Коррупцияга қарши кураш сиёсатида гендер ёндашуви етишмайди — тадқиқот
Коррупциянинг гендер стереотиплари билан кучаядиган, аёллар ва эркакларга турлича таъсир кўрсатиши Ўзбекистонда коррупцияга қарши кураш сиёсатига гендерга сезгир ёндашувни интеграция қилишни тақозо этади. Бу яқинда Тошкентда тақдим этилган «Ўзбекистонда гендер…
ChatGPT «ғарб одами» сингари фикрлайди — тадқиқот
Ҳарвард университети ўтказган тадқиқот қизиқ бир хусусиятни юзага чиқарди — ChatGPT каби йирик тил моделлари «ғарб одами» сингари фикрлайди. Яъни сунъий интеллект сайёрамиздаги «ўртача одам» онгини эмас, балки Ғарб дунёсига…
Кофе қаришни секинлаштиради ва саратонга қарши курашади — тадқиқот
Кофе қаришни секинлаштиради ва саратонга қарши курашади — олимлар ҳужайраларни «ёшартириш» механизмини қаҳва донларида топишди. Бу борада Техас A&M университети олимлари ўтказган тадқиқот натижалари эълон қилинди. Олимлар кофе таркибидаги моддалар…
Ўзбекистонда $200 млн қийматга эга тадқиқот ва ишланмалар маркази ташкил этилади, шунингдек, СИ инфратузилмаси кенгайтирилади
Шавкат Мирзиёев сунъий интеллект ва рақамлаштириш соҳасидаги ислоҳотларнинг бориши ва устувор вазифаларга оид тақдимот билан танишди. Бу ҳақда президент матбуот хизмати хабар берди. Маълум қилинишича, сунъий интеллект инфратузилмасини ривожлантириш учун…
Ўзбекистонда ОТМларга миллий тадқиқот университети мақомини бериш йўлга қўйилади
Жорий йил 10 апрелдаги ПФ–58-сон фармон билан «U 10 – Ўзбекистоннинг глобал илғор университетлари» дастури жорий этилади ва унинг доирасида олий таълим ташкилотларига миллий тадқиқот университети мақомини бериш йўлга қўйилади.…
10 та ОТМга миллий тадқиқот университети мақоми берилиб, илмий кластерлар очилади
3 апрел куни Президент Шавкат Мирзиёев олий таълим, фан ва инновациялар тизимини янада такомиллаштиришга қаратилган таклифлар тақдимоти билан танишди. Бу ҳақда Президент матбуот хизмати хабар берди. Қайд этилишича, тақдимотда олий…
Ортиқча вазнли болалар математикани ёмонроқ ўзлаштиришади — тадқиқот
Вазни меъёрдан ортиқ ёки семизликка чалинган болаларнинг математика бўйича баҳолари вазни меъёрда бўлган тенгдошларига қараганда пастроқ экани аниқланди. РИА Новости ёзишича, 1,5 минг нафар ўрта мактаб ўқувчиларининг маълумотларини ўрганган мутахассислар…
«IQ»си баланд бўлган одамлар кўпроқ ёлғизликка дуч келади – тадқиқот
Юқори IQ (ақлий салоҳияти баланд) бўлган одамлар кўпроқ ёлғизликка дуч келади ва муносабатларда қийналиши мумкин. Бу тадқиқотларчиларнинг кузатувлари натижаси. Изланишларга кўра, ақлий салоҳияти юқори одамлар кўпинча ўзларини бошқалардан ажралгандай ҳис…
Кўп тил билган секин қарийди — тадқиқот
Инсон қанча кўп тил билса, шунча секин қарийди. Nature Aging илмий журналида чоп этилган тадқиқотнинг муаллифлари шундай хулосага келишди. Чет тилларини билиш нафақат ёшликни узайтиришда ёрдам беради, балки кексаларда ақлий…
Коронавирус ҳануз миллионлаб одамларнинг жонини олмоқда — тадқиқот
Сўнгги илмий ва статистик маълумотларга кўра, коронавирус одамларни ўлдиришда давом этмоқда ва бу борада бошқа ҳар қандай юқумли касалликдан анча олдинда. Ковиддан ўлимлар суръати ЖССТнинг расмий ҳисоб-китобларида кўрсатилгандан анча юқори,…
Ўзбекистонда зўравонликка учраган ҳар бешинчи аёл ўз жонига қасд қилиш ҳақида ўйлаган — тадқиқот
Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ҳузуридаги Ижтимоий сиёсат лабораторияси ««Аёллар овози: зўравонликдан реабилитациягача» номли тадқиқотни эълон қилди. Ушбу ҳужжатда гендер зўравонлигини бошидан кечирган аёлларнинг тажрибаси ҳамда Ўзбекистондаги ҳимоя ва реабилитация механизмларининг…
Ўзбекистонда зўравонликка учраган аёлларнинг 30 фоизи эри болаларига ҳам куч ишлатганини таъкидлади — тадқиқот
Ўзбекистон Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ҳузуридаги Ижтимоий сиёсат лабораторияси 2025 йилнинг сентябрь-октябрь ойларида зўравонликка учраган аёллар ўртасида тадқиқот ўтказди. Бир ой давом этган сўровномада мамлакатнинг барча ҳудудидан 867 нафар аёл…
Фарғона ҳавосини зарарлаётган омиллар аниқ эмас, тадқиқот зарур — мутахассис
30 ноябрь куни соат 20:00 атрофида Фарғона вилоятида ҳаво ифлосланиши кўрсаткичи 1093 — ҳаёт учун хавфли даражага етди. Скриншот: iqair.com Аввалроқ, «Ўзгидромет» 24 ноябрь ҳолатига Қўқон шаҳрида PM2,5 заррачалари 349,8…
Ерда ҳаёт 3,3 миллиард йил олдин пайдо бўлган — тадқиқот
Ерда ҳаёт 3,3 миллиард йил олдин пайдо бўлган — Карнеги фан институти олимлари сунъий интеллект воситасида қадимги жинсларни геокимёвий таҳлил қилиш орқали шундай хулосага келишди. Катта илмий ходим Роберт Хейзеннинг…
ChatGPT 50 фоиздан кўпроқ ҳолатда хато иқтибос бермоқда — тадқиқот
Яқинда Дикин университетида ўтказилган тадқиқот академик тадқиқотларда ChatGPT чат-ботининг ишончлилигини савол остига қўйди. Чат-ботдан фойдаланиш ҳолатларининг ярмидан кўпида ёлғон ёки нотўғри иқтибослар келтирилган ва манбаларга жуда ғалати тарзда ҳавола қилиниш…
Ўзбекистонда эрта таълим соҳасида Марказий Осиёдаги биринчи Тадқиқот ва инновациялар маркази ташкил этилди
25 октябрь куни Ўзбекистон Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, ЮНИСЕФ ва Fondazione Reggio Children ўртасида Марказий Осиёда ўзига хос бўлган биринчи Эрта таълим бўйича минтақавий тадқиқот ва инновация марказини ташкил…
Ўзбекистонда болаларнинг 86 фоизи «бузилган» генни ташияпти – тадқиқот
Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Илғор технологиялар маркази олимлари мамлакат тарихида илк бор инсон генларини чуқур ўрганиш — яъни генларни тўлиқ ўқиш ва таҳлил қилиш тадқиқотини амалга оширдилар.…
Автомобиллар ранги шаҳардаги ҳаво ҳароратини ошириши мумкин – тадқиқот
Қуёш нурини қайтарадиган оқ автомобиллардан фарқли ўлароқ, қора рангли машиналар уни ютиб, кўпроқ иссиқлик чиқаради. Лиссабон университети олимлари автомобиллар ранги шаҳарлардаги ҳаво ҳароратига таъсир қилишини аниқлади. Қуёш нурини қайтарадиган оқ…
Ердаги аксарият турлар эволюциянинг “портлашлари” натижасида вужудга келган — тадқиқот
Аризона университети биологи Жон Уинс ва Риверсайддаги Калифорния университети биологи Даниэль Моэн Ер юзидаги тирик мавжудотларнинг аксарияти нисбатан қисқа вақт ичида турлар хилма-хиллигининг жадал ўсишини бошдан кечирганини аниқлади. Тадқиқот натижалари…
Ўзбекистон автомобиль бозорида савдолар сезиларли даражада ошди – тадқиқот
Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази маълумотларига кўра, 2025 йил июль ойида Ўзбекистон автомобиль бозорида савдолар сезиларли даражада ошган. Сотилган автотранспорт воситалари ҳажми 116,8 минг дона бўлиб, бу жорий йил июнь…
iPhone эгаларини Android фойдаланувчиларига қараганда интернетда алдаш осонроқ — тадқиқот
