Суд ҳужжатларида очилган ҳақиқат: воқеа билан танишар экансиз, беихтиёр этингиз жимирлаб, юрагингиз орқага тортиб кетади. Воқеа ўсмир қиз ҳаёти билан бевосита боғлиқлиги боис, реал фактлар — манзил, исм-шариф ва бошқалар ошкор қилинмайди.
Умида 13 ёшга тўлганида, ҳаёт уни танловсиз катта қилди. Тенгдошлари мактаб қўнғироғи садосида улғайиб бораётган бир пайтда, у ота-онаси билан бегона юрт сари йўл олди. Оиласи қашшоқчиликдан қутилиш, қария ота-онасини боқиш, қишлоқдаги вайронага айланган ҳовлини қайта тиклаш умидида юртни тарк этган.
Афсуски, умид билан бошланган сафар машаққатли ҳаётга айланган. Улар йиллар давомида Россиянинг турли шаҳарларида қурилишларда ишлашган, якка-ёлғизларга қарашган, боғ қоровули бўлишган… узоқ йиллар кўп қаватли биноларнинг нам ертўлалари уларнинг вақтинчалик манзилига айланган. Қишнинг изғирини, ёзнинг жазирамасини, очликни ҳам, ҳақорату камситилишларни ҳам бирга енгишган. Кунбўйи меҳнат қилиб, тунлари ертўлаларда ухлаш улар учун оддий ҳолга айланиб қолган.
Умида эса ҳамон бола. У онасининг чарчоқдан титраган қўлларини, отасининг қон қотган кафтларини кўриб улғайди. Қизалоқ ота-онасининг ҳалол меҳнат қилаётганига ишонарди. Бир кун келиб, ҳаммаси яхши бўлади, деб ўйларди. Аммо, яхши кунлар келмади…
Суд ҳужжатларига кўра, Умиданинг ота-онаси оғир ва қийин меҳнат орқали топилган пул орзуларини амалга оширишга етмаётганидан кўп нолишган. Пул топишнинг осонроқ йўлини излай бошлашган. Бу осон, даромадли бўлса-да, жиноят йўли эди.
Аввалига бир-икки одамни иш билан таъминлаш баҳонасида ўзлари хизмат кўрсатаётган ногирон аёлга тегишли ҳовлига олиб келишган. Бегона одамларнинг хуфёна ишқий муносабатларини «таъминлашган». Ҳеч қийналмай, текин даромад топа бошлашгач, бу «иш» уларга мойдек ёққан. Кейин бу ишни мунтазам тус олдиришга киришишган. Инсон тақдири улар учун аста-секин савдо воситасига айланган.
«Энг аянчлиси, улар бу гирдобнинг ўз фарзандини ҳам ютиб юбораётганини сезмай қолишган. Қандай номаъқул хатти-ҳаракатлар бўлса, бу айни балоғатга етган қиз улғаяётган муҳитда одатий ҳолга айланган. Қиз кимларга ишонган бўлса, ўшалар унинг ҳаётини парчалашган»,—дейди судья воқелик ҳақида сўзлар экан.
Қиз шунда ҳам ота-онасини эмас, ўзини айбдор, деб ўйлаган. Уялган, йиғлаган, аммо, айта олмаган.
Орадан бир неча йил ўтгач, қизнинг хатти-ҳаракатлари ота-онаси олдида унинг қандай қадам ташлаётганини ошкор этиб қўйган. Аввалига жазавага тушган ота кейинчалик «ўзи пиширган ош»га кўнишга мажбур қилган. Ҳатто, қиз ҳам улар кўз ўнгида беҳаёликлардан «тап» тортмай қўйган. Оиладаги бундай жирканч ва ачинарли муҳит яна салкам ўн йилча ўз «арқони»ни ташлаган. Қиз 23 ёшга тўлганда, улар қишлоққа қайтишган.
Бу оила қишлоққа келиб, жуда қийин меҳнатлар билан даромад топишгани, хорижнинг «нони» қаттиқлигини бот-бот айтишдан чарчашмаган. Қўшнилар ҳам уларни оғир меҳнат ортидан бойиб келган, деб ўйлашган.
