Шавкат Мирзиёев Самарқандни Марказий Осиёнинг экологик барқарор ва иқлим ўзгаришига мослашган «яшил шаҳри»га айлантиришни назарда тутувчи Green Samarkand модели билан танишди, деб хабар берди давлат раҳбари матбуот хизмати.
Лойиҳа 2030 йилгача бўлган даврга мўлжалланган. Унинг мақсадли кўрсаткичлари қаторидан атмосферага чиқарилиши мумкин бўлган 51,2 минг тонна зарарли ташламаларнинг олдини олиш, саноат ва энергетика объектларида чанг-газ тозалаш ускуналарини ўрнатиш орқали PM2,5 ва PM10 заррачаларини 50 фоизга камайтириш, қурилиш объектларидан чиқадиган чанг миқдорини 80 фоизга, транспорт воситаларидан чиқадиган ифлослантирувчи моддалар ҳажмини 50 фоизга қисқартириш, чиқинди полигонлари ҳажмини 2 баробар камайтириш ҳамда аҳоли яшаш пунктларида яшил ҳудудлар улушини ўртача 30 фоизга етказиш жой олган.
Лойиҳани амалга ошириш учун шаҳарсозлик, экология, транспорт, қурилиш, туризм, саноат ва коммунал хўжалик соҳаларидаги тадбирларни мувофиқлаштириш билан шуғулланувчи «Яшил Самарқанд» лойиҳа офиси ташкил этилади.
Самарқандда, шунингдек, махсус эколог-шаҳарсозлик режимини жорий этиш режалаштирилмоқда. Янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган объектлар учун энергия ва сув тежовчи технологияларни қўллаш, чиқиндиларни саралаш ҳамда қайта ишлашни ўз ичига олган «яшил қурилиш» талаблари мажбурий этиб белгиланади. Экологик талабларга жавоб бермайдиган объектлар фойдаланишга топширилмайди.
Транспорт соҳасида катта сиғимли 50 та электробус харид қилиш, 150 та янги светофор ўрнатиш ҳамда 2030 йилгача жамоат транспорти ва таксиларни тўлиқ электр транспортига ўтказиш кўзда тутилган. Шунингдек, Park & Ride автотураргоҳлар тизимини жорий этиш, пиёдалар учун туристик зоналар яратиш ва шаҳар марказига шахсий автомобиллар киришини босқичма-босқич чеклаш режалаштирилмоқда.
Лойиҳа сув ва яшил инфратузилмани ривожлантиришни ҳам ўз ичига олади. Самарқандда камида тўртта сунъий кўл ва сув ҳавзаси ташкил этиш, 10 та янги фаввора қуриш, мавжудларини модернизация қилиш ҳамда умумий узунлиги 319 км бўлган ариқлар тизимини тиклаш белгиланган.
Янги катта ҳалқа йўли бўйлаб узунлиги 102,7 км, майдони эса 3532 гектар бўлган яшил белбоғ яратиш таклиф этилмоқда. У ҳавонинг чангланиши ва ҳароратини пасайтириши, шунингдек, шаҳар атрофида табиий ҳимоя бўлиб хизмат қилиши лозим.
Бундан ташқари, 300 гектар майдонда Green City Samarkand ҳудудини барпо этиш режалаштирилган бўлиб, у ерда уй-жойлар, офислар, туристик ва жамоатчилик объектлари халқаро «яшил шаҳар» стандартлари асосида қурилади.
Алоҳида блок саноат соҳасига бағишланган. Корхоналарда энг мақбул технологияларни, Zero Visible Emission тизимини ва рақамли экологик мониторингни жорий этиш, шунингдек, экологияга жиддий хавф туғдирувчи I ва II тоифадаги саккизта корхонани шаҳар ташқарисига кўчириш таклиф қилинмоқда.
Чиқиндилар билан ишлаш соҳасида чиқиндиларни саралаш ва қайта ишлашни, шунингдек, чиқиндиларни ноқонуний ташлаш ҳолатларини қайд этувчи рақамли тизимни ўз ичига олган Zero Waste Samarkand концепциясини амалга ошириш кўзда тутилган.
Carbon Neutral Samarkand бўйича «йўл харитаси»ни ишлаб чиқиш, экологик лойиҳаларни молиялаштириш ва экологик кўрсаткичларни очиқ мониторинг қилиш учун платформаларни ишга тушириш, шунингдек, Green Samarkand бренди, Green Hotels Samarkand рейтинги ҳамда биохилма-хилликни сақлаш бўйича лойиҳаларни жорий этиш кўзда тутилган.
Лойиҳа муаллифларининг фикрига кўра, дастурнинг амалга оширилиши Самарқандни «Марказий Осиёнинг яшил инвестициялар ва инновациялар пойтахти»га айлантириши лозим.
Президент тақдим этилган таклифларни маъқуллади ва масъул шахсларга уларнинг ижросини таъминлаш юзасидан топшириқлар берди.