Gazeta жамоаси футбол бўйича жаҳон чемпионатига учинчи марта мезбонлик қилаётган рекордсмен-мамлакат — Мексикада. Турнир тарихида ҳали бунақаси бўлмаган. Айнан шу ерда — Лотин Америкасидаги энг катта ва сиғимига кўра дунёда бешинчи «Ацтека» стадионида 18 июнь куни Ўзбекистон терма жамоаси Колумбия (К гуруҳи) жамоаси билан тўқнаш келади.
Материал ISHONCh ҳомийлигида тайёрланган.
Пойтахт — Мехико шаҳрида мундиал нафасига бағишланган репортажни, қанчалик ғалати туюлмасин, Атланта (АҚШ) аэропорти ҳақидаги ҳикоядан бошлашни истардик. Gazeta жамоаси турнирнинг футбол ишқибозларига доимо ҳамроҳ бўладиган дўстона руҳини илк бор айнан шу ерда ҳис қилди.
Рейсга чиқиш олдидан бизни Мексикага кириш ҳуқуқини тасдиқлаш учун ҳужжатларни қўшимча текширувдан ўтказишга таклиф қилишди. Шу жараёнда аэропорт ходимларидан бири Ўзбекистон терма жамоаси либосини кийиб олган ҳамкасбимиз — футбол блогери Дониёр Умархўжаев билан суҳбатлашиб қолди. Колумбия билан ўйинга жўнаб кетаётганимиздан хабар топгач, аёл ўзи ҳам шу мамлакатдан бўлгани учун колумбияликларга мухлислик қилишини тан олди, айни вақтда бизнинг жамоамизга ҳам омад тилади.
Кейин эса сира ақл бовар қилмас, чинакам мундиал руҳидаги воқеа юз берди. Аэропорт ходимаси кутилмаганда Дониёрга бутун аэропортга мурожаат қилишни таклиф қилди.
«Бу — Жаҳон чемпионати. Бу йўловчилар ҳам футболни худди биздек севишади. Ва бизда жуда муҳим бир эълон бор», — деди у микрофонга ва уни ҳамкасбимизга узатди.
«Ўзбекистон шу ерда!» деган сўзлар янграши ҳамоноқ, биз билан бир рейсда учаётган колумбиялик мухлисларнинг қарсаклари бутун терминални тутиб кетди. Дониёр ҳар икки жамоага омад тилаб, ўзининг кутилмаган мурожаатини якунлади, аэропорт ходимаси эса: «Футболнинг бутун жозибаси ана шунда», — дея сўзига хулоса ясади.
Воқеа шу билан тугамади. Орадан бироз вақт ўтиб, у биздан миллий терма жамоамизни қўллаб-қувватлаш учун ўзбекча қўшиқ қўйишимизни сўради. Биз Хартсфилд-Жексон аэропорти терминалида бир дақиқадан кўпроқ вақт давомида янграган Конста ижросидаги «Ўзбекистонлик» трекини танладик.
Мехикога келишингиз билан пайқашингиз мумкин: бу шаҳар футбол билан тирик. Аэропортдан чиқишда меҳмонларни 2026 йилги жаҳон чемпионатининг расмий тўпи — улкан «Трионда» кутиб олади. Сал қуйироқдаги майдонда барча иштирокчи мамлакатларнинг байроқлари ҳилпирайди ва улар орасида Ўзбекистон байроғини кўриш кишига ўзгача завқ бағишлайди.
Расмий атрибутлар мундиални кўз ўнгимизда гавдалантирса, унинг ҳақиқий руҳини ўз терма жамоаларини қўллаб-қувватлаш учун дунёнинг турли бурчакларидан келган мухлислар ўзлари билан олиб келишади.
Коста-рикалик 66 ёшли Марко Луис Бенавидес Сегура, миллий терма жамоаси турнирга йўлланма ололмаганига қарамай, ўзининг тўртинчи жаҳон чемпионатига ташриф буюрган. У «Ацтека» стадиони ёнида ўзининг футбол саёҳатлари ҳақида мамнуният билан сўзлаб беради: Бразилия бўйлаб велосипедда юргани, Англия ва Нидерландия орқали Россияга, Барселона, Афина, Туркия ва Миср орқали эса Қатарга етиб борганини ҳикоя қилади. Энди Марко Мехико шаҳрини кашф этмоқчи.
Марко «Makey» Бенавидес Сегуранинг айтишича, футбол ва мундиалга бўлган муҳаббат унга янги мамлакатларни кашф қилиш, уларнинг маданияти билан танишиш ва бутун дунё бўйлаб дўстлар орттириш имконини беради.
