Юнусобод туманининг 17-даҳасида, 22 ва 23-сонли кўп қаватли уйлар ҳамда 3-сонли тери-таносил касалликлари диспансери ўртасида жойлашган автотураргоҳ қарийб бир йилдан буён ярим бузилган ҳолатда турибди. Унинг ўрнида Тошкент шаҳри ҳокимининг 2024 йил 29 ноябрда қабул қилинган, пойтахтда давлат-хусусий шериклик асосида намунавий замонавий маҳалла марказларини барпо этиш бўйича пилот лойиҳани амалга оширишга доир ёпиқ қарорига мувофиқ, «Қадрдон» маҳалла фуқаролар йиғини учун беш қаватли бино қуриш режалаштирилган.
Автотураргоҳ қисқаргани сабабли аҳоли автомобилларини маҳалланинг тор кўчаларига қўйишга мажбур бўлмоқда. Бу эса махсус хизмат транспортлари ҳаракатига халал бериб, ҳовлиларни деярли тўлиқ автотураргоҳга айлантириб юборган.
Gazeta мухбирлари воқеа жойида бўлиб, қурилишга қарши чиқаётган кўп қаватли уйлар аҳолиси билан суҳбатлашди.
Можаро қандай бошланди
Аҳоли сўзларига кўра, 100 та автомобилга мўлжалланган автотураргоҳ 2013 йилда эски гаражлар ўрнида барпо этилган. Бироқ 2025 йил 13 октябрь куни ҳеч қандай огоҳлантиришсиз ҳовлига ишчилар келиб, автотураргоҳ иншоотларини демонтаж қилиш ишларини бошлаган.
«Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати ходимлари келиб, автомобилларнинг давлат рақамларини суратга олди, эгаларини иш жойидан чақиртирди. Шундан кейин бу ердаги барча машиналар олиб чиқиб кетилди», — деб эслайди 23-сонли уй раиси Раъно Абдусатторова.
Дастлаб автотураргоҳни тўлиқ бузиш режалаштирилган эди. Бироқ маҳалла аҳолисининг қаршилиги туфайли демонтаж ишлари тўхтатилди. Фақат шундан кейингина қурувчи ташкилот ўз режасини маълум қилди: автотураргоҳ ўрнида замонавий маҳалла биноси қад ростлаши керак эди. Аҳоли таъкидлашича, бунга қадар на йиғилиш ўтказилган, на улар билан мазкур лойиҳа юзасидан бирор марта муҳокама қилинган.
Кейинчалик маълум бўлишича, Тошкент шаҳри ҳокими 2024 йил 29 ноябрда қабул қилган қарорга асосан, 0,05 гектар майдон «Great Well Business» МЧЖга беш қаватли маҳалла маркази ҳамда унинг юқори қаватларида тижорат хоналарини қуриш учун ажратилган. Аҳоли мазкур қарор мавжудлигидан фақат 2026 йил январь ойида Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг мурожаатларига берган жавоби орқали хабардор бўлган. Шундан сўнг, 2026 йил февраль ойида улар судга мурожаат қилган.
Суд қандай қарор чиқарди?
Иш Тошкент туманлараро маъмурий судида 2026 йил 4 март куни кўриб чиқила бошланди. Суд жараёни олти суд мажлиси давомида ўтказилди. Шу йилнинг 15 май куни судья Б. Камилов раислигидаги суд аҳоли аризасини қисман қаноатлантириб, Тошкент шаҳри ҳокимининг қарорига илова қилинган 63-бандни ҳақиқий эмас деб топди. Ушбу бандга мувофиқ, 22 ва 23-сонли уйлар ҳамда тери-таносил касалликлари диспансери ўртасидаги ер майдони «Great Well Business» МЧЖга қурилиш ишларини амалга ошириш учун ажратилиши белгиланган эди.
Ҳокимлик ўз далили сифатида Президентнинг 2024 йил 16 январдаги ПҚ-25-сон қарорини келтирган. Мазкур қарорга кўра, амалдаги маҳалла биноси авария ҳолатида бўлса, таъмирга муҳтож бўлса ёки шаҳарсозлик меъёрларига жавоб бермаса, янги маҳалла марказини қуришга рухсат берилади. Ҳокимнинг баҳсли қарорида ҳам хоналар етишмаслиги ва бинода таъмирлаш ишларини ўтказиш зарурлиги қайд этилган. Бироқ суд талабига қарамай, ҳокимлик маҳалла биноси ҳақиқатан ҳам шундай ҳолатда бўлганини тасдиқловчи ҳеч қандай ҳужжатни тақдим этмаган.
Суднинг жойига чиққан ҳолда ўтказган кўздан кечирув давомида бинода авария ҳолати белгилари аниқланмаган. Айрим жойларда сувоқ кўчган бўлса-да, бу нуқсонларни оддий таъмирлаш орқали бартараф этиш мумкинлиги қайд этилган. Шунингдек, ходимлар учун хоналар етишмаслиги аниқланмаган, бинода йиғилишлар зали мавжудлиги белгиланган. «Қадрдон» маҳалла фуқаролар йиғини раиси Камил Раҳмоновнинг маълум қилишича, бино 2017 ва 2025 йилларда ҳомийлар маблағлари ҳисобидан таъмирланган. Судга жалб қилинган Қурилиш вазирлиги мутахассиси З. Жуманов ҳам бино таъмирлангани ва ҳозирда фойдаланилаётганини тасдиқлаган.