Кўп ўтмай, Умида совчилик орқали қишлоқдаги камбағалроқ бир хонадонга келин бўлиб тушган. Барча тўй харажатларини ота-она ўз зиммасига олган. Қишлоқдошлар, маҳалла-кўй уларнинг бир ночор оилага саховати учун дуоларда бўлишган.
Ҳақиқатни эса бир умр яшириб бўлмайди. Никоҳдан кейин Умида «сир»и икки ёшнинг эмас, икки оиланинг ҳам оғир қисматига таъсир кўрсатмай қўймаган.
«Қизни тўла айбдор ҳам санаш ўринли эмас, деб биламан. У ота-онаси танлаган йўлнинг жабрланувчиси. Жамият эса ҳар доим ҳам жабрланувчи билан айбдорни ажрата олмайди. Шунга қарамасдан, куёв оғир ҳақиқатни қабул қилишга мажбур бўлган… Умида эса янги ҳаёт бошлаш ўрнига яна ўтмиш соясига қайтган. Ота-онаси ўргатган муҳит унинг тафаккурига ҳам таъсир қилган бўлган. Шу боис, қиз турмуш ўртоғини ҳам хорижга ишлаш баҳонасида олиб чиқиб кетган. Ва сотган. Шундан сўнг қиз тақдирига «жиноятчи»ликни муҳрлаган»,—сўзлайди судья.
Бу гал оила куёвини ҳам хорижга ишлаш учун олиб кетган. Афсуски, куёв ўз аёли томонидан одам савдоси қурбонига айланган. Бу ҳақиқатни эса куёвнинг синглиси сезиб қолган. Янгаси ва янгасининг оиласидан акасининг ҳолини сўрайверган сингил ҳамма саволлари турли баҳоналар билан жавоб топавергач, у шубҳага борган. Акасининг анча муддат ғойиб бўлиши, тушунарсиз ҳолатлар ва шубҳали мулоқотлар уни бефарқ қолдирмаган.
Сингил ўз шубҳаларидан келиб чиқиб, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга мурожаат қилган. Тергов давомида йиллар давомида парда ортида қолган ҳақиқатлар бирин-кетин юзага чиқа бошлаган. Фақат бир жиноят эмас, бир оиланинг ўн йиллик қоронғу тарихи очилган. Инсон тақдирлари савдога қўйилгани, орзулар пулга алмаштирилгани, меҳр ўрнини манфаат эгаллаганиб, нечта-нечта оилалар бузилиб, тақдирлар айро тушгани… ҳамма-ҳаммаси ошкор бўлган.
Тергов ҳаракатлари давомида ушбу оиланинг узоқ йиллар давомида одам савдоси, фоҳишалик учун шароит яратиш ва бошқа қатор оғир жиноятларга алоқадор бўлгани аниқланган. Судда тўпланган далиллар, жабрланувчиларнинг кўрсатмалари ва бошқа исботлар ҳар бир ҳолат юзасидан синчиклаб ўрганилган.
Суд ҳукмига кўра, айбдор деб топилган шахсларга содир этилган жиноятларнинг оғирлик даражаси, уларнинг оқибатлари ҳамда жабрланувчиларга етказилган маънавий ва руҳий азоблар инобатга олинган ҳолда қонунчиликда назарда тутилган муддатларга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган.
«Бироқ, бу ҳукм йўқотилган болаликни, парчаланган тақдирларни ва издан чиққан инсоний ҳаётларни ортга қайтара олмайди. Бир вақтлар меҳр ва ҳимоя манбаи бўлиши керак бўлган оила жиноят ўчоғига айланганида, энг оғир жароҳатни фарзанд кўради. Бу воқеа бир оиланинг эмас, бутун жамият учун огоҳлантирувчи сабоқдир. Пулсизлик ёки оғир турмуш шароити ҳеч қачон инсон қадрини сотишга, ўзгалар тақдирини савдо воситасига айлантиришга оқлов бўла олмайди. Ҳар қандай жиноятнинг ортида вайрон бўлган тақдирлар, сўнган орзулар ва бутун умр битмайдиган руҳий яралар қолади», —дейди судья.