Fitch Ratings халқаро рейтинг агентлиги UzAuto Motors автомобиль компаниясининг кредит рейтингини «BB-»дан «BB»га оширди. Рейтинг бўйича прогноз — «барқарор».
Рейтингнинг оширилиши компаниянинг мустақил кредит профили «b-»дан «b»га яхшилангани билан боғлиқ. Fitch буни евробондларнинг муваффақиятли қайта молиялаштирилгани, ликвидлик захираси ошгани ҳамда 2026−2029 йилларда эркин пул оқими ижобий бўлиши кутилаётгани билан изоҳлади.
UzAuto Motors рейтинги, шунингдек, агентликнинг компаниянинг билвосита акциядори ҳисобланган Ўзбекистон ҳукумати томонидан қўллаб-қувватлаш эҳтимоли «ўта юқори» деган баҳоси билан ҳам таъминланади. Натижада автомобиль ишлаб чиқарувчининг рейтинги мамлакатнинг суверен рейтинги — «BB»га тенглаштирилди.
Евробондларни қайта молиялаштириш
2025 йил ноябрь ойида UzAuto Motors 2026 йил май ойида сўндирилиши лозим бўлган 300 млн долларлик евробондларни қайта молиялаштирди. Компания 2030 йил ноябрь ойида сўндириладиган 350 млн долларлик янги облигацияларни чиқарди.
Олинган маблағлар аввалги евробондлар ва маҳаллий банклар кредитларининг бир қисмини сўндиришга йўналтирилди. Fitch баҳосига кўра, қайта молиялаштириш ва ликвидликнинг яхшиланиши компания мустақил кредит профилининг оширилишига асосий омил бўлган.
2025 йил якунига кўра, UzAuto Motors`нинг пул маблағлари ҳажми бир йил аввалги 42,8 млн долларга нисбатан 89,5 млн долларга етган. Бундан ташқари, компания экспорт-кредит агентлиги кредит линияси ва синдикатлашган қарз доирасида яна 70 млн доллардан фойдаланиш имкониятига эга бўлган.
Fitch 2026−2029 йилларда UzAuto Motors ликвидлиги ижобий эркин пул оқими ҳисобидан қўллаб-қувватланишини кутмоқда. Бунга айланма капиталга бўлган эҳтиёжнинг қисқариши, жумладан, компания илгари жисмоний шахсларга тақдим этган автокредитларнинг босқичма-босқич қайтарилиши ҳисса қўшиши керак.
Шу билан бирга, агентлик айланма капиталдаги ўзгаришлар пул оқими ва ликвидликни ёмонлаштириши мумкинлигидан огоҳлантирди.
Сотувлар
Сўнгги икки йил давомида UzAuto Motors`нинг тушуми ва фойдалилиги Ўзбекистонда талабнинг сусайиши ҳамда кредитлаш шароитларининг ёмонлашиши туфайли босим остида бўлди.
Бироқ, 2025 йилда компания қарийб 400 мингта автомобиль сотди. Ички бозорда битта автомобилнинг ўртача нархи ўтган йил июль ойидаги 10 минг доллардан 10,6 минг долларгача ошди.
Тушум 4,1 млрд долларни, Fitch методологияси бўйича EBITDA (қарзлар бўйича фоизлар, солиқлар ва амортизация ҳисобга олинмасдан компаниянинг асосий фаолиятидан олинган фойда) эса 355 млн долларни ташкил этди. Ҳар икки кўрсаткич агентлик прогнозларидан — мос равишда 3,7 млрд ва 307 млн доллардан юқори бўлди.
Шу билан бирга, эркин пул оқими манфийлигича қолиб, минус 52 млн долларни ташкил этди. Бунинг асосий сабаби жисмоний шахсларнинг уларга берилган автокредитлар бўйича қарздорлиги ошгани бўлди.
Fitch 2026 йилдан бошлаб қарздорлик қайтарилиши ва UzAuto Motors аҳолига автомобиль харидини тўғридан-тўғри молиялаштириш амалиётидан воз кечиши ортидан пул оқими ижобий бўлишини кутмоқда.
Ишлаб чиқариш 400 мингта автомобилгача ошиши мумкин
Fitch`нинг базавий прогнозига кўра, 2026 йилда UzAuto Motors сотувлари 1,3 фоизга ўсиб, 400 мингта автомобилга етади. 2026−2028 йилларда битта автомобилнинг ўртача нархи 10,8 минг доллар даражасида бўлиши кутилмоқда.
Тушум 2026 йилда 4,4 млрд долларгача ўсиши ва 2029 йилга келиб босқичма-босқич 4,7 млрд долларга етиши мумкин.
EBITDA бўйича рентабеллик 2026 йилда 8,6% даражасида бўлиши, сотувлар ҳажми ошиши ҳисобига 2029 йилга келиб 9,5 фоизгача ўсиши прогноз қилинмоқда.
