Amnesty International инсон ҳуқуқлари ташкилоти Исроилни Фаластинга тегишли Ғарбий Соҳилда этник тозалаш амалиётини ўтказиш ва ишғол остидаги ҳудудни аннексия қилишга уринишда айблади.
Халқаро ташкилот томонидан эълон қилинган 150 саҳифалик ҳисоботда сўнгги уч ярим йил ичида Исроил ҳукумати Фаластин жамоаларини сиқиб чиқариш, уларни ерларидан маҳрум қилиш ва мажбурий кўчириш кампаниясини тезлаштиргани таъкидланади.
Amnesty International таҳлиларига кўра, 2023 йилнинг январидан 2026 йилнинг апрелига қадар асосан бадавий ва чорвадорлардан иборат камида 117 та Фаластин жамоаси тўлиқ ёки қисман кўчирилган.
2026 йилнинг апрелига келиб камида 5 910 киши ҳудуддан мажбурий равишда ҳайдаб чиқарилган.
Маърузада аҳоли пунктларини кенгайтириш фаолияти, ерларни мусодара қилиш ва келгинди яҳудийлар томонидан содир этилаётган зўравонликлар ҳақида ҳам сўз боради.
Ташкилот маълумотларига кўра, 2023 йилдан 2026 йилгача бўлган даврда Иордан дарёсининг Ғарбий Соҳилида 363 та янги аҳоли пункти ташкил этилган, шунингдек, фаластинликларга тегишли 3 407 та уй ва бошқа иншоотлар бузиб ташланган.
Ғарбий Соҳилнинг Умм ал-Хайр қишлоғида яҳудий оилалари учун жорий йил май ойида қурилган янги йиғма уйлар.
Фото: AFP
Amnesty International хулосасига кўра, яҳудий давлати Ғарбий Соҳил ҳудудининг 60 фоиздан кўпроғини ташкил этувчи ҳамда Исроилнинг тўлиқ фуқаролик ва ҳарбий назорати остида бўлган С зонасини расман аннексия қилишга қаратилган сиёсат олиб бормоқда. Ташкилот бунинг тасдиғи сифатида яҳудий аҳоли пунктлари молиявий ва сиёсий жиҳатдан қўллаб-қувватланаётгани, шунингдек, бир қатор ваколатлар ҳарбий тузилмалардан фуқаролик органларига ўтказилганини кўрсатган.
«Биз гувоҳ бўлаётган воқеалар — халқаро ҳуқуқни поймол этган ҳолда, бутун дунё кўз ўнгида давлат томонидан амалга оширилаётган мақсадли аннексиядир. Аннексияга қарши эканини қайта-қайта таъкидлагани ҳолда, уни тўхтатиш учун бирор чора кўрмаётган дунё етакчилари, билингки, сизнинг ҳаракатсизлигингиз сабаб инсониятга қарши жиноятлар авж олмоқда», — дейди Amnesty International бош котиби Аньес Калламар.
Маълумот ўрнида: Исроил 1967 йилда босиб олинган Фаластин ҳудудлари — Ғарбий Соҳил ва Шарқий Қуддусда кўп йиллардан буён ноқонуний яҳудий уйларини қуриб келади. Ҳозирга қадар мазкур ҳудудда 160 та манзилгоҳ қурилган ва 700 минг нафар яҳудий аҳолиси жойлаштирилган.
Жорий йил бошида БМТга аъзо 85 давлат Исроилнинг ишғол остидаги Ғарбий Соҳилда амалга ошираётган халқаро ҳуқуққа зид ҳаракатларини кескин қоралаган.
«Биз Исроилнинг Ғарбий Соҳилда ноқонуний назоратни кенгайтиришга қаратилган бирёқлама қарорини қатъий равишда қоралаймиз. Бундай қарорлар Исроилнинг халқаро ҳуқуқ бўйича мажбуриятларига зид ва улар зудлик билан бекор қилиниши керак. Шу муносабат билан биз аннексиянинг ҳар қандай шаклини қабул қилмаслигимизни билдирамиз», — дейилади 85 давлат ва бир қатор халқаро ташкилотлар номидан тарқатилган баёнотда.
Тел-Авив ҳукумати халқаро ҳамжамият эътирозига қарамай, Ғарбий Соҳилда ноқонуний манзилгоҳларни кўпайтиришга ҳаракат қилмоқда.
The New York Times газетаси ёзишича, Исроил ҳукумати яқин кунларда Ғарбий Соҳилда яҳудий аҳоли пунктларини жадал кенгайтириш учун юзлаб миллион доллар ажратади. Бу жорий йил кузда бўлиб ўтадиган сайлов арафасидаги сиёсий амалиёт экани айтилмоқда.
«Ҳудуднинг кенгайтирилиши дунёнинг катта қисми томонидан бўлажак Фаластин давлатининг бир қисми деб тан олинган ерлар устидан Исроил назоратини янада кучайтиради», — деб хулоса қилади АҚШ нашри.
Босқин сиёсати тарафдори — молия вазири Бецалел Смотрич яҳудий аҳоли вакиллари билан.
Фото: The New York Times
Аввал хабар берганимиздек, Исроил парламенти 2025 йил июл ойида Ғарбий Соҳил “яҳудий халқи тарихий ватанининг ажралмас қисми” экани иддао қилган ҳолда, ҳудудни қўшиб олиш ҳақида ҳужжат қабул қилган эди. Бу ҳаракат халқаро ҳамжамиятнинг кескин эътирозига сабаб бўлган.
БМТ кўп йиллардан буён Тел-Авивнинг оккупация сиёсатини қоралаб келади. Хусусан, БМТ тизимидаги Халқаро суд 2024 йилда Исроилнинг Ғарбий Соҳил ва Ғазо секторини босиб олганини яна бир карра ноқонуний деб эълон қилди ва оккупацияни тўхтатишни буюрди.
Сўнгги вақтларда Ғарбий Соҳилда зўравонлик ҳаракатлари ҳам кучайган.
Ҳатто Исроилга сўнгги ўнйилликлар мобайнида хайрихоҳ бўлиб келган Ғарб давлатлари ҳам Тел-Авив маъмуриятидан Ғарбий Соҳилда фаластинликларга нисбатан содир этилаётган зўравонлик ҳаракатларини тўхтатишни талаб қилмоқда.
Инсон ҳуқуқлари ташкилотлари Исроилни ноқонуний манзилгоҳларда яшовчи ўз фуқароларининг фаластинликларга нисбатан зўравонлигига қарши зарур чоралар кўрмасликда айблайди.
Буюк Британияда жойлашган Save the Children ташкилоти таҳлилларига кўра, сўнгги икки йил ичида Исроил ҳарбийлари томонидан Ғарбий Соҳилда болаларни ўлдириш кўрсаткичи кескин ортган.