Суд, шунингдек, хусусий шерикни танлаш масаласини ҳам кўриб чиқди. «Давлат-хусусий шериклик тўғрисида»ги қонунга кўра, хусусий шерик тендер орқали ёки истисно ҳолатларда — масалан, давлат мудофааси ва хавфсизлигига оид масалалар ёки мутлақ ҳуқуқлар татбиқ этиладиган объектлар бўйича тўғридан-тўғри музокаралар орқали танланади.
Бироқ на Тошкент шаҳри ва Юнусобод тумани ҳокимликлари, на компаниянинг ўзи судга шерик айнан шу тартиблардан бири асосида танланганини тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этди. Суд сўровига жавобан Юнусобод тумани Давлат кадастрлари палатаси филиали ҳам ер участкаси ажратилганига оид маълумотлар на архивда, на электрон маълумотлар базасида мавжудлигини маълум қилди.
Суд, шунингдек, қурилишга розилик билдирган аҳоли рўйхатини ҳам ўрганди. У 2025 йил март ойи билан саналанган бўлиб, бу ҳокимнинг 2024 йил 29 ноябрдаги қарори қабул қилинганидан уч ойдан ортиқ вақт ўтгач тузилган. Шу тариқа, ҳатто рўйхат ҳақиқий деб ҳисобланган тақдирда ҳам, аҳоли билан келишув ер участкаси ажратилгандан кейин расмийлаштирилгани суд қарорида қайд этилган.
Шу асосда суд ер участкасини ажратиш аҳоли билан келишилмаган, Тошкент шаҳри ҳокимининг қарорига илова қилинган 63-банд эса қонунга зид ва асоссиз деган хулосага келган.
Апелляция суди қандай қарор чиқарди?
Биринчи инстанция суди қароридан сўнг тадбиркор апелляция шикояти киритган. 2026 йил 13 июль куни Тошкент шаҳар маъмурий судининг судлов ҳайъати туманлараро маъмурий суд қарорини бекор қилди.
Апелляция инстанциясининг асосий далили ҳозирда «Қадрдон» маҳалла фуқаролар йиғини фойдаланаётган бинога оид бўлди. Суд аниқлашича, ушбу бино аввал 55-сонли оилавий поликлиникага тегишли бўлган. Майдони 300 квадрат метр бўлган бир қаватли бино 420 квадрат метрли ер участкасида жойлашган. Кўздан кечириш давомида маҳалла фуқаролар йиғини еттита хонани эгаллаб тургани аниқланган. Улардан бири ҳожатхона, яна бири ошхона сифатида фойдаланилмоқда, учта хона эса «маҳалла еттилиги» ходимлари учун ажратилган. Бинонинг катта қисми таъмирлашга муҳтож экани ҳам қайд этилган.
Бундан ташқари, судлов ҳайъати ШНҚ 2.07.01−23 қурилиш меъёрларига таянди. Унга кўра, 1,5−3 минг нафар аҳолига хизмат кўрсатадиган маҳалла маркази учун 0,6−0,9 гектар майдон талаб этилади. «Қадрдон» маҳалла фуқаролар йиғини раиси Комил Раҳмонов судда маҳаллада 8 мингдан ортиқ аҳоли яшашини маълум қилди. Шу асосда судлов ҳайъати бундай аҳоли сонига мос келадиган меъёрий талабларга жавоб берадиган бинога ҳозирги 420 квадрат метрлик ер участкасида жой топишнинг иложи йўқ, деган хулосага келди. Шу боис, туманлараро суднинг мавжуд бинода фақат таъмирлаш ишларини амалга ошириш етарли деган хулосаси эрта чиқарилган, деб топилди.
Маҳалла фуқаролар йиғинининг ҳозирги биноси.
Айни пайтда апелляция суди қарорида биринчи инстанция суди хулосасига асос бўлган бошқа муҳим важлар — хусусий шерикни танлашда тендер ўтказилмагани ва қурилишга розилик билдирган аҳоли рўйхати кейинги сана билан расмийлаштирилгани — таҳлил қилинмаган.
23-сонли уйда яшовчи Антонина Мирзаеванинг сўзларига кўра, сайёр суд мажлиси вақтида уч нафар судьядан бири тажовузкор муносабатда бўлиб, аёлларга овозини кўтариб гапирган. Унинг айтишича, қарор маслаҳатлашув учун чиқилганидан сўнг атиги бир дақиқа ичида қабул қилинган. Аҳоли ер участкаси маҳаллага керак бўлмаган ҳолда нега қурувчига берилаётганини сўраганда, судья: «Сизларга керак эмас, бошқаларга керак», деб жавоб берган.
