БМТ Бош ассамблеяси 4 сентябрь куни қитъалар ўлчамини янада аниқроқ акс эттирувчи хариталардан фойдаланиш тўғрисида резолюция қабул қилди, деб хабар бермоқда БМТ Янгиликлар хизмати.
Резолюцияни 164 та давлат, жумладан, Ўзбекистон ёқлаб овоз берди. АҚШ унга қарши чиққан ягона давлат бўлди. Олтита мамлакат — Эстония, Грузия, Литва, Молдова, Сербия ва Украина — бетараф қолди.
https://twitter.com/UN_News_Centre/status/2095906311279919569?s=20
Анъанавий дунё хариталарини алмаштириш таклифи Того бошчилигидаги Африка давлатлари томонидан илгари сурилганди.
Резолюция ҳукуматлар, мактаблар, халқаро ташкилотлар ва технологик компанияларни ҳудудларнинг нисбий катталигини ҳисобга олиш муҳим бўлган ҳолларда Equal Earth проекциясидаги харитадан ҳамда бошқа тенг майдонли хариталардан фойдаланишга чақиради. Ҳужжат тавсиявий характерга эга бўлиб, Меркатор проекциясини тақиқламайди.
Фламанд картографи Герард Меркатор ўз проекциясини 1569 йилда денгиз навигацияси учун ишлаб чиққан эди. Унинг харитасидаги тўғри чизиқлар компас бўйича доимий йўналишларга мос келади ва денгизчилар улардан маршрут белгилашда фойдаланишлари мумкин бўлган.
Бироқ йўналишларнинг тўғрилигини сақлаб қолишга майдон ўлчамларини бузиб кўрсатиш эвазига эришилган. Ҳудуд экватордан қанчалик узоқда жойлашган бўлса, харитада шунчалик катталаштириб кўрсатилган. Бундай харитада Гренландия тахминан Африка билан тенгдек кўриниши мумкин, ваҳоланки, аслида Африка ундан қарийб 14 баробар каттароқдир. Шимолий Европа ва Шимолий Америка ҳам экваторга яқин жойлашган ҳудудларга нисбатан сезиларли даражада катта бўлиб кўринади.
Дастлаб фақат навигация учун мўлжалланганига қарамай, Меркатор проекциясидан ҳали ҳануз таълим, оммавий ахборот воситалари, рақамли ресурслар ҳамда расмий материалларда кенг фойдаланиб келинмоқда.
Резолюцияда қайд этилишича, бундай номутаносибликлар Африканинг «рамзий жиҳатдан кичрайтирилиши»га сабаб бўлган ва дунё ҳақидаги бир томонлама қарашларни шакллантириб келган.
Того ташқи ишлар вазири Робер Дюсси мазкур резолюция Меркатор проекциясига қарши қаратилмаганини таъкидлади. «Адолатли харита дунё географиясини ўзгартирмайди — у дунёга бўлган қарашимизни ўзгартиради», — деди у.
АҚШ бу ташаббус сиёсий хусусиятга эга эканини билдириб, уни «анча кенг кўламли ва радикал мафкуравий лойиҳанинг» бир қисми деб атади.
Овоз беришда бетараф қолган Украина Африка ва Глобал Жанубнинг бошқа қисмларига оид тарихий номутаносибликларни тўғрилаш борасидаги саъй-ҳаракатларни қўллаб-қувватлашини, бироқ Equal Earth хариталаридан фойдаланилган айрим намуналарда Россия томонидан босиб олинган Украина ҳудудлари қай тарзда акс эттирилганига эътироз билдиришини маълум қилди.
Европа Иттифоқи резолюцияни қўллаб-қувватлади, аммо шунга ўхшаш хавотирларини баён этди. ЕИ номидан сўзга чиққан Ирландия бу чора фақат ҳудудларнинг нисбий ҳажмларига тегишли эканини ҳамда суверенитет, ҳудудий мақом ёки халқаро миқёсда тан олинган чегаралар масаласига ҳеч қандай таъсир кўрсатмаслигини алоҳида қайд этди. Шунингдек, Европа Иттифоқи вакили ушбу резолюциянинг қўллаб-қувватланиши Equal Earth веб сайтида тақдим этилган хариталарни автоматик равишда маъқуллашни англатмаслигини таъкидлади.