Ўзбекистоннинг энг йирик хусусий логистика гуруҳи — Centrum Holding келаси йилдаёқ Лондонда акцияларини бирламчи оммавий жойлаштиришга (IPO) тайёргарлик кўрмоқда. Бу ҳақда Bloomberg компания асосчиси ва бош директори Абдулазиз Абдураҳмоновга таяниб хабар берди.
«Биз яқин бир-икки йил ичида IPO`га тайёр бўлишни мақсад қилганмиз», — деди у Тошкентда агентликка берган интервюсида. Абдураҳмоновнинг сўзларига кўра, компания акцияларни жойлаштиришни, энг аввало, бизнесни янада кенгайтиришга ёрдам берадиган инвесторларни жалб қилиш имконияти деб билади.
2019 йилда авиаюк ташувчиси сифатида иш бошлаган Centrum, Ўзбекистон орқали амалга оширилаётган транзит юк ташувларининг ўсиши фонида ерусти логистикасини кенгайтиришни режалаштирмоқда. Абдураҳмонов бу стратегияни мамлакатнинг Осиё ва Европа ўртасидаги савдо йўллари чорраҳаси сифатидаги тарихий ролига ишора қилиб, «замонавий Ипак йўлини қуриш» деб атади.
«Бир пайтлар хорижий инвесторлар Ўзбекистонни Покистон деб ўйлашар эди. Ҳозир эса ўзбек компаниялари учун бизнес юритишнинг айни вақти», — деди Абдураҳмонов.
37 ёшли Абдулазиз Абдураҳмонов Centrum компаниясига Uzbekistan Airways`даги олти йиллик фаолиятидан, хусусан, тижорат директори лавозимидан кетганидан сўнг асос солган. Унинг сўзларига кўра, компания Тошкент марказидаги майдони 29 кв метр бўлган офисда иш бошлаган ва у ердаги илк жиҳоз уйидан олиб келинган диван бўлган.
Дастлабки икки йил давомида Centrum авиаюкларни экспедиторлик қилиш билан шуғулланган: бир нечта мижозларнинг юкларини бирлаштириб, уларни ташиш учун самолётларни ижарага олган. Пандемия давридаги талабнинг ўсиши компанияга 2022 йилда ўзининг биринчи самолёти — Boeing 747−200 °F юк кемасини харид қилиш имконини берган. Тахминан бир йил ўтгач, ушбу эскирган юк кемаси сотиб юборилган ва компания янгироқ самолётларни ижарага олишга ўтган.
Ҳозирда Centrum юк ва йўловчи авиакомпаниялари, туристик компания, логистика марказлари, портлар ва темирйўл вагонларини бошқармоқда. Bloomberg маълумотларига кўра, 2025 йилда гуруҳнинг даромади 1 миллиард долларни ташкил этди, ходимлар сони эса 5000 нафарга етди.
Хабарларга кўра, компания Ўзбекистон авиаюк бозорининг 40% дан ортиғини ва йўловчи ташиш бозорининг 30% гача қисмини назорат қилади. Абдураҳмонов келгуси йил давомида бу улушни 50% гача ошириш ниятида эканини маълум қилди.
Centrum, шунингдек, Хитой ва Европани Марказий Осиё ҳамда Кавказ орқали боғлайдиган Ўрта коридор бўйлаб мультимодаль юк терминаллари тармоғини кенгайтиришни режалаштирмоқда. Компания темирйўл вагонлари ва юк машиналари паркини кўпайтириш, шунингдек, Каспий денгизи орқали юк пароми қатновини ривожлантириш ниятида.
Гуруҳнинг 2026−2027 йиллардаги инвестициялари 100 миллион доллардан ошиши кутилмоқда. Centrum бу маблағнинг ярмидан кўпини молиявий институтлар ва соҳа ҳамкорлари ҳисобидан жалб қилишни режалаштирмоқда.
Гуруҳ Тошкентдан тахминан 100 км узоқликда Ўзбекистондаги энг йирик ички логистика маркази (ёки қуруқ порт)ни бошқаради ва пойтахтнинг келажакдаги аэропорти ёнида янада йирик объектни қурмоқда. Компания аллақачон мамлакатдаги энг йирик контейнер платформалари оператори ҳисобланади ва бу сегментда ҳам етакчи ўйинчи бўлиш учун систерналар паркини 3000 донагача кенгайтиришни режалаштирмоқда.
Centrum, шунингдек, транзит вақтини қисқартириш ва харажатларни ушлаб туриш мақсадида денгиз ва ҳаво орқали бирлаштирилган ташувларни ривожлантирмоқда. Абдураҳмоновга кўра, бундай формат ишлаб чиқариш жадваллари қатъий бўлган ишлаб чиқарувчилар учун талабгир бўлиши мумкин.
Компания Марказий Осиёда йўловчи авиақатновларини ҳам кенгайтирмоқда, у ерда боғлиқликнинг чеклангани ва катта масофалар кўплаб йўловчиларни автомобиль ва темирйўл транспортидан фойдаланишга мажбур қилади. Ташувчи аллақачон Уральск, Ўш ва Қўстанайга рейсларни йўлга қўйган, минтақа пойтахтлари билан кундалик қатновларни ривожлантирмоқда, шунингдек, узоқ масофали йўналишларни — Деҳли, Лаҳор, Жидда ва Европа шаҳарларигача кенгайтирмоқда.
Bloomberg маълумотларига кўра, гуруҳда 500 нафар учувчи ишлайди. Яқинда компания биринчи аёл учувчини тайёрлади, яқин орада иккинчиси ҳам кутилмоқда.
Gazeta аввалроқ Centrum Holding 2026 йил охиригача оммавий бозорга чиқишни режалаштираётгани ҳақида ёзган эди. Компанияда таъкидлашларича, акцияларни жойлаштиришнинг асосий вазифаларидан бири — флотни кенгайтириш, янги йўналишларни йўлга қўйиш, техник базани мустаҳкамлаш ва инфратузилмани ривожлантириш орқали барқарор ўсиш учун инвестицияларни жалб қилишдир.
Ҳозирги вақтда Centrum Air флоти 16 та Airbus авиалайнеридан иборат. 2025 йил охирида компания битта тор фюзеляжли A320 ва битта кенг фюзеляжли A330, шунингдек, февраль ойида яна битта самолёт қабул қилиб олди.
«2026−2027 йиллар истиқболида флотни 25 ва ундан ортиқ самолётгача янада кенгайтириш режалаштирилган. Ва бу фақат йўловчи ташувчи кемалар. Улардан ташқари, биз юк ташувчи флот ва ерусти транспорт воситалари паркини кўпайтириш устида ҳам ишлаяпмиз», — дея хабар берди компания.
АҚШнинг Oppenheimer ва Citibank банклари Ўзбекистоннинг Centrum Holding компанияси акцияларини бирламчи оммавий жойлаштириш (IPO) бўйича андеррайтерлари бўлади. Ҳолдингни 2 миллиард доллар қийматида баҳолаган ҳолда 600 миллион доллар жалб қилиш режалаштирилган, бу эса уни Марказий Осиёдаги энг қиммат компаниялардан бирига айлантиради.