2026−2029 йилларда капитал харажатлар ўртача тушумнинг 1,4 фоизини ташкил этиши кутилмоқда. Дивиденд тўловлари 2026 ва 2027 йилларда фойданинг 25 фоизи, 2028 ва 2029 йилларда эса 30 фоизи даражасида прогноз қилинмоқда. Прогнозга қўшилиш ва қўшиб олиш (M&A) битимлари киритилмаган.
Давлат ва General Motors`га боғлиқлик
Давлат UzAuto Motors акцияларининг 99,7 фоизига эгалик қилади. Шу билан бирга, компания акцияларнинг 5 фоизигача қисмини бозорга жойлаштириш имкониятини кўриб чиқмоқда.
Fitch баҳосига кўра, давлат компания устидан қатъий назоратни сақлаб қолмоқда, жумладан, йирик инвестициялар ва молиялаштиришни жалб қилишни келишиб олади. Шунингдек, UzAuto Motors автомобиллар, айниқса бюджет сегментидаги моделлар нархини белгилашда ҳукумат билан ҳамкорлик қилади.
Агентлик компанияга давлат томонидан аввал кўрсатилган қўллаб-қувватлашни «кучли» деб баҳолади. Бу солиқ имтиёзлари, акциядорлик қарзлари ва бошқа ишлаб чиқарувчилар учун импорт божларининг сақлаб қолинишини ўз ичига олган.
Fitch, шунингдек, UzAuto Motors`нинг иқтисодиёт учун аҳамиятини ҳам қайд этади. Компания мамлакатдаги ягона йирик миллий автомобиль ишлаб чиқарувчи ҳисобланади ва бевосита ёки билвосита 30 мингдан ортиқ кишини иш билан таъминлайди. Автомобиллар савдоси ва у билан боғлиқ кредитлаш мамлакат банк тизими учун муҳим аҳамиятга эга.
Бундан ташқари, UzAuto Motors Ўзбекистондан евробондлар чиқарган биринчи корпоратив эмитентга айланган. Агентлик фикрича, компания дефолти мамлакат ва бошқа давлат компанияларининг халқаро бозорларда қарз жалб қилиш имкониятларига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.
Шу билан бирга, UzAuto Motors`нинг мустақил кредит профили бизнес кўламининг нисбатан кичиклиги, сотувларнинг асосан Ўзбекистон бозорида жамлангани, маҳсулотлар қаторининг торлиги ҳамда ўзининг кучли бренди мавжуд эмаслиги билан чекланмоқда.
Компаниянинг ишлаб чиқариш фаолияти тўлиқ General Motors билан тузилган узоқ муддатли лицензия шартномасига боғлиқ бўлиб, у Америка автомобиль концерни технологияларидан фойдаланиш имконини беради.
Рейтингга нима таъсир қилиши мумкин?
Ўзбекистоннинг суверен рейтинги ёмонлашса, UzAuto Motors`нинг давлат билан алоқалари сусайса, давлат қўллаб-қувватлаши камайса, шунингдек, EBITDA`га нисбатан қарз юки узоқ вақт давомида 2,8 баробардан юқори бўлса ёки эркин пул оқими манфийлигича қолса, компания рейтинги пасайтирилиши мумкин.
Рейтинг мамлакатнинг суверен рейтинги яхшиланиши ва UzAuto Motors`нинг мустақил молиявий профили мустаҳкамланиши ҳолатида оширилиши мумкин. Бунинг учун қарз юки барқарор равишда 1,3 баробардан паст бўлиши, эркин пул оқими рентабеллиги эса 2 фоиздан юқори бўлиши лозим.
Fitch 2026 йил охирига келиб UzAuto Motors ихтиёрида эркин фойдаланиш мумкин бўлган тахминан 33 млн доллар пул маблағи бўлишини кутмоқда. Агентлик бу миқдорни айланма капиталнинг йил давомидаги тебранишларини қоплаш учун етарли деб ҳисоблайди.
Компаниянинг асосий қарз воситаси 2030 йил ноябрь ойида сўндириладиган евробондлар бўлиб қолмоқда.
Янги ўйинчилар, жумладан, BYD компанияси келиши Ўзбекистон автомобиль бозори ривожланишига туртки бўлмоқда. Аммо рақобат UzAuto Motors’нинг устун мавқеини сақлаш учун тартибга солиняпти, дея қайд этди Moody’s агентлиги. Компания эски моделлар қатори билан ички бозорга боғлиқ ҳолда қолмоқда.
2025 йил якунларига кўра, Ўзбекистонда 457,9 мингта енгил автомобиль ишлаб чиқарилди, бу бир йил аввалгига нисбатан 6,7 фоизга кўп. Умумий ўсишга қарамай, Cobalt, Damas ва Onix оммавий моделлари ишлаб чиқарилиши қисқарди. Chevrolet`нинг бозордаги улуши 83,2 фоизгача пасайди, Хитой ва бошқа брендлар ишлаб чиқариши эса бир неча баробар ошди.