Киберхавфсизлик соҳасида фаолият юритувчи Малwаребйтес компанияси ўтказган халқаро тадқиқотга кўра, iPhone эгаларининг интернетдаги фирибгарликлар қурбони бўлиш эҳтимоли Android фойдаланувчиларига қараганда юқорироқ. Бу ҳақда Lifehacker.ru нашри маълум қилди. Сўровномада АҚШ, Буюк…
Стресс шароитида самолётни аёллар яхшироқ бошқаради — тадқиқот
Канаданинг Ватерлоо университети парвоз тажрибаси нисбатан оз (300 соатгача) бўлган 20 нафар учувчи (10 эркак ва 10 аёл) билан тажриба ўтказди. Кўнгиллилар махсус кўзойнакларни тақиб, самолётнинг реаллик симуляторида қўниш бўйича…
Жигар саратонига чалиниш икки баравар ошиши мумкин — тадқиқот
Дунё бўйлаб 2050 йилга келиб жигар саратони билан касалланиш деярли икки баравар ошиши мумкин. Бу ҳақда Глобал Саратон Обсерваторияси тадқиқотига таяниб, The Guardian хабар берди. Фото: Cancer World Archive Касалликнинг…
Смартфонлар 13 ёшдан кичик қизлар руҳияти учун жуда хавфли — тадқиқот
Journal of the Human Development and Capabilities илмий журналида эълон қилинган янги тадқиқот смартфонлардан фойдаланишни бошлаган 13 ёшгача болаларнинг руҳий саломатлиги учун жиддий хавфлар мавжудлигини кўрсатди. Бу ҳақда CNN хабар…
Ўзбекистонда жазирама об-ҳаво 23 мингта иш ўринини йўқ қилган – тадқиқот
Марказий Осиёнинг аксарият қисми аномал иссиқликдан азият чекаётган бир пайтда, Жаҳон банкининг яқинда ўтказилган тадқиқоти Европа ва Марказий Осиё минтақасининг (ЕМО) 70 та шаҳрида, жумладан Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркманистон ва…
Россия Ўзбекистонда рус тилини тарғиб қилиш бўйича тадқиқот олиб боради
Тадқиқот билан бир қаторда, рус тилидан фойдаланиш кўрсаткичлари экспертизадан ўтказилади ва унинг жозибадорлигини ошириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилади. Россияда рус тилини хорижда тарғиб қилиш бўйича тадқиқот ўтказилади, деб ёзди «Ведомости».…
“ChatGPT’дан фойдаланиш инсоннинг ақлий қобилиятларини пасайтиради” — тадқиқот
Массачусетс технология институти олимлари томонидан ўтказилган янги тадқиқотда сунъий интеллектнинг инсон ақлий қобилиятларига таъсирининг “даҳшатли натижалари” аниқланди. Бу ҳақда LADBible нашри хабар бермоқда. Фото: LADBible Тажриба давомида 54 нафар талаба…
“Ёмон уйқу рашк туйғусини кучайтириши мумкин” — тадқиқот — Дарё Янгиликлари
Уйқу билан боғлиқ муаммолар рашк ҳиссини кучайтириши, айниқса, хавотирли боғланиш турига эга одамларда романтик муносабатлардаги ишончни пасайтириши мумкин. Монтана штати университети тадқиқотчилари шундай хулосага келишди. Тадқиқот натижалари Уйқу бўйича ассоциациялашган…
Мунтазам пиёда юриш онкологик касалликларга чалиниш хавфини камайтиради — тадқиқот
Оксфорд университети олимлари томонидан олиб борилган янги тадқиқот мунтазам пиёда юриш хавфли ўсимталар пайдо бўлиши хавфини сезиларли даражада камайтиришини исботлади. Тадқиқот натижалари British Journal of Sports Medicine журналида чоп этилди.…
Чапақайлардан миллиардерлар кўп чиқади — тадқиқот
Мингдан ортиқ йирик компаниялар раҳбарлари (СЕО)ни ўрганган олимлар қизиқ фактга дуч келишди — уларнинг аксарияти чапақай. Машҳур чапақайлар — Стив Жобс, Билл Гейтс, Жон Рокфеллер ва Марк Цукерберг. Аниқланишича, чапақай…
Тошкент ҳудудининг қарийб ярми реконструкция ва янгиланишга муҳтож — тадқиқот
