Сўнгги йилларда дунёнинг музокара олиб бориш қобилияти ўзининг яқин-яқингача тасаввур қилинганидан аслида анча пастроқ эканига ишонтирди. Давлатлар чегараларни ёпмоқда, санкциялар ва чекловлар жорий этмоқда, хавфсизликдан тортиб савдогача — ҳар бир нарса устида бир-бири билан баҳслашмоқда. Жаҳон чемпионати атрофида ҳам турнир стартидан анча олдин кўпчиликни ҳаяжонда ушлаб турган сиёсий ва ташкилий масалалар етарлича топилди.
Масалан, чемпионатни Канада ва Мексика билан биргаликда қабул қилаётган АҚШ бир қатор давлатлар фуқаролари учун мамлакатга киришга чекловлар жорий этди. Мусобақа иштирокчилари учун истиснолар қилинган, бироқ мухлислар ва ОАВ вакилларининг бир қисми учун турнирга бориш аввалги турнирлардагига қараганда мураккаброқ бўлиб қолди.
Сайёранинг энг йирик спорт байрами нафақат таркиблар ва тактик схемалар, балки виза масалалари ҳамда хавфсизлик муаммолари муҳокамаси билан бошланмоқда.
Тарихда илк бор Жаҳон чемпионатида ўйнайдиган Ўзбекистон терма жамоаси АҚШга учиб келиши биланоқ ушбу янги воқеликка дуч келишга улгурди. Миллий терма жамоанинг узоқ давом этган ва, айниқса, синчковлик билан ўтказилган текширув жараёнлари акс этган видеолар ижтимоий тармоқларда тез тарқалди ҳамда мухлислар ва ОАВнинг тўлақонли тушунарли норозилигига сабаб бўлди. Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги вазиятга тушунтириш беришига тўғри келди.
Нима бўлганда ҳам, бизнинг футболчиларимиз ва мухлисларимиз футбол учун Америка диёрига учиб борди. Футбол эса жуда кўп бўлиши кутилмоқда! Чемпионат мисли кўрилмаган миқёсгача кенгайди: 48 та терма жамоа, 104 та матч, 16 та шаҳар ва 655 миллион долларлик рекорд даражадаги соврин жамғармаси. FIFA учун бу янги аудиторияни ва қўшимча даромадларни жалб қилиш имкониятидир. Мухлислар учун эса кўпроқ жамоаларни ва кўпроқ футболни кўриш имконияти. Аммо бир жиҳат бор.
Футбол қанчалик кўп глобал индустрияга айланиб борса, уни жонли ижрода кўриш ҳуқуқи шунчалик қимматга тушмоқда. Кўплаб матчларга чипталар нархи оммавий спорт ҳақидаги тасаввурлар чегарасидан чиқиб кетганига анча бўлди. Жаҳон чемпионати аллақачон бир вақтнинг ўзида икки ўлчамда мавжуд: халқчил ўйин сифатида ва жуда қиммат халқаро маҳсулот сифатида.
Бироқ пул футболни технологияларчалик кучли ўзгартира олмайди. Чемпионатнинг расмий тўпи Trionda`ни шунчаки тўп деб аташ қийин. ФИФА, шунингдек, сунъий интеллект ҳакамларга қарор қабул қилишда ёрдам бериши учун майдондаги барча футболчиларнинг уч ўлчамли моделларини яратди. Энди VAR бурчак зарбалари бўйича қарорларни текширишда иштирок этиши мумкин, дарвозабонларга тўпни қўл билан эгаллаш вақти чекланди, алмаштириш жараёни эса тезроқ бўлиши керак.
Миллионлар ўйини адолат фойдасига танлов қилмоқда. Ҳар ҳолда, технологик адолат фойдасига. Ягона масала шундаки, стадионларга СИ таклиф қила олмайдиган нарса: кутилмаган воқеалар, ҳиссиётлар ва ҳаяжонлар учун келинади.
Сиёсат, пул ва рақамлаштириш ҳақидаги барча гап-сўзларга қарамай, Жаҳон чемпионатининг маъноси аввалгидек қолмоқда. Мехикодаги «Ацтека» стадионининг аураси каби, у очилиш матчини аллақачон учинчи марта — 1970 йилда, 1986 йилда ва мана энди Тошкент вақти билан яқинлашиб келаётган ярим тунда қабул қилади. Бу стадион Пеле ва Марадонани, бир матчнинг ўзидаги «Аср голи» ва «Худонинг қўли»ни ёдда сақлайди. Жаҳон чемпионати футбол тарихида энг муҳим ўринлардан бирини «Ацтека»га қайтди.
Тарих умуман кутилмаган такрорланишларни яхши кўради. Жорий чемпионатнинг очилиш матчида Мексика ва ЖАР учрашади — ушбу терма жамоалар 2010 йилги очилишда ҳам ўйнаганди. Ва ўша ўйинни бизнинг Равшан Ирматов бошқарган — ўшанда дунё Ўзбекистондан яна бир янги номни кашф қилганди.
Орадан 16 йил ўтди, Ирматов эса аллақачон Ўзбекистон футбол ассоциациясининг биринчи вице-президенти мақомида, у Жаҳон чемпионатига миллий терма жамоа билан бирга келди. Бу вақт ичида Ўзбекистон мундиалда фақат ҳакам орқали вакиллик қилган мамлакатдан ўз жамоаси билан дунё биринчилиги иштирокчисигача бўлган йўлни босиб ўтди.
Ҳар қандай дебютант Жаҳон чемпионатига нафақат футболчиларни, балки ўз мамлакати, маданияти ва характерининг бир қисмини ҳам олиб келади. Ушбу чемпионатда ўзбекистонлик мухлислар илк бор бошқаларнинг матчлари ва умидларини эмас, балки ўз жамоаларини муҳокама қилиш имкониятига эга бўлади. Таркиб устида баҳслашиш, натижа учун қайғуриш, рақибларнинг кучли ва кучсиз томонларини излаш, старт ҳуштагигача кунларни санаш… Яна бир ҳафтадан сал камроқ кутиш қолди — ва афсонавий «Ацтека» бизнинг футболчиларимиз учун очилади. Энди биз Жаҳон чемпионатини шунчаки томоша қилмаяпмиз — биз унда мавжудмиз!