«Мен борган мамлакатларда дўстлар орттириш мен учун энг муҳими. Қаерга бормай, менга ўзгача инсонлар ёрдам қўлини чўзади. Ҳеч қандай маблағсиз ва асосан бутун дунёдаги дўстларимнинг хайриялари эвазига саёҳат қиламан», — дейди у.
Футболга бўлган муҳаббат Мехикога турли инсонларни олиб келмоқда. Баъзилари ўз мамлакати терма жамоасини қўллаб-қувватлаш учун минглаб километр йўл босиб ўтса, бошқалари ўнлаб йиллардан бери бирорта ҳам жаҳон чемпионатини ўтказиб юбормайди. 91 ёшида кетма-кет 18-жаҳон чемпионатини ёритиш учун учиб келган аргентиналик шарҳловчи Энрике Макайя Маркес ана шундайлардан. Унинг фаолиятидаги биринчи мундиал 1958 йили Швецияда бўлиб ўтган.
Бу афсонавий шарҳловчи ҳақида бизга асли арманистонлик, кўп йиллардан бери Аргентинада яшайдиган Гаго сўзлаб берди. У Ўзбекистон байроғини кўриб, танишиш учун яқинлашди ва терма жамоамиз Колумбия билан ўйнашидан мамнунлигини билдирди.
Еревандан Тошкентга янги авиақатнов очилгани ҳақидаги суҳбатлар орасида Гаго гоҳ-гоҳида гапни футболга бурарди.
«Ўйинда колумбиялик мухлислар кўп бўлади. Мехикода колумбияликлар талайгина. Кўпчилик Колумбиянинг ўзидан ва АҚШдан келади», — дейди у.
Унинг сўзларининг исботини бутун Мехико бўйлаб учратиш мумкин. Оч сариқ либосдаги колумбиялик мухлислар стадион ёнида, ФИФА фан-фестивалида ва шаҳарнинг бошқа манзилларида эътиборни ўзига қаратмоқда.
Бир гуруҳ колумбиялик мухлислар билан суҳбатлашаётганимизда, улар кутилмаганда футбол формаларимизни алмашишни таклиф қилиб қолишди. Мундиалга бор-йўғи биттадан либос билан келганимиз жуда алам қилди. Биз буни тушунтиришга уриниб, бир вақтнинг ўзида узр сўраётганимизда, фотомухбиримиз Евгений Сорочин суҳбатга аралашиб, вазиятни юмшатди: у янги танишларига Ўзбекистон ва Колумбия ўйини бошланишидан олдин ўз либосини беришни ваъда қилди. Евгений ваъдасининг устидан чиқадими-йўқми, буни 18 июнь куни билиб оламиз.
Мехико — футбол билан нафас оладиган шаҳар. Мундиал кунлари юз чандон ортадиган бу иштиёқ фақат одамларга хос эмас. Ҳайвонот оламида Мерлин исмли ўрдак фахр билан маҳаллий юлдуз мақомини олган. Мексика терма жамоасининг яшил либоси унинг патларига жуда ярашиб турибди.
Футбол пойтахти кўчаларида машҳур спортчиларни учратиб қолиш эҳтимоли ҳеч қачон нолга тенг эмас. Айниқса, жаҳон чемпионати пайтида. Бизни чақирган Хосе исмли эркак 2008−2009 йилларда Тошкентнинг «Бунёдкор» клубида ҳужумчи сифатида тўп сурган чилилик машҳур футболчи Хосе Луис Вильянуэванинг айни ўзи бўлиб чиқди.
Вильянуэва Ўзбекистон билан боғлиқ илиқ хотираларини ёдга олади. У мамлакат ҳақида сўзлар экан, этлари жунжикиб кетганини кўриш мумкин.
«Ўзбекистон терма жамоаси жаҳон чемпионатига чиққанида жуда хурсанд бўлдим. «Копа»га (терма жамоанинг собиқ мураббийи Тимур Кападзени яқинлари шундай атайди — таҳр.) ёзиб, уни бу ютуқ билан табрикладим», — дейди футболчи.
«Вильягол» терма жамоа сардори Элдор Шомуродов учун ҳам хурсанд эканини таъкидлайди.
«Ўзбекистонда ўйнаб юрган пайтларимда у билан тушган суратларим бор. Элдор у вақтда кичкина бола эди, академияда ўқирди. Ўшандан бери у узоқ йўлни босиб ўтиб, кўп нарсага эришди», — дея қўшимча қилади у.