Тошкент ҳудудининг қарийб ярми яқин 20 йил ичида реконструкция ва янгиланишга муҳтож. Бу ҳақда CМWP Uzbekistan консалтинг компанияси ва Atlas Global бюроси томонидан тайёрланган “IQ Тошкент 25. Шаҳарнинг 1930—2025 йиллардаги…
Ўзбекистонда қишлоқ хўжалиги 5 йилда 18,5 фоизга ўсди – тадқиқот
Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти мутахассислари олиб борган сўнгги 5 йилда қишлоқ хўжалигининг ривожланиши таҳлилларига кўра, 2024 йилда республикада ялпи қишлоқ хўжалиги маҳсулоти ҳажми 444,6 триллион сўмга етиб, 5 йил…
Жисмоний фаолликнинг ози ҳам, кўпи ҳам умрга зиён — тадқиқот
Жисмоний фаолликнинг узоқ умр кўришдаги роли шу пайтгача ошириб баҳоланган — Ювяскюля университети (Финляндия) олимлари шундай хулосага келишди. Тадқиқот натижалари European Journal of Epidemiology (EJE) илмий нашрида эълон қилинди. Олимлар…
Фақат етти мамлакатда ҳавонинг тозалиги ЖССТ талабига жавоб беради — тадқиқот
Сайёрамиз аҳолисининг жуда катта қисми тоза ҳаводан нафас олмаяпти — 2024 йилги ўлчовларга кўра, дунёнинг фақат етти мамлакатида ҳавонинг PM2.5 микрозарралари билан ифлосланиш даражаси Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти тавсия этган…
Итлар двигателли машинадан кўра электромобилларни афзал кўради — тадқиқот
Британиялик ветеринар жарроҳ ва “This Morning” кўрсатувининг доимий меҳмони бўлган доктор Скотт Миллер янги тадқиқот ўтказди. Унга кўра, итлар двигателли машиналардан кўра электр транспорт воситаларида саёҳат қилганда ўзларини хотиржам ҳис…
Искандария шиддат билан вайрон бўлмоқда — тадқиқот
Миср, Тунис, Германия, АҚШ ва бошқа мамлакатлар олимларидан иборат халқаро гуруҳ Мисрдаги тарихий шаҳар — Искандария (Александрия) денгиз сатҳи кўтарилиши оқибатида шиддат билан вайрон бўлаётганини қайд этди. Тадқиқот натижалари Earth’s…
Европа давлатлари АҚШсиз ҳам ўзини ҳимоя қила олади, аммо уларга кўпроқ уйғунлик керак — тадқиқот
Европа АҚШ ёрдамисиз ўзини ҳимоя қилиши учун мудофаа инвестицияларига ҳар йили 250 миллиард евро (261,6 миллиард доллар) атрофида маблағ сарфлаши керак, бу блокнинг иқтисодий қудратини ҳисобга олган ҳолда кўтара оладиган…
Дунё музликларининг эриши тезлашмоқда — янги тадқиқот — Дарё Янгиликлари
Глобал музликларнинг эриши тезлашмоқда, келгуси йилларда бу денгиз сатҳининг кўтарилишига олиб келиши мумкин. Халқаро тадқиқотчилар гуруҳи сўнгги ўн йилда муз эришининг кескин кўпайганини аниқлади. Фото: tovima 2012 йилдан 2023 йилгача…
Криминология тадқиқот институти пуллик хизматлар кўрсата бошлайди
Фото: Абдулло Ёдгоров / «Dunyouzbeklari.Com» Криминология тадқиқот институти жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликка қарши курашиш соҳасида шартнома асосида пуллик хизматлар кўрсата бошлайди. Институт экспертлик, илмий-тадқиқот, ноширлик, матбаа хизматларини тақдим этади.…
Декабрда ҳам иккиламчи автомобиль бозорида фаоллик пасайди — тадқиқот
2024 йилнинг декабрь ойида иккиламчи автомобиль бозорида фаоллик пасайишда давом этди ва бу ўртача нархларда ўз аксини топган. Бу ҳақда Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти мутахассислари таҳлилида маълум қилинди. Фото:…
“Ҳар бешинчи ўзбекистонлик касбини ўзгартириб, IT соҳасида ишлашни хоҳлайди” – тадқиқот
