Хитойлик пианиночи Ланг Ланг жаҳон академик мусиқасининг энг таниқли намояндаларидан бири ҳисобланади. У дунёнинг етакчи оркестрлари билан ва энг йирик концерт майдонларида чиқиш қилади, 2008 йилда Пекинда бўлиб ўтган Олимпиаданинг очилиш маросимида иштирок этган.
Танқидчилар пианиночининг нафақат техник маҳорати, балки саҳнадаги таъсирчан ижро услубини ҳам қайд этади: у кўзларини юмади, клавиатура узра энгашади, роялдан қўлларини кескин тортади. The Guardian нашри Ланг Лангнинг 2025 йилда Лондондаги Barbican Hall залида бўлиб ўтган концерти ҳақидаги тақризида пианиночининг ажойиб ритмик эркинлигига ҳам эътибор қаратганди — у яхши таниш бўлган репертуарда ҳам импровизация ҳиссини ярата олади.
Фото: Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси.
Ўтган дам олиш кунлари минглаб томошабинлар Самарқанддаги тарихий Регистон майдонида Ланг Лангнинг виртуоз ижросини тинглади. Пианиночи дирижёр Алибек Кабдураҳманов бошчилигидаги Ўзбекистон Миллий симфоник оркестри билан бирга чиқиш қилди. Ушбу концерт, 2024 йил ноябрь ойида Тошкентда бўлиб ўтган илк концерт каби, Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси томонидан ташкил этилди.
Икки йил олдин Ланг Ланг «Ўзбекистон» халқаро форумлар саройида жаҳон классикаси асарларидан иборат яккахон дастур билан чиқиш қилган эди. Пианиночининг сўзларига кўра, унинг илиқ кутиб олиниши ва маҳаллий томошабинларнинг академик мусиқага бўлган қизиқиши ёдида қолган. Ўшанда у Самарқанд билан сиртдан танишган.
«Концертдан кейин кечки овқат пайтида менга Самарқанднинг видеосини кўрсатишди. Мен: „Бу қаер?“ — деб сўрадим. Шаҳар „Минг бир кеча“ асаридаги жонланган иллюстрацияга ўхшарди. Кўп ўтмай, бу ерда чиқиш қилишга таклиф олдим ва ниҳоят Регистонни ўз кўзларим билан кўрдим. Айниқса, кечқурун у жуда гўзал — ёритиш чироқлари ёқилганда, атроф гўё тушдаги манзарага айланади», — деди Ланг Ланг.
Фото: Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси.
Самарқандда Ланг Ланг ва Ўзбекистон Миллий симфоник оркестри Людвиг ван Бетховеннинг 5-сонли фортепиано ва оркестр учун концерти («Император») ҳамда Жорж Гершвиннинг «Блюз услубидаги рапсодия» асарини ижро этди.
«Регистон — Шарқ ва Ғарб учрашадиган ажойиб тарихий маскан. Шунинг учун бу ерда икки хил мусиқа маданиятини — Бетховеннинг Европа классикаси ва Гершвиннинг Америка жазини бирлаштиргим келди», — дея тушунтирди пианиночи.
Концертдан бир кун олдин пианиночи Самарқанднинг тарихий ёдгорликларини зиёрат қилди ва майдонда оркестр билан кечки репетицияни ўтказди.
«Биз бор-йўғи бир марта бирга репетиция қилдик, аммо дарҳол тил топишдик — худди аввалдан танишдек эдик. Оркестрнинг ҳам Бетховенда, ҳам Гершвинда қандай янграши менга ёқди, айниқса «Блюз услубидаги рапсодия»да мусиқачилар свингни (жазга хос ритмик пульсация — таҳр.) қандай ҳис қилиши ёқди», — деди пианиночи.
Фото: Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси.
Биринчи бўлиб Людвиг ван Бетховеннинг 5-сонли фортепиано концерти («Император») янгради — бу композиторнинг бешта фортепиано концертидан сўнггиси. У 1809 йилда, Вена Наполеон урушларидаги ҳарбий ҳаракатлар марказида қолган пайтда ёзилган. «Император» номи кейинроқ пайдо бўлган ва Бетховенга тегишли эмас. Концерт шиддатли биринчи қисм билан бошланади, кейин сокин адажио янграйди, асар эса жадал финал билан якунланади. Ланг Ланг эмоционал тарзда ижро қилди: гоҳ клавиатура узра энгашса, гоҳ авж нуқталарида гавдасини кескин тикларди.
Дастурнинг иккинчи қисмида Жорж Гершвиннинг «Блюз услубидаги рапсодия» асари ижро этилди. Унинг машҳур кларнет глиссандоси асарга дарҳол жаз оҳангини беради. Рапсодия 1924 йилда Нью-Йоркдаги Aeolian Hall залида Пол Уайтменнинг «Замонавий мусиқада эксперимент» концерти учун ёзилган бўлиб, унда Гершвиннинг ўзи фортепиано партиясини ижро этган. Асарда жаз ва концерт мусиқаси анъаналари, блюз оҳанглари ва синкопали ритмика уйғунлашган. Бетховендан сўнг Ланг Лангнинг ижроси янада эркин ва таъсирчан тус олди.
Фото: Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси.
Асосий дастур якунланганидан сўнг ҳам томошабинлар артистларни узоқ вақт саҳнадан қўйиб юбормади. Узоқ давом этган олқишлар остида Ланг Ланг бир неча бор томошабинларга таъзим қилди ва саҳнани тарк этди, шундан сўнг оркестр қўшимча равишда Анор Назаровнинг байрамона «Тароналар базми» асарини ижро этди.
Ланг Ланг ва Ўзбекистон Миллий симфоник оркестри яна биргаликда 2027 йилда Пекинда Буюк Хитой девори этагида чиқиш қилади.