19 июнь куни жиноят ишлари бўйича Кармана тумани (Навоий вилояти) судида Россия-Украина урушида Россия томонида жанг қилган 32 ёшли фуқаро С.А.га нисбатан жиноят иши кўриб чиқилди. Gazeta суд ҳужжати билан танишди.
Суд материалларига кўра, С.А. 2025 йил октябрь ойида мавсумий ишлаш мақсадида Россияга кетган ва Москва шаҳрида хусусий корхонада озиқ-овқат етказиб бериш билан шуғулланган.
Ҳужжатларга кўра, 2025 йил апрель ойида у гиёҳвандлик воситалари савдосида гумон қилиниб қўлга олинган. Кейинчалик Россия суди уни мамлакат Жиноят кодексининг 228-моддаси (гиёҳвандлик воситаларини ноқонуний сотиб олиш, сақлаш ва ташиш) билан 8 йилга озодликдан маҳрум қилган.
Бироқ 2025 йил октябрь ойида Россия Жиноят кодексининг 80.2-моддаси (сафарбарлик, ҳарбий ҳолат ёки уруш даврида ҳарбий хизматни ўташ муносабати билан жазодан озод қилиш) қўлланилиб, у қамоқдан озод этилган ва Россия Қуролли кучлари сафига қабул қилинган.
Суд ҳужжатларида қайд этилишича, С.А. аввал Ростов шаҳридаги 24776-сонли ҳарбий қисмга, кейин эса Украинанинг Донецк шаҳридаги ҳарбий лагерга юборилган.
2026 йил февраль ойида Мариуполь яқинидаги ҳарбий лагерда жанговар тайёргарликни давом эттирган. 8 март куни эса Запорожье вилоятидаги ҳарбий лагерга Украина томонидан амалга оширилган ҳужум вақтида снаряд портлаши оқибатида тан жароҳати олган.
Шундан сўнг у Астрахан шаҳридаги ҳарбий госпиталда даволанган.
Суд материалларига кўра, 2026 йил 14 апрель куни С.А. Ўзбекистоннинг Москвадаги элчихонасига мурожаат қилиб, Россия-Украина урушида қатнашганини ҳамда хорижга чиқиш паспорти жазони ижро этиш муассасасида қолганини яшириб, уни йўқотганини маълум қилган. Шу асосда унга Ватанга қайтиш гувоҳномаси расмийлаштирилган.
2026 йил 17 апрель куни у мазкур ҳужжат билан Россиядан чиқиб, «Яллама» чегара-божхона пости орқали Ўзбекистонга қайтган.
Судланувчининг кўрсатмалари
«Полиция аввал урушга боришни таклиф қилди, рад этганимдан кейин сумкамдан наркотик топишди»
Судда кўрсатма берган С.А.нинг айтишича, у 2025 йил январь ойида ишлаш мақсадида Россияга кетган. Аввал Калуга вилоятидаги иссиқхонада ишлаган, кейин эса Москвага кўчиб, юк ташувчи ва етказиб бериш хизматида меҳнат қилган.
Унинг сўзларига кўра, 2025 йил 14 апрель куни кечқурун полиция ходимлари уни тўхтатиб, урушга боришни таклиф қилган. У рози бўлмагач, полиция унинг сумкасини текшириб, гиёҳвандлик моддаси борлигини айтган.
С.А.нинг таъкидлашича, шундан сўнг унга нисбатан РФ Жиноят кодексининг 228-моддаси (гиёҳвандлик воситаларини ноқонуний сотиб олиш, сақлаш ва ташиш) 4-қисми бўйича жиноят иши қўзғатилган, хорижга чиқиш паспорти, ID-картаси ва ҳарбий гувоҳномаси олиб қўйилган. Кейинчалик суд уни 8 йилга озодликдан маҳрум қилган.
«Қамоқдан чиқиш учун урушга боришим кераклигини айтишди»
Судланувчининг айтишича, жазони ўташ вақтида колония ходимлари бир неча марта урушга боришни таклиф қилган. 2026 йил 24 январь куни у бошқа маҳкумлар билан Ростов шаҳридаги ҳарбий қисмга олиб борилган.
Унинг сўзларига кўра, у ерда ўзини ҳарбий полиция ходими деб таништирган шахс унга қамоқдан чиқиши учун ҳарбий хизмат шартномасини имзолаши лозимлигини айтган.
«Ҳужжатни ўқиганимда бу ҳарбий хизматга қабул қилиш шартномаси эканини билдим ва унга имзо чекдим. Мен билан бирга яна қарийб 50 нафар маҳкум, жумладан, ўзбек ва тожиклар ҳам шартномани имзолади», — деди у.
