ҳаракат қилиш ўргатилган.
Судланувчининг кўрсатувига кўра, тайёргарликдан кейин унга АК-74 автомати, ҳарбий форма ва бронежилет берилган ҳамда жанговар ҳудудга юборилган.
Унинг айтишича, дастлаб фронт чизиғида эмас, балки ҳарбий қисм омборидан озиқ-овқатларни жанг майдонига етказиб бериш билан шуғулланган. «Фронтда жанг қилаётганларга ҳарбий қисмдан озиқ-овқат ташиш билан шуғулланганман», — деди у.
Судланувчи 2025 йил 2 ноябрь куни Донецк ҳудудидаги навбатдаги топшириқ вақтида дронлар ҳужумига учраганини билдирди. «Осмондан еттита дрон келиб бизнинг устимизга қараб келди ва уларнинг барчаси портлади», — деди у.
Унинг айтишича, дронлардан қочишга уринган, бироқ портлашлар оқибатида чап қўли, елкаси ҳамда ҳар икки оёғидан жароҳат олган. Судланувчи ҳодиса вақтида унинг шериги ҳалок бўлганини ҳам айтди. «Шеригим вафот этди. Мен дарахтлар орасига қочиб қутилишга ҳаракат қилдим», — деди у.
Б.А. дастлаб Луганск вилоятидаги «Витяз» ҳарбий госпиталида даволанганини, бироқ ҳарбий хизматчилар етишмагани сабабли қисқа вақтдан кейин яна хизматга қайтарилганини айтди. Унинг кўрсатувига кўра, жароҳатлари қайта безовта қилганидан сўнг уни Белгород шаҳридаги госпиталга олиб кетишга қарор қилинган. Аммо у йўлда қочиб кетган.
Унинг айтишича, шундан кейин Москва шаҳрига бориб, Ўзбекистон элчихонасига мурожаат қилган. «Ўзбекистон элчихонасига учрашиб, бўлган ҳолатни айтиб, Ўзбекистонга қайтаришга ёрдам сўрадим», — деди у. Судланувчи элчихона кўмагида ватанга қайтиш гувоҳномасини олгани ва 2026 йил 27 февраль куни Ўзбекистонга қайтиб келганини билдирди.
Шунингдек, у Россия армияси билан шартнома имзолаган вақтда ойига 192 минг рубль маош ҳамда Россия фуқаролиги ваъда қилинганини, аммо амалда бу ваъдалар бажарилмаганини айтди. «Августдан то ноябрь ойида жароҳат олиб госпиталга тушгунча на иш ҳақи беришди, на Россия фуқаролигини беришди», — деди у.
Судланувчи ҳозир ҳам танасида жароҳат излари сақланиб қолганини айтди. «Ҳозирги вақтда чап оёғимнинг тиззадан пастки қисми ҳамда ўнг елкамнинг пастки қисмида парчалар қолиб кетган», — деди у.
Б.А. суд мажлисида айбига тўлиқ иқрорлик билдириб, қилган ишидан пушаймон эканини айтди ва суддан енгиллик беришни сўради.
Гувоҳлар кўрсатмалари
Судда сўроқ қилинган судланувчининг акаси Д.А.нинг айтишича, укаси 2022 йил августда мавсумий ишлаш учун Россияга кетган. Кейинчалик у билан телефон орқали мулоқот қилганида, қамоқхонада маҳкумларни Украинадаги жанговар ҳаракатларга жалб қилиш учун босим ўтказилаётганини айтган.
Гувоҳнинг кўрсатувига кўра, 2026 йил февраль ойи охирларида судланувчи унга қўнғироқ қилиб, Ўзбекистон элчихонаси ёрдамида ватанга қайтиш ҳужжатларини расмийлаштираётганини билдирган. Кейинчалик у Ўзбекистонга қайтиб келган.
Д.А.нинг таъкидлашича, укаси ватанга қайтган вақтида соғлиғи яхши бўлмаган ва ҳозиргача жароҳатлари бўйича даволаниб келмоқда. Гувоҳ суддан унинг оғир аҳволи ва оилада ягона боқувчи эканини инобатга олишни сўраган.
Ҳукм
Суд жазо тайинлашда судланувчининг қилмишидан чин кўнгилдан пушаймонлиги, муқаддам судланмагани, оиласининг ягона боқувчиси экани, соғлиғи тўлиқ тикланмагани ва оилавий аҳволини енгиллаштирувчи ҳолат сифатида инобатга олган. Шу билан бирга, суд жазони оғирлаштирувчи ҳолатлар аниқланмаганини қайд этган.
Ҳукмда таъкидланишича, судланувчи жанговар ҳаракатларда иштирок этиш вақтида жароҳат олгани, ҳозир ҳам даволанишга муҳтожлиги ҳамда уни жамиятдан ажратмаган ҳолда қайта тарбиялаш мумкинлиги эътиборга олинган.
Суд қарорига кўра, у Жиноят кодексининг 154-моддаси 1-қисми (Ёлланиш) ва 154−1-моддаси 2-қисмида (Чет давлат ҳарбий хизматига кириш, ёлланиш) назарда тутилган жиноятларни содир этганликда айбдор деб топилган.
Суд Жиноят кодексининг 57-моддасини (Енгилроқ жазо тайинлаш) қўллаб, 154-модда бўйича унга 4 йил муддатга озодликни чеклаш жазоси тайинлаган. Шунингдек, 154−1-модданинг 2-қисми бўйича 3 йил муддатга озодликни чеклаш жазоси белгиланган.
Жазолар қисман қўшилиб, судланувчига узил-кесил 4 йил 6 ой муддатга озодликни чеклаш жазоси тайинланган.
Ҳукмга мувофиқ, у жазони Термиз шаҳридаги яшаш манзилида ўтайди. Унга иш вақти, иш жойига бориб-келиш ва тиббий даволаниш учун зарур вақтдан ташқари пайтда уй-жойини тарк этиш тақиқланган.
Шунингдек, суд унга пробация органининг рухсатисиз яшаш жойини ўзгартирмаслик ва Сурхондарё вилояти ҳудудидан чиқмаслик мажбуриятини юклаган. Суд қарорининг ижроси устидан назорат Термиз шаҳар ИИБ Жамоат хавфсизлиги хизмати пробация гуруҳи зиммасига юклатилган.