“HeadHunter Ўзбекистон” тадқиқотига кўра, иши бор аҳолининг 41 фоизи 2025 йилда иш жойини ўзгартиришни режалаштирмоқда. Бу ҳақда компания томонидан hh.uz сайтида жойлаштирилган иш берувчиларнинг вакансиялари ва иш изловчиларнинг резюмелари таҳлилида…
Ўзбекистон аҳолисининг аксарияти коррупция ҳақида хабар беришга тайёр, аммо қўрқади — тадқиқот
БМТ Тараққиёт дастури Коррупцияга қарши кураш агентлиги, Корея Республикасининг Коррупцияга қарши кураш ва фуқаролик ҳуқуқлари бўйича комиссияси, БМТТДнинг Сеул сиёсат маркази ва Европа Иттифоқи билан ҳамкорликда Ўзбекистонда жамиятнинг коррупция ҳақида…
Ўзбекистонда аксарият кишилар совға беришни коррупция эмас, миннатдорлик деб билади — тадқиқот
“Ўзбекистонда коррупцияга қарши миллий экотизимни мустаҳкамлаш” қўшма лойиҳаси томонидан ўтказилган тадқиқотда жамоатчилик ва ҳукуматнинг коррупцияга муносабати баҳоланди. Бу ҳақда Коррупцияга қарши курашиш агентлиги хабар берди. Фото: “Дарё” / Мадина Нурман…
Видеоўйинлар «карьера» қилишда ёрдам беради — тадқиқот
Олимлар 23 нафар ишловчи геймернинг 20 йиллик маълумотларини таҳлил қилиб қизиқ хулосага келишди. Экспертларнинг фикрича, видеоўйинлар билан меъёрида шуғулланиш шахсий ва профессионал ўсишда ёрдам беради. Хусусан: Компютерда ўйновчилар жамоада ишлаш…
PM2,5 зарраларини узоқ вақт қабул қилиш астмага олиб келади — тадқиқот – Dunyouzbeklari.Com
PM2,5 дисперсли заррачалари билан ифлосланган ҳаводан узоқ вақт нафас олиш болаларда ҳам, катталарда ҳам астма хавфини оширади. Макс Планк номидаги кимё институти (Германия) бошчилигидаги халқаро тадқиқот гуруҳи шундай хулосага келди.…
Одамлар тадқиқот марказидан қочган маймунлардан узоқроқ бўлишга чақирилди
Емасси (Жанубий Каролина, АҚШ) аҳолиси тадқиқот марказидан қочиб кетган маймунларга дуч келишлари мумкинлигидан огоҳлантирилди. «Alpha Genesis» тадқиқот марказидан 43 та макака қочиб кетгани худди шундай ноодатий огоҳлантиришга сабаб бўлган. Булар…
Газ плиталари ҳар йили Европада 40 мингга яқин эрта ўлимга олиб келиши мумкин — тадқиқот
Европа Иттифоқи ва Буюк Британияда 40 000 га яқин бевақт ўлим хона ичидаги газни ёқиш оқибатида ҳосил бўлган азот диоксиди таъсирига боғлиқ бўлиши мумкин. Бу ҳақда Bloomberg Испаниядаги Хайме I…
Хитой Ўзбекистонда илмий тадқиқот марказини қуриши мумкин – Dunyouzbeklari.Com
Хитой билан Ўзбекистонда автомобилсозлик соҳасидаги «яшил» технологияларни ўрганишга ихтисослашган тадқиқот марказини қуриш масаласи муҳокама қилинди. Ўзбекистоннинг Гуанчжоу шаҳридаги Бош консулхонаси ходимлари Хитойнинг «Inwinic Technology Co.» компанияси директори Ван Жие билан…
FIFA, GTA ва Minecraft каби ўйинлар мия учун фойдали — тадқиқот
FIFA, GTA ва Minecraft каби ўйинлар инсон ақлий қобилиятини яхшилашга хизмат қилади — олимлар томонидан ўтказилган тадқиқотда шундай хулосага келинди. Бу ҳақда The Telegraph ёзмоқда. Таъкидланишича, компютер ўйинлари мияни 14…
Она тилини яхши ўрганиш иш ҳақи ошишига таъсир қилади — тадқиқот
Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти томонидан она тилини билиш даражасининг умумий таълим даражасига ва иккинчи чет тилини ўрганишга таъсири баҳоланди. Бу ҳақда институт матбуот хизмати “Дарё”га маълум қилди. Фото: “Дарё”…
Тадқиқот: лизинг ва бўлиб тўлаш автомобиль савдосига таъсир кўрсатишда давом этади
Автокредитлар Ўзбекистон бозорида автомобиллар сонининг ўсишига ҳисса қўшган асосий омиллардан бири сифатида қайд этилди Манба