Ўзбекистон электр тармоқларида йилнинг биринчи ярмида электр энергияси йўқотишлари 17,2 фоизни ёки 4,8 млрд кВт/соатни, табиий газ йўқотишлари эса 7,6 фоизни ёки 797 млн куб метрни ташкил этди. Бу ҳақда 21 июль куни бўлиб ўтган йиғилишда президент Шавкат Мирзиёев маълум қилди.
Давлат раҳбари тармоқлардаги йўқотишларни камайтириш орқали даромадни ошириш бўйича етарли иш олиб борилмаётганини таъкидлади. Шу билан бирга, келгуси ўн йилда мамлакат энергетика инфратузилмасини ривожлантириш учун 8 млрд доллар талаб этилади.
Йиғилишда, шунингдек, ҳудудий газ тармоқлари корхоналарида меҳнат унумдорлиги қўшни мамлакатларга нисбатан 1,5−2 баробар пастлиги ҳам қайд этилди.
Президент энергетика соҳасидаги юқори йўқотишлар муаммосини апрель ойидаги йиғилишда ҳам кўтарган эди. Ўшанда 44 та туманда электр энергияси йўқотишлари 20 фоиздан ошгани маълум қилинган. Шавкат Мирзиёев «хулоса қилмаган» электр тармоқлари корхоналари раҳбарларини лавозимидан озод этиш ва янги раҳбарият олдига йўқотишларни камида икки баробар қисқартириш вазифасини қўйишни топширган эди.
2024 йил февраль ойида президент ҳузурида ўтказилган йиғилишда Ўзбекистон 1 долларлик ялпи ички маҳсулот яратиш учун дунёдаги ўртача кўрсаткичдан 2,5 баробар кўпроқ энергия сарфлаши таъкидланган эди. Ўша пайтда электр тармоқларидаги йўқотишлар 14 фоиз, табиий газ йўқотишлари эса 7 фоиздан ортиқ деб баҳоланган.
Жаҳон банки 2024 йилда Ўзбекистон тақсимлаш электр тармоқларидаги техник йўқотишларни тахминан 13 фоиз деб баҳолаган. Банк маълумотларига кўра, тақсимлаш инфратузилмасининг ярмидан кўпи 30 йилдан ортиқ вақтдан буён фойдаланиб келинмоқда. Бу эса ортиқча юкланишлар, электр энергияси йўқотишлари ва аварияларга олиб келмоқда.
Июль ойи бошида президентга, шунингдек, 881 та маҳалладаги 220 мингта хонадоннинг газ таъминоти уч босқичли тизимдан икки босқичли тизимга ўтказилаётгани ҳақида ҳам ахборот берилган эди. Лойиҳанинг мақсадларидан бири газнинг технологик йўқотишларини қисқартириш деб айтилган.
Магистрал газ ташиш инфратузилмасининг ҳолати ҳам алоҳида муаммо бўлиб қолмоқда. Жаҳон банки баҳосига кўра, модернизация ишлари амалга оширилмаса, 2030 йилга келиб «Ўзтрансгаз» тармоғидаги умумий йўқотишлар 1,75 млрд куб метрга етиши мумкин. Бу тахминан 228 млн доллар миқдоридаги олинмай қолган даромадга тўғри келади. Ушбу баҳолаш зарур ишлар бажарилмаган сценарийдаги жамғарилган йўқотишларга тааллуқли.