Чилилик футболчи Мехикога Колумбияга қарши ўйинда Ўзбекистон терма жамоасига мухлислик қилиш учун учиб келган. «Биз ғалаба қозонишимиз шарт», — дейди у терма жамоамиз ҳақида.
Вильянуэванинг ҳамкасби, ўз вақтида Англиянинг «Ливерпул» ва Москванинг ЦСКА клубларида тўп сурган Марк Гонсалес бу унинг Чили терма жамоаси таркибида эмас, оддий кузатувчи сифатида келган илк жаҳон чемпионати эканини айтади. Спортчининг таъкидлашича, собиқ футболчи сифатида бундай тажрибага эга бўлиш унга жуда қизиқ.
«Футбол чиндан ҳам жуда кўп одамлар ҳаётининг бир қисми эканига гувоҳ бўлиш мумкин», — дейди собиқ ярим ҳимоячи.
Фан-зонага борадиган йўлимизни тўсатдан қуйиб юборган кучли жала тўсиб қўйди. Жаладан қочиб, бир бинонинг устунлари остида бир соатдан кўпроқ вақт ўтказишга мажбур бўлдик. У ерда яна ўнлаб мухлислар тўпланган эди. Улар ўйинни фан-зонадан ташқарида ҳам кўриниб турган катта экранда кузатиб боришарди. Бир соат ўтгач, жала тинди, лекин бутунлай тўхтамади. Айнан ўшанда мундиалнинг яна бир ўзига хос жиҳати аён бўлди: унинг атмосферасини бузиш деярли имконсиз ва ҳеч нарса одамларнинг бу байрамдан завқланишига тўсқинлик қила олмайди.
Мехико бўйлаб сайр қилар экансиз, футбол ва жаҳон чемпионати шаҳар ҳаётида катта ўрин эгаллашини англайсиз. Ҳатто шаҳар марказида ҳам шунчаки вақтичоғлик учун тўп тепиб юрган ёшларни учратиш мумкин.
Кўча савдогарлари Мексика пойтахти меҳмонларига эсдалик буюмларининг катта ассортиментини таклиф этишади: бош футбол кубогининг кичик нусхаларидан тортиб, ЖЧ рамзлари туширилган совғаларгача бор.
Мундиал атрибутикасига турли жойларда дуч келиш мумкин: тарихий бинолар деворларида, дўконлар пештахталарида ва кичик расталарнинг пешлавҳаларида. Айрим муассасаларда барча ходимлар Мексика терма жамоасининг кўркам яшил либосида ишлаяпти.
Жаҳон чемпионати ўйинлари деярли барча муассасаларда, ҳатто спортга алоқаси бўлмаган жойларда ҳам трансляция қилинади. Ва бу куни Мексика терма жамоаси ўйнаяптими ёки йўқ — аҳамиятсиз. Мухлислар барча жамоаларга бир хил ҳаяжон билан мухлислик қилишади. Ҳатто бизнинг камтарона меҳмонхонамизда ҳам турнир ўйинлари катта экранда кўрсатилади, гарчи баъзан унинг қаршисида биронта ҳам томошабинни учратмасангиз ҳам.
Ўйинларни томоша қилиш учун асосий жой — ФИФА томонидан Мехико шаҳрининг «Сокало» номи билан танилган тарихий Конституция майдонида ташкил этилган мухлислар фестивалидир. Тадбирга кириш бепул ва ортиқча текширувларсиз, бироқ майдоннинг ўзи яхши қўриқланади. Биз бўлиб қайтган штатлардаги фан-фестиваллардан фарқли ўлароқ, бу ерга ичкаридаги қиммат маҳсулотларга пул сарфламаслик учун рюкзак, ўзингиз билан озиқ-овқат ва ичимликлар олиб кириш мумкин эди.
Бу атмосферага қараб туриб, Атланта аэропорти ходимасининг: «Футбол ва жаҳон чемпионатининг бутун жозибаси шунда», деган сўзлари ёдимга тушади. Фақат мундиал сеҳригина Америка жанубидаги аэропортда Ўзбекистон терма жамоаси ҳақидаги эълонни, жаҳон чемпионатларига велосипедда қатнайдиган коста-рикаликнинг ҳикоясини, ўрдак Мерлин ва «ўзбекистонлик»-чилилик Вильянуэва каби машҳурлар билан учрашувларни ягона бир воқеага бирлаштира олади. Буларнинг барчаси футбол бўйича жаҳон чемпионати шунчаки спорт турнири ёки энг кучлиларнинг ўзаро рақобати эмас, аввало, турли мамлакат ва маданият вакилларини бирлаштирувчи улкан дўстлик ва ўзаро ҳурмат байрами эканини тасдиқлайди.