24 июль куни аҳоли шу Тошкент шаҳар маъмурий судига ревизия тартибида шикоят киритган. Суд мажлиси 14 августга белгиланган.
28 июль куни эса ишчилар оғир техника билан ҳудудга яна киришга уринган.
«Суд жараёни ҳали тугамаган бўлса, сиз бу ерга қайси ҳуқуқ билан киряпсиз?» — дея Раъно Абдусатторова қурувчи вакили билан бўлган суҳбатини эслайди.
Унинг айтишича, қурувчи вакили судда ғалаба қозонганини ва энди ушбу ер участкасининг эгаси эканини айтган. Шундан сўнг аҳоли маҳалла профилактика инспекторини чақирган. Инспектор келгунга қадар Абдусатторова экскаватор йўлига чиқиб, унинг ҳаракатланишига тўсқинлик қилган. Оқибатда қурувчи ҳудудни тарк этган.
Материал эълон қилинган вақтга келиб, ушбу ер участкасида қурилиш ишлари ҳали бошланмаган.
Аҳоли нима учун норози?
Аҳолининг асосий эътирози маҳалла биносининг ўзига эмас, балки уни қуриш учун автотураргоҳ йўқ қилинишига қаратилган.
«Агар автотураргоҳ тўлиқ бузилса, бу ердаги юзтага яқин машина ҳовлиларга чиқиб кетади. Шунда уйлар олдига на тез ёрдам, на ёнғин-қутқарув хизмати машиналари кира олади. Биз эса қаерда юрамиз? Болалар аравачаси билан машиналар орасида сайр қилиб бўлмайди. Айниқса, иссиқ пасайган кечқурунларда бу ернинг ҳаммаси машиналар билан тўлиб кетади», — дейди Антонина Мирзаева.
Унинг қўшниси Наталья Кашевичнинг айтишича, автотураргоҳ остида совуқ ва иссиқ сув қувурлари ўтган бўлиб, пойдевор учун чуқур қазиш ишлари вақтида уларга зарар етиши хавфи бор. Бу эса бир вақтнинг ўзида бир нечта кўп қаватли уйни сув ва иссиқлик таъминотисиз қолдириши мумкин.
Аҳолини яна бир масала — ер участкаси атрофидаги дарахтлар тақдири ҳам хавотирга солмоқда. Уларнинг таъкидлашича, беш сотихлик ҳудуднинг уч томони яшил дарахтзор билан ўралган, тўртинчи томонида эса автотураргоҳнинг сақланиб қолган қисми жойлашган. Аҳоли фикрича, қурилиш ишлари олиб борилса, дарахтларнинг бир қисми муқаррар равишда зарар кўради.
Аҳолида қурилишни келишиш тартибига нисбатан ҳам эътирозлар бор. Уларнинг таъкидлашича, маҳалла қўмитаси судга тақдим этган фуқаролар йиғини баённомасидаги имзолар сохталаштирилган.
«Мен умуман ҳеч нарса кўрмаганман, ҳеч қандай имзо ҳам қўймаганман», — дейди Раъно Абдусатторова. Унинг сўзларига кўра, рўйхатда маҳаллада ҳеч қачон яшамаган шахсларнинг исмлари ҳам бор.
Мирзаеванинг айтишича, аҳолининг Бош прокуратура ва Юнусобод тумани прокуратурасига йўллаган жамоавий мурожаатлари мазмунан кўриб чиқилмаган. Мурожаатлар Қурилиш вазирлигига юборилган, у ердан эса, аҳоли сўзларига кўра, фақат расмий жавоб келган.
Аҳоли эски маҳалла қўмитаси биноси ҳақиқатдан ҳам янгиланишга муҳтожлигини инкор этмайди. Айтишларича, ҳозир бинода на талабга жавоб берадиган пандус, на сифатли таъмир мавжуд. Бироқ уларнинг фикрича, бунинг учун автотураргоҳни бузиб, унинг ўрнида беш қаватли бино қуриш шарт эмас.
«Бу бинога тегиб, унинг ўрнида замонавий, барча қулайликларга эга янги бино қуриш мумкин. Бунинг учун ҳозирги маҳалла қўмитаси ҳудудида етарлича жой бор», — дейди Наталья Кашевич, амалдаги маҳалла қўмитаси жойлашган ҳудудни кўрсатар экан.
Аҳоли сўзларига кўра, Тошкент шаҳри ҳокими номига йўлланган жамоавий мурожаатга 22, 23, 24 ва 25-сонли уйлардаги 200 дан ортиқ хонадон вакиллари имзо қўйган. Мурожаатда улар автотураргоҳнинг бузилиши ва маҳалла ичида қурилиш ишларининг бошланиши яшаш муҳитига салбий таъсир кўрсатиши, шунингдек, маҳаллий инфратузилмага ортиқча юклама туширишини таъкидлаган. Мазкур шикоят нусхалари Бош прокуратура ҳамда Юнусобод тумани прокуратурасига ҳам юборилган.