С.А.нинг кўрсатмасига кўра, улар Донецк вилоятидаги ҳарбий лагерга олиб борилган, унга АК-74 автомати, бронежилет, шлем, тиббий жиҳозлар ва бошқа ҳарбий анжомлар берилган. Ҳар куни жисмоний ва тактик тайёргарлик машғулотлари ўтказилган, қуролдан ўқ отиш, граната улоқтириш, биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш ҳамда ярадорларни эвакуация қилиш ўргатилган.
«Дрон ҳужумида яраландим»
С.А.нинг айтишича, 2026 йил 7 март куни Украина томонидан дрон ҳужуми бошланган. Эртаси куни ерости казармасидан чиққан вақтида ҳужум оқибатида жароҳат олган.
Унинг сўзларига кўра, аввал Мариуполда, кейин Ростов ва Астрахандаги ҳарбий госпиталларда даволанган.
Судланувчи билдиришича, кейинчалик Владивостокка юборилиш ўрнига Москвага бориб, Ўзбекистон элчихонасига мурожаат қилган.
Унинг айтишича, элчихона ходимларига урушдан қочганини айтган, аммо қамоқда бўлгани ва ҳужжатлари полицияда қолганини яширган. Шу асосда унга Ватанга қайтиш гувоҳномаси расмийлаштирилган.
2026 йил 17 апрель куни у Қозоғистон орқали «Яллама» чегара пости орқали Ўзбекистонга қайтган.
Судланувчининг айтишича, Ўзбекистонга қайтганидан кейин, 2026 йил 18 апрель куни отаси профилактика инспекторига унинг Қозоғистон орқали қайтгани ва жароҳат олганини маълум қилган. Шундан сўнг профилактика инспектори С.А. билан суҳбат ўтказиб, анкета саволларини тўлдирган.
С.А. судда қилмишидан пушаймонлигини билдириб, оилада ягона боқувчи экани, уч нафар вояга етмаган фарзанди борлиги, танасида ҳали ҳам мина парчалари қолгани ва даволанишда давом этаётганини инобатга олиб, суддан енгиллик беришни сўраган.
Гувоҳлар кўрсатмалари
Гувоҳ сифатида сўроқ қилинган судланувчининг отаси У.Т.нинг айтишича, ўғли қамоқда бўлган вақтида бир неча марта телефон қилиб, уни урушга боришга мажбурлашаётганини айтган. Унинг сўзларига кўра, кейинчалик ўғли билан алоқа узилган, орадан бир ой ўтиб эса у жароҳатлангани ҳақида хабар берган.
Гувоҳнинг билдиришича, шундан сўнг, 2026 йил 26 март куни у Ташқи ишлар вазирлигига ўғлини Ўзбекистонга қайтаришда амалий ёрдам сўраб мурожаат қилган. Жавоб олмагач, 4 апрель куни мурожаатлар портали орқали яна мурожаат йўллаган. Кейин унга Ташқи ишлар вазирлиги вакили Навоий вилоятига келиши ҳақида хабар берилган.
Отасининг айтишича, у ўғлига Москвадан кетмасдан Ўзбекистон элчихонасига мурожаат қилишни маслаҳат берган. С.А. элчихонадан Ватанга қайтиш гувоҳномасини олгач, Қозоғистон орқали йўлга чиққан. Отаси эса уни кутиб олиш учун Қизилўрда вилоятига бориб, кейин ўғлини Ўзбекистонга олиб келган.
Ҳукм
Суд С.А.ни Жиноят кодексининг 154-моддаси 1-қисми (Ёлланиш) билан айбдор деб топди.
Жазо тайинлашда суд унинг айбига тўлиқ иқрор бўлгани, қилмишидан чин кўнгилдан пушаймонлиги, оилада ягона боқувчи экани, уч нафар вояга етмаган фарзанди борлиги, яшаш жойидан ижобий тавсифлангани, танасида ҳали ҳам мина парчалари сақланиб қолгани ва даволанишни давом эттираётганини, шунингдек, жиноят оиласининг Ташқи ишлар вазирлигига мурожаатидан сўнг фош этилганини инобатга олди.
Натижада унга Жиноят кодексининг 57-моддаси (Енгилроқ жазо тайинлаш) қўлланилиб, 4 йил озодликни чеклаш жазоси тайинланди.
Ҳукмга мувофиқ, маҳкум даволаниш учун тиббий муассасага бориш ҳолатларидан ташқари, иш жойига бориш ва қайтиш учун зарур вақтдан бошқа пайтларда яшаш манзилини тарк эта олмайди. Шунингдек, пробация органининг розилигисиз яшаш жойини ўзгартириши тақиқланди.
Суд унинг хулқ-атвори устидан назоратни Кармана тумани ИИБ пробация бўлинмаси зиммасига юклади. Ҳукм қонуний кучга киргач, С.А.га нисбатан қўлланилган «муносиб хулқ-атворда бўлиш ҳақида тилхат» эҳтиёт чораси бекор қилинади.