Хитой — Қирғизистон — Ўзбекистон темирйўли қурилиши лойиҳаси муддатидан камида бир йил олдин якунланиши мумкин. Бу ҳақда транспорт вазири Илҳом Маҳкамов «Ўзбекистон 24» телеканалига берган интервьюсида маълум қилди.
Унинг сўзларига кўра, томонлар чегарадан ўтиш вақтини қисқартириш, транспорт-логистика тўсиқларини бартараф этиш, рухсатнома ҳужжатларини электрон шаклга ўтказиш, истиқболда эса рухсатномасиз ташувларга ўтишга келишиб олган.
У ҳамкорликнинг асосий йўналишларидан бири сифатида Хитойдан Ўзбекистонгача темирйўл қурилишини тилга олиб, уни «энг йирик тарихий мегалойиҳалардан бири» деб атади.
«Бугунги кунга қадар қурилиш ишларининг қарийб 17 фоизи бажарилди. Саккизта йирик кўприк қурилиши давом этмоқда. Ҳозирда объектда 10 мингдан ортиқ киши ва 7000 дан зиёд махсус техника ишламоқда. Давлат раҳбарининг назорати остида камида беш йилга мўлжалланган лойиҳани камида бир йил олдин якунлаш мумкинлигига шахсан ишонч ҳосил қилдик», — деди Транспорт вазирлиги раҳбари.
У шунингдек, Қирғизистон ҳудуди орқали Хитой ва Ўзбекистон ўртасидаги ташувлар ҳажми етти бараварга ошганини маълум қилди.
«Ўзбекистон учун бу транзит салоҳиятини мустаҳкамлашнинг янги имкониятидир. Ушбу йўналиш Хитой билан транспорт-логистика алоқаларида қўшимча муқобил коридорга айланиши мумкин», — дея таъкидлади транспорт вазири.
Икки давлат раҳбарларининг мулоқоти доирасида президент Шавкат Мирзиёев Хитой — Қирғизистон — Ўзбекистон темирйўли қурилишини минтақанинг геосиёсий мавқеини ўзгартирадиган «аср қурилиши» деб атаганди.
Темирйўл лойиҳаси ҳақида
Хитой — Қирғизистон — Ўзбекистон темирйўли қурилиши 2024 йил 27 декабрь куни Жалолободда бошланган. «Кыргыз темир жолу» (ҚТЖ) давлат корхонаси бош директори Азамат Сакиев ўшанда қурилиш 6 йилга яқин давом этиши мумкинлигини маълум қилган эди. «Ўзбекистон темир йўллари» раҳбарининг биринчи ўринбосари Ҳикматулла Раҳметов 2025 йил ноябрь ойида лойиҳа дастлабки жадвалдан тезроқ амалга оширилаётгани ва 6 йил ўрнига 4 йилда якунланиши мумкинлигини таъкидлаган эди.
Хитойни Марказий Осиё давлатлари билан боғлайдиган темирйўл тармоғини қуриш лойиҳаси 25 йилга яқин муҳокама қилинган. Йўналишнинг бир нечта вариантлари, жумладан, Хитойдан Қирғизистон орқали Ўзбекистонга, сўнг Туркманистон, Эрон ва Туркияга ўтиш вариантлари кўриб чиқилган. Томонлар из кенглиги, шунингдек баландлиги ва бориш қийин бўлган ҳудудлардан ўтувчи магистрал қурилишининг қиймати ва унинг йўналиши бўйича бир қарорга кела олишмаётган эди. Бу лойиҳа Россия ва Қозоғистонга бўлган қарамликни камайтириши кутилмоқда.
Ҳужжатга кўра, халқаро транспорт коридори қурилиши «Қашғар — Торугарт — Макмал — Жалолобод — Андижон» йўналишининг комбинациялашган варианти бўйича амалга оширилади.
Хитой — Қирғизистон — Ўзбекистон темирйўлининг узунлиги 532,53 км ни ташкил этади, шундан 312 км га яқини Қирғизистон ҳудудидан ўтади.
Битим шартларига кўра, Хитой қўшма корхонадаги 51 фоиз улушга, Қирғизистон ва Ўзбекистон эса 24,5 фоиздан улушга эга бўлади.
Лойиҳа қиймати дастлабки ҳисоб-китобларга кўра 4,7 млрд долларни ташкил этади. Ушбу сумманинг қарийб 2,3 млрд доллари Хитой томонидан Хитой, Қирғизистон ва Ўзбекистон томонидан ташкил этилган қўшма лойиҳа компаниясига 35 йил муддатга кредит шаклида ажратилади. Кредитни қайтариш бевосита лойиҳа компанияси томонидан амалга оширилади. Қолган 2,3 млрд долларни қўшма лойиҳа компаниясининг устав капиталига киритиш режалаштирилган. Улушлар Хитой — 51%, Қирғизистон ва Ўзбекистон — 24,5% кўринишида тақсимланган.