Англия ва Аргентина терма жамоалари ўртасидаги ҳар қандай учрашув уларнинг футболдаги рақобати аллақачон спорт чегараларидан чиқиб кетганини ёдга олиш учун бир баҳонадир. Гап фақатгина «Фолкленд ороллари кимники?» деган саволда ёки 1982 йилги урушда ҳам эмас. Ҳаммаси баҳсли ҳудудлар туфайли келиб чиққан инглиз-аргентин можаросидан анча олдин бошланган. 1966 йилда, Англия мезбонлик қилган Жаҳон чемпионатида аргентиналиклар Жефф Ҳерстнинг чорак финалдаги голини «аср талончилиги» деб атаганди. 1986 йилда эса Диего Марадонанинг «худонинг қўли» билан урган голи ҳакамлар эътиборидан четда қолган. 1998 йилда — Диего Симеоненинг симуляцияси Дэвид Бекҳэмнинг майдондан четлатилишига сабаб бўлган. Мана бу сафар ҳам ижтимоий тармоқлар ушбу қарама-қаршиликнинг нечоғлиқ шиддатли ва қизғин бўлишига ишора қилувчи постлар билан тўлиб кетди.
Фото: Англия футбол ассоциацияси
Атлантадаги Mercedes-Benz Stadium стадионида бўлиб ўтган биринчи бўлимни сира ҳам «қизиқарли ва шиддатли ўтди» деб бўлмайди. Тўғри, қоидабузарликлар бўлди, карточкалар устида америкалик ҳакам Исмаил Эльфат билан баҳслашишди. Бироқ тинимсиз тўхталишлар ва курашлар сабаб ўйин худди биллур стакандек парчаланиб кетди.
Ҳар икки жамоа дастлабки 45 дақиқада рақиб дарвозаси томон бирорта ҳам аниқ зарба йўллай олмай, Жаҳон чемпионатларининг ўзига хос антирекордини ўрнатди (биринчи бўлим якунларига кўра кутилган голлар коэффициенти — Xg — 0,08). Совет журналистикасининг бироз унутилган «дарвозаларсиз ўйин» деган ибораси танаффус олдидан аксарият шарҳларда мустаҳкам жой олди.
Фото: ФИФА
Иккинчи бўлим бошида инглизлар томонидан киритилган гол ўша пайтгача анча зерикарли кечаётган ўйиннинг ягона ёрқин вазиятига айланиб, майдондаги умумий манзарага мутлақо зид келиб қолди. Ҳарри Кейн тўпни ўнг қанотга узатди, Николас Тальяфико эса чиройли «қайчи услубида» тўпни қайтаришга уринди, бироқ буни шунчалик уқувсизлик билан бажардики, Деклан Райс қайтган тўпни дарҳол илиб кетди ва Морган Рожерсга узатди. У эса тўпни узоқ устун яқинига етказиб берди, у ерда ўз вақтида пайдо бўлган Энтони Гордон ҳисобни очди — 0:1.
Азалдан шаклланган анъанага кўра, Англия терма жамоаси шундан сўнг бор эътиборини ҳимояга қаратди — аргентиналиклар «шерлар» жарима майдончасига худди тиғиз вақтда тирбанд метро вагонига киришга уринаётган йўловчидек катта қийинчилик билан кириб борарди. Фақатгина маҳоратли Жулиано Симеоне бир сафар жарима майдончаси ичида зарба бериш учун қулай вазиятга чиқди, аммо сергак ва чаққон Жед Спенс тўпни унинг оёғидан олиб қўйишга улгурди.
Бунинг устига, Жордан Пикфорд ҳам ўз ўйинини топиб олди. Иккинчи бўлимда инглизлар дарвозабони қайтариш умуман имконсиз деб ҳисобланган бир нечта хавфли зарбаларни бартараф этди. Айниқса, 70-дақиқадаги вазият жуда ҳайратланарли бўлди: Лионель Месси ўнг қанотдан жарима майдончаси марказига идеал узатмани амалга оширди, у ерда майдонга янги тушган Николас Гонсалес Марк Гехини ортда қолдириб, яқин масофадан бош билан зарба берди. Пикфорд ўзининг ажойиб реакциясини кўрсатиб, тўпни чиқариб юборди ва турнирнинг сўнгги ойлардаги энг эсда қоларли сейвларидан бирини ижро этди.
Фото: Англия футбол ассоциацияси
Шу пайт стадиондаги кўп минг кишилик инглиз мухлислари хори ўз имкониятларидан ҳам аълороқ ҳаракат қилиб, «Худо қиролни асрасин» ва «Ҳукмронлик қил, Британия!» қўшиқларини бир овоздан, жуда тиниқ куйлаб юборди. Ушбу учрашув ҳақидаги тезкор таҳлилларда «инглиз футболи қайтди» деган жўшқин фикрларни кўришни истаб турган бир вақтда, «шерлар» устози Томас Тухелнинг шахсан ўзи инглизларнинг орқасидан пичоқ урди.
Англиядаги футболга бағишланган барча кўрсатувларнинг бош мавзуларидан бири, шубҳасиз, Тухелнинг асосий вақт тугашига 20 дақиқа қолганда амалга оширган қўрқоқона алмаштиришлари бўлади: у гол муаллифи Гордонни ҳимоячи Эзри Консага алмаштирди, сўнгра майдонга яна бир ҳимоячи — Дэн Бёрнни туширди, ваҳоланки, жамоа ҳисобда олдинда бораётган эди ва рақибни бутунлай таслим этиши мумкин эди.
Ўтган қишда Англия миллий терма жамоасини бошқарувига олган немис мутахассиси ўзи энг яхши уддалайдиган иш билан шуғулланиши керак эди: ҳимояда тартиб ўрнатиш, мураккаб тактик схемаларни йўлга қўйиш ва терма жамоага йирик турнирларнинг бош фаворити мақомини қайтариш. Аммо якунда у ўз ихтиёрида бўлган шунчалик кўп иқтидорлар оқимидан тўғри ва оқилона фойдалана олмади.
Унинг аргентиналик ҳамкасби Лионель Скалони бўлса жамоада ким майдонда тер тўкиб югуриши, ким эса ижодкор бўлиб ўйинни бошқариши кераклиги борасидаги мураккаб танловга Қатардаги зафарли ЖЧ-2022`даёқ ечим топган эди. Бу, биринчи навбатда, Лионель Мессига тегишли. У йиллар ўтиб тезлигини йўқотган бўлса-да, гўё қариш нималигини билмаётгандек. Ҳозир 39 ёшда бўлишига қарамай, Месси ҳамон тўпга биргина тегиниш орқали бутун ўйин суръатини ўзгартириб юбора олади. Бу сафар ҳам ҳамма ундан жарима майдонига тўп узатишини кутаётган бир пайтда, сардор кутилмаганда марказда турган Энцо Фернандесни топди. Энцо эса аргентиналикларнинг шу оқшом давомида ичида йиғилиб қолган бор алами ва кучини шу биргина зарбага жойлади — 1:1.
Фото: ФИФА
Аксарият бетараф мухлислар учун Англия футболдаги рационализмнинг тимсоли бўлиб қолмоқда, Аргентина эса атрофида ҳамиша шубҳа-гумонлар, эҳтирослар ва фитна назариялари ўралашиб юрадиган жамоадир. Бир неча дақиқа олдин кимлардир «альбиселесте»ни финалга атайлаб тортишаётганига ва тақдир яна Мессига ён босаётганига амин эди. Бироқ ҳал қилувчи паллада оддий бир ҳақиқат ойдинлашди: аргентиналиклар ўзларининг энг яхши футболларини намойиш этди, инглизлар эса йўқ.
«Шерлар» чорак финалнинг энг сўнгги дақиқаларида ўзлари мағлуб этган норвегияликларнинг аҳволига тушиб қолди. «Альбиселесте» эса шу лаҳзада бу оқшом ҳамма нарсага, ҳатто яна бир гол уришга ҳам қодирлигини ҳис қилди. Алексис Макаллистернинг зарбасидан сўнг қайтган тўпга Месси биринчи бўлиб етиб борди ва уни узоқ устун томон юмшоқ қилиб узатди, Лаутаро Мартинес эса майдон узра худди мағрур бургутдек парвоз қилиб, тўпни дарвозага йўллади — 2:1.
Фото: ФИФА
Ушбу турнирнинг бутун мантиғи шундаки, аргентиналиклар ҳамма нарсага — вазиятга, танқидларга, чарчоққа, ўз хатоларига ва ҳатто футбол арифметикаси қонунларига зид равишда тўп сурмоқда. Айнан қийинчиликларга чап бера олиш қобилияти — ҳозирги Аргентина терма жамоаси юқори классга эга эканининг асосий белгиларидан биридир (балки биринчисидир). Улар буни Испанияга қарши бўлиб ўтадиган финал баҳсида яна бир бор исботлашга ҳаракат қилади. Инглизлар эса бир кун аввал французлар билан учинчи ўрин учун курашади.
Голлар: Фернандес (85), Лаутаро Мартинес (90+2) — Гордон (55)
Аргентина: Э. Мартинес, Молина (Монтиэль, 72), Ромеро, Лисандро Мартинес, Тальяфико (Лаутаро Мартинес, 81), Отаменди (Паредес, 72), Симеоне (де Пауль, 72), Фернандес, Макаллистер, Альварес, Месси
(Изоҳ: Аслиятдаги таркибда ўзгаришлар хронологиясида кичик чалкашлик бор, таржима асл матнга мос равишда сақланди)
Англия: Пикфорд, Стоунз (Рэшфорд, 90+6), Гехи, Спенс (Тони, 90+6), Джеймс (О’Райли, 82), Райс (Берн, 82), Андерсон, Беллингем, Гордон (Конса, 72), Роджерс, Кейн
Огоҳлантиришлар: Андерсон, Л. Мартинес, Ромеро, Де Поль
